Motyw pielgrzyma obecny jest w wielu utworach. Pielgrzym to człowiek odbywający wędrówkę do miejsca kultu, uczestnik pielgrzymki, osoba wiele podróżująca po świecie. W swoich dziełach pisarze i poeci ukazują różne formy pielgrzymowania, czego przykładem są utwory o tytule „Pielgrzym” Adama Mickiewicza i Cypriana Norwida. Sonet „Pielgrzym” pochodzi z cyklu „Sonetów krymskich” powstałych podczas pobytu Mickiewicza w Rosji, gdzie zostaje on zesłany. Podróże na Krym, orientalna przyroda fascynują twórcę dając mu natchnienie. Jednocześnie Mickiewicz odczuwa rozterki i bardzo tęskni za ojczyzną, do której opuszczenia został zmuszony. Podmiotem lirycznym w wierszu jest tytułowy Pielgrzym- człowiek podróżujący, przemierzający nieznane. Tęsknota za ukochaną Litwą jest tak wielka, iż nawet „kraina dostatków i krasy”, „niebo jasne” oraz „piękne lice” nie są w stanie złagodzić bólu w sercu podróżnika. Podmiot przyznaje, że „trzęsawice”, po których deptał i „szumiące lasy”, są bliższe jego sercu niż „słowiki Bajdaru” czy „Salhiry dziewice”. Nawet „rubinowe morwy” i „złote ananasy”, którymi się otacza nie działają kojąco na jego niespokojne myśli. Pielgrzym cierpi, gdyż skazany jest na tułaczkę, a jego ojczyzna to jedynie odjęta mu „luba dziedzina”. Zdaniem Norwida słowo „Pielgrzym” oznacza sposób na życie. Wg autora jest to najbardziej godny sposób ludzkiego istnienia, a pielgrzymowanie jest najlepszą forma spędzenia czasu. W obliczu trybu życia, jakie prowadzi podmiot, uważa się on za lepszego, bo bardziej uduchowionego człowieka. Swój stan stawia ponad stan ludzi biernie egzystujących, dla których ważna jest materia nie duchowość. Porównuje się do wieży, która jest „nad płaskie domy stercząca”. Pielgrzym zwraca się do ludzi, którzy nie rozumieją lub nie akceptują jego życiowej postawy i poniekąd zarzuca im przywiązanie do osiadłego trybu życia, ograniczenia z tym związane. Przyznaje, że nie ma stałego miejsca zamieszkania(„dom mój ruchomy z wielbłądziej skóry”) , ale jednocześnie czyni z tego zaletę- jest wolnym człowiekiem. Dla podmiotu świat stanowi dom, niebo jest jego dachem nad głową. Nikt nie ma prawa mu tego odebrać, gdyż stanowi to bogactwo każdego człowieka. Z każdym krokiem pielgrzym poszerza swoje horyzonty, staje się bardziej niezależny. Dopóki wędrówka trwa, dla podróżnika nie zabraknie miejsca na świecie. W obu utworach motywem przewodnim jest metafora życia jako podróży- podróży w nieznane. Różnica polega na tym, iż postać wykreowana przez Adama Mickiewicza jest osobą cierpiącą, skazaną na tułaczkę. Przyroda zachwyca , a jednocześnie przywołuje wspomnienia, które ranią starganą duszę. Natomiast Pielgrzym Norwida to człowiek, który dobrowolnie wybiera życie wędrowca. Cały świat to jego dom, a jednocześnie piękna i wielka tajemnica, którą z radością odkrywa.