Andrzej Kmicic jest głównym bohaterem powieści historycznej Henryka Sienkiewicza „Potop”. Był on typowym przedstawicielem szlachty polskiej w XVII wieku, a także młodym, aczkolwiek znanym i doświadczonym żołnierzem. Pochodzi on ze zubożałej szlacheckiej rodziny, niegdyś zamożnego i szanowanego. Miał jasne krótkie włosy i siwe oczy, twarz młodą, orlikowatą, zadziorną i wesołą, nad ustami miał ciemne wąsy. Zwykle był ubrany w drogie stroje, które zdobywał napadając na przyjaciół oraz grabiąc ich dobytek. Aleksandra Bilewiczówna jego wygląd zewnętrzny opisywała tymi słowami: “Zdołała panienka dojrzeć głowa jak żyto, mocno podgoloną czuprynę, smagłą cerę, siwe oczy przed się patrzące, ciemny wąs i twarz młodą, orlikowatą a wesołą i junacką.” Gdy go poznajemy jest wesołym i barwnym młodzieńcem, o dość porywczym i gwałtownym temperamencie. Jego reputację psuło lekkie i swawolne życie w Lubiczu, wsi którą dostał w spadku po Herakliuszu Bilewiczu, a także skłonność do pijatyk i bitek. Ważni dla niego byli jego towarzysze, którzy pozwalali mu na swobodę w działaniach. Jego charakter dobrze ukazuje zachowanie w Lubiczu, Upicie lub Wołmontowiczach. Tą ostatnią wieś, siedzibę Butrymów, spalił, a wszystkich mieszkańców wymordował. Swoimi czynami ściągnął na siebie hańbę, a wśród rodaków został okrzyknięty zdrajcą. Odwrócili się od niego przyjaciele, a nawet ukochana Oleńka. Kolejnym nieprzemyślanym czynem było porwanie Oleńki. Bohater stanął do pojedynku z Wołodyjowskim, w wyniku którego został dotkliwie raniony. Kmicic, w którym dokonała się wewnętrzna przemiana, stał się wzorowym patriotą. Przybrał nazwisko Babinicz i to pod nim chciał zrekompensować rodakom wyrządzone im krzywdy. Ważną wartością w życiu głównego bohatera była religia, więc swoje nowe życie rozpoczął od spowiedzi. Jego odwaga i siła znacząco przyczyniły się do wielu sukcesów Rzeczpospolitej. Nie bał się zaryzykować swojego życia, byle tylko odkupić swoje winy. Podczas obrony Jasnej Góry zapewnił bezpieczeństwo klasztorowi, niszcząc szwedzkie armaty. Również w Częstochowie dokonał heroicznego czynu, gdy uratował króla Jana Kazimierza przed śmiercią z rąk Szwedów. W pewnym momencie jego bohaterskie czyny zostają dostrzeżone przez dowódców oraz rodaków i ujawniając swoje prawdziwe nazwisko odkupuje swoje przewinienia. Andrzej Kmicic jest postacią dynamiczną. Z awanturnika i hulaki stał się prawdziwym patriotą. Należy go podziwiać za wielką miłość do ojczyzny oraz siłę charakteru, która to doprowadziła do jego wewnętrznej przemiany. Potrafił zrezygnować z zabaw i lekkiego życia, aby poświęcić się dla Rzeczpospolitej oraz zmazać plamę na swoim honorze.