Rolnictwo jest działem gospodarki narodowej, który produkuje zarówno środki konsumpcji, jak i środki produkcji, bowiem część produktów rolnictwa przeznacza się na potrzeby przemysłu przetwórczego. Zagospodarowuje i użytkuje obszary rolne w celu produkowania artykułów roślinnych i zwierzęcych. Jest podstawowym działem naszej gospodarki zajmując dość szczególną pozycję w gospodarce Polski, gdyż jest jedynym tak dużym działem, w którym jako forma dominująca występuje własność indywidualna i wciąż drobnotowarowy sposób produkcji. Główny cel to uzyskanie jak największych efektów produkcyjnych, aby w pełni zaspokajać wzrastające potrzeby społeczeństwa i potrzeby surowcowe przemysłu. Procesy produkcyjne w rolnictwie, polegające na procesach biologicznych, różnią się od procesów produkcyjnych w przemyśle, polegających głównie na procesach mechanicznych i chemicznych. W produkcji rolniczej materiał wyjściowy do produkcji (nasiona, roślina, zwierzę) nie zawiera tej samej masy, którą w przyszłości stanowić będzie producent końcowy. Masa produktu rolnego powstaje pod wpływem działania czynników przyrody oraz pracy człowieka. W przemyśle masa materiału wyjściowego nie zwiększa się w procesie produkcyjnym. Część produktów używana jest ponownie w procesie produkcyjnym, np. zboże siewne. Własna produkcja stanowi więc podstawę dalszego rozwoju produkcji rolnej. Rozmiar produkcji w przemyśle – z teoretycznego punktu widzenia – nie jest uzależniony od czynników nie kontrolowanych przez człowieka, natomiast rozmiar produkcji w rolnictwie jest ograniczony zdolnością wzrostu i rozmnażania się świata roślinnego i zwierzęcego, żyznością gleby, jej obszarem oraz warunkami klimatu. Pewne zmiany w tym zakresie może spowodować rozwój nauki.

    Konkretne zasoby, jakie służą producentowi do wytwarzania określonych produktów nazywane są czynnikami produkcji lub nakładami, a proces ich łączenia w celu tworzenia nowego dobra określany jest produkcją (procesem produkcji), czyli wytwarzaniem. Słowo produkcja ma znaczenie podwójne – oznacza zarówno proces wytwarzania, jak i sam wynik, czyli wytworzone produkty rolne, które mają wartość użytkową i wartość społeczną. Proces produkcji stanowi więc zespół celowych działań człowieka w naturalnym środowisku rolnictwa, w którym człowiek wyposażony w odpowiednie środki produkcji (biologiczne i techniczne) przetwarza materię w produkty rolne. Do zrealizowania procesu wytwórczego niezbędny jest określony potencjał produkcyjny (niezbędny zasób sił wytwórczych). Jego składnikami są rzeczowe i osobowe czynniki wytwórcze, stanowiące określony układ zasilania produkcyjnego. Wielkość tego układu jest wypadkową ilości i jakości czynników produkcji.

   Czynniki produkcji dzieli się na zmienne i stałe, a kryterium takiego podziału jest czas niezbędny do zmiany wielkości produkcji (w ramach danej technologii) nazywane są zmiennymi, natomiast nakłady, które w tych samych warunkach wytwórczych nie ulegają zmianie wraz ze zmianami wielkości produkcji, nazywamy stałymi. Rolnik rozpoczynając działalność rolniczą musi ponieść pewne nakłady na zakup lub wydzierżawienie gospodarstwa i przystosowanie do określonej produkcji – np. założenie odpowiedniej instalacji wodociągowej, elektrycznej czy też zakup urządzeń specjalistycznych. Są to stałe czynniki produkcji ponieważ nie zmieniają się w momencie zwiększenia lub modyfikacji produkcji rolniczej. W takiej sytuacji zmieniają lub zwiększają się jedynie nakłady na materiał siewny lub paszę, czyli zmienne czynniki produkcji. Gdy rolnik zauważy, że jego produkcja cieszy się dużym i nadal rosnącym zainteresowaniem kontrahentów na rynku (rośnie na nią popyt), to może podjąć decyzję o powiększeniu swojego aparatu wytwórczego (majątku) poprzez wydzierżawienie dodatkowych gruntów oraz zakupienie nowocześniejszych w sensie wydajności i oszczędności maszyn rolniczych. Wówczas ulegną również zmianie dotychczas stałe czynniki produkcji, ale będzie to zmiana długookresowa. W ekonomii długość okresu czasu wyznaczana jest przez zmianę technologii wytwarzania. Okres krótki to taki, w którym nie zmienia się technologia produkcji, a jedynie ulegają zmianie tzw. zmienne czynniki produkcji. Z kolei okres długi to taki, w którym zmienia się technologia produkcji, a więc zmieniają się wszystkie czynniki wytwórcze. Wzrost nakładów na zmienne czynniki produkcji przy utrzymaniu na dotychczasowym poziomie nakładów na czynniki stałe, wywołuje wzrost wielkości produkcji. Na przykład zwiększamy nakłady na prace, czyli zwiększamy zatrudnienie pracowników w gospodarstwie, którzy jednakowo wydajnie pracują (zmienny czynnik produkcji), natomiast nie zmieniamy nakładów na czynniki stałe. Z poniesionych nakładów na zmienne czynniki produkcji (np. przez określoną liczbę pracowników w ciągu 10 godzin pracy) wytwarzamy produkt całkowity – całkowitą ilość dóbr i usług. Produkt krańcowy to przyrost produkcji całkowitej spowodowany dodatkowym nakładem na jednostkę zmiennego czynnika produkcji.

   Ekonomika rolnictwa jest specjalistycznym branżowym odgałęzieniem ekonomiki, to nauka o funkcjonowaniu gospodarki rolnej na określonej przestrzeni i w określonym czasie. Gospodarka rolna dysponuje czynnikami produkcji (których ilość i jakość tworzy wypadkową wielkości układu zasilania produkcyjnego) w układzie przestrzennym i w poszczególnych społeczno-ekonomicznych typach gospodarstw, zarówno w postaci zasobu (czynniki stałe), jak w i postaci strumienia (czynniki zmienne). Zasób tych czynników wytwórczych to siła robocza, trwały majątek produkcyjny i ziemia użytkowana rolniczo. Strumień to zużycie obrotowych środków produkcji i usług w rolnictwie. 

   Przyrodniczy charakter produkcji rolnej uniemożliwia regulowanie czasu trwania procesów wytwórczych, jak to ma miejsce w przemyśle. Zanim roślina czy zwierzę uzyska dojrzałość techniczną i stanie się przydatne do celów gospodarczych musi przejść fazy rozwojowe, których czas trwania jest na ogół stały i właściwy dla określonych roślin i zwierząt. Ponadto charakteryzuje się zazwyczaj długim cyklem produkcyjnym oraz sezonowością produkcji, czego następstwem jest brak ciągłości w otrzymywaniu produktów roślinnych i zwierzęcych. Naturalny charakter produkcji rolnej oraz to, że człowiek w małym tylko stopniu może wpływać na kształtowanie się czynników przyrody, jest przyczyną znacznych trudności planowania działalności w rolnictwie. Szczególnie trudne jest przewidywanie przyszłych wyników produkcji roślinnej czy zwierzęcej.

   Wielkość opadów atmosferycznych i ich rozkład w czasie, kierunek i siła wiatrów, ciśnienie i wilgotność powietrza, grubość i okres utrzymywania się pokrywy śnieżnej, stopień nasłonecznienia, światło itp. tworzą klimatyczne czynniki produkcji w gospodarce rolnej. Niezależnie od całokształtu działań człowieka w procesie wytwórczym, czynniki te w mniejszym lub większym stopniu wywierają bezpośrednio i pośrednio istotny wpływ na przebieg procesu wytwórczego w rolnictwie. Warunki przyrodnicze wyznaczają jego specyficzny charakter i mają znaczny wpływ na wyniki produkcyjne. Jeżeli układ czynników klimatycznych jest dla rolnictwa korzystny, wzmagają one tempo i zakres procesu wytwórczego – w przeciwnym wypadku powodują zakłócenia i zmuszają rolnika do podejmowania działań zaradczych. Rolnik decydując się na rozpoczęcie produkcji przeprowadza analizę urodzajności (bonitacji) gleby, usytuowania wód gruntowych w podglebiu (zasoby wody naturalnej) i fizjografii terenu. Ośrodki doradcze opracowują regionalne oceny jakości rolniczych przestrzeni produkcyjnych, które są bardzo pomocne przy decyzjach inwestycyjnych.

Myślę, że warto pokrótce wspomnieć o rolnictwie ekologicznym, które jest jednak rzadko stosowane, a bardzo „przyjazne” dla środowiska.

Rolnictwo ekologiczne – system gospodarowania o zrównoważonej produkcji rolniczej i zwierzęcej, aktywizujący przyrodnicze mechanizmy produkcji rolnej poprzez stosowanie naturalnych środków produkcji.

Wg ustawy o rolnictwie ekologicznym: Produkcja prowadzona metodami ekologicznymi - sposób uzyskania produktu rolnictwa ekologicznego, w którym zastosowano w możliwie największym stopniu naturalne metody produkcji, nienaruszające równowagi przyrodniczej.

→ Zgodnie z wymaganiami projektu ustawy gospodarstwo powinno być położone w terenie, gdzie nie występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów stężeń zanieczyszczeń powietrza, gleby i wody. → Użycie roślin, zwierząt, mikroorganizmów lub ich części uzyskanych drogą inżynierii genetycznej jest zabronione zarówno w produkcji jak i w przetwórstwie. → Ustawa określa system kontroli i certyfikacji w rolnictwie ekologicznym oraz oznakowanie produktów rolnictw ekologicznego.

W rolnictwie ekologicznym dopuszcza się stosowanie wyłącznie:

• nawozów,
• środków ochrony roślin,
• substancji dodatkowych i wspomagających w przetwórstwie Dopuszczone nawozy pochodzenia naturalnego: obornik przekompostowane nawozy zwierzęce kopalne sole potasowe węglan wapnia pochodzenia naturalnego siarczan (gips) mikroelementy pochodzenia mineralnego chlorek sodu (sól kopalna) mączka skalna

Przestawienie gospodarstwa na produkcję metodami ekologicznymi trwa co najmniej 2 lata. Gospodarstwo takie musi być prowadzone metodami ekologicznymi oraz kontrolowane co najmniej raz w roku.