MOTYW NIESPEŁNIONEJ MIŁOŚCI W LITERATURZE POZYTYWISTYCZNEJ

Miłość jest jedną z najważniejszych wartości w naszym życiu. Nie ma na świecie człowieka, który nie nie wiedziałby czym jest to uczucie. Motyw miłiości w literaturze znany był już od starożytności i został powielany w kolejnych epokach. Nie ominął także literatury polskiej. Miłość i szczęście to nieodłączne części życia ludzkiego. Niekiedy jednak los prowadzi te uczucia w sposób bezwzględny, sprawiający ból i cierpienie. Przyczyny takiego stanu rzeczy są różne:różnice moralne, spoleczne czy też rożnice charakterów to tylko niektóre z nich.

Miłość jest jedną z najważniejszych wartości w naszym życiu. Nie ma na świecie człowieka, który nie nie wiedziałby czym jest to uczucie. Motyw miłiości w literaturze znany był już od starożytności i został powielany w kolejnych epokach. Nie ominął także literatury polskiej. Miłość i szczęście to nieodłączne części życia ludzkiego. Niekiedy jednak los prowadzi te uczucia w sposób bezwzględny, sprawiający ból i cierpienie. Przyczyny takiego stanu rzeczy są różne:różnice moralne, spoleczne czy też rożnice charakterów to tylko niektóre z nich. Wielowymiarowość stanów emocjonalnych towarzysząca niespełnionej milości sprawia, że jest ona niezwykle popularnym tematem. Literatura jest zatem zapełniona historiami nieszczęśliwych kochanków. Ukazuje nam to między innymi epoka pozytywizmy, a dokładniej jej dwa charakterystyczne dzieła: “Lalka” Bolesława Prusa oraz “Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej. Powieść Prusa to powrót do modelu nieszczęśliwej miłości romantycznej.Pokolenie pozytywistów to ludzie, którzy byli zawieszeni między romantyzmem, a nową, jeszcze nie odkrytą do końca epoką. Na takim tle rozgrywa się właśnie akcja “Lalki”.Główny bohater powieści, Stanisław Wokulski, należał właśnie do tego typu ludzi. Był on zdolnym, obrotnym i bogatym kupcem, który do majątku doszedł ciężką pracą i wyrzeczeniami.Zakochał się w zimnej i wyniosłej arystokratce, Izabeli Łęckiej. Kobieta była piekna lecz pusta. Pochodziła ze zubożałej rodziny arystokratycznej, która mimo swojej sytuacji finansowej nadal żyła podan stan. Wokulski mocno wierzył w to, że piękna Izabela odwzajemni jego uczucie. Jednak rzeczywistość okazała się zupełnie inna.Dążenie do pozyskania miłości ukochanej obnaża przed głównym bohaterem hierachię społeczną, rządzące nią prawa, konwenanse uniemożliwiające nie tylko spełnienie uczuć bohatera, ale także blokujące możliwość zmiany takiego stanu rzeczy na przyszłość. Panna Łęcka potrafiła kochać tylko siebie.Była zdeterminowana środowiskiem w jakim żyła.Dla zubożałej arystokratki zawsze wstydem i hańbą było małżeństwo z kupcem, choćby nie wiem jak bogatm. Stanisław był dla niej człowiekm niższego stanu. Uważała go za kogoś gorszego i nie wartego zainteresowania, choć przecież jej rodzina utrzymywała się głównie dzięki pomocy finansowej bohatera. Izabela została wychowana na wyniosłą, pogardliwie patrzącą na świat pannę, przekonaną o własnej wyjątkowości, nie mogącą obejść się bez luksusu, który dla niej jest naturalnym środowiskiem życia.Wrodzona arystokratyczna próżność nie pozwała jej docenić uczucia, jakim darzył ją Wokulski, co więcej, skrycie gardziła jego osobą, co nie przeszkadzało jej jednocześnie wykorzystywać jego majątku i wpływów, mając świadomość tego, że zakochany w niej mężczyzna zrobi dla niej wszystko. Stanisław, człowiek interesu, ktory mógłby wykupić majątki większości arystokratów dał sobie wmówić kompleks niższości, narzucić sobie władzę pustych i bezwartościowych ludzi. Oboje także ineczej pojmowali sens małżeństwa. Dla Izabeli sakrament ten był jedynie tranzakcją, gdzie zostają połączone dwa majątki i dwa znaczące nazwiska. Małzeństwo to zabezpieczenie finansowe na przyszłość, zwykła umowa dająca możliwość wejścia na salony.Wkońcu jednak miedzy Wokulskim a Łęcka dochodzi do zaręczyn. Kobieta nie przywiązuje do tego wagi. Rani zakochanego w niej mężczyznę flirtując ze Starskim.Bohater mami się jednak złudzeniami małżeństwa i miłości odwzajemnionej.Z jego perspektywy jest to miłość niemal romantyczna- czysta, wierna, jednak nie powoduje ona pogrążenia się w samotności i cierpieniu, ale wymusza na bohaterze konieczność działania, budowania swojego majątku, aktywnego uczestnictwa w handlu zagranicznym, aby móc mieć szansę na zdobycie serca ukochanej pochodzącej z wyższej sfery. W końcu Wokulski zauważa, że Izabela nigdy nie doceni jego starań i nie odwzajemni uczuć. Jest załamany i nieszczęśliwy.Ogarnia go poczucie rozpaczy i całkowitego niespełnienia, które paraliżuje go całkowicie. Traci cel w swoim życiu, nie widzi sensu jakichkolwiek dalszych działań.Nie potrafi poradzić sobie z targającymi go emocjami.Destrukcyjne uczucie prowadzi go do klęski. Upokorzony i odepchnięty przez Łęcka próbuje popełnić samobójstwo. Nieszczęśliwa miłość jest także jednym z wątków powieści Elizy Orzeszkowej pt. “Nad Niemnem”. Bohaterowie ksiązki nie przywiązuja wagi do siły miłości jaką dażyli do siebie ich przodkowie.Benedykt Korczyński i jego żona Emilia nie są szczęśliwym małżeństwem.Kobieta nie przywiązuje wagi do rodziny i nie pomaga mężowi w codziennych pracach. Jest leniwa i znudzona życiem na wsi. Żyje w swoim wyimaginowanym świecie zrodzonym pod wpływem przeczytanych romansów. Jej miłość powoli wygasła za sprawą coraz gorszej sytuacji finansowej oraz szarej codzienności, która zaczęłą ją przytłaczać. Benedykt nadal darzy ją uczuciem pomimo jej lenistwa i niezdarstwa. Niestety cała ta sytuacja i brak zrozumienia z obu stron sprawiają, że małżonkowie oddalają się od siebie coraz bardziej. Do nieudanych małżeństw możemy zaliczyć także związek Klotyldy i Zygmunta. Są oni razem dzięki staraniom pani Andrzejowej, która pragnęła jak najlepszej partii dla swojego syna. Klotylda to spokojna kobieta, ktora pragnie za wszelką cenę zdobyć miłość swojego męża. jest w stanie zrobić dla niego wszystko. Niestety Zygmunt jest rozczarowany swoim małżeństwem i nie potrafi kochać swojej żony, ponieważ jego serce jest już zajęte. Kolejnym przykładem nieszczęśliwiej miłości jest uczucie które kiedyś łączyło Martę Korczyńską i Anzelma Bohatyrowicza. Pochodzili oni z róznych klas społecznych. Ona była dworzanką a on pochodził z zaścianka. Początkowo ich rodziny łączyła przyjaźń, więc młodzi mogli bez problemu się spotykać. Sytuacja ta zmieniła sie po wybuchu powstania styczniowego. Marta bała sie ośmieszenia, ponieważ ludzie uznaliby ich związek za mezalians. Musiałaby także wykonywać ciężką pracę do której nie była przyzwyczajona, dlatego odzrzuciła starającego się o jej rękę Anzelma.Bohater załamał się. Jedynym ukojeniem stało sie dla niego wychowywanie bratanka i prowadzenie gospodarstwa. Marta także nigdy nie związała się z nikim. Swój czas skupiła na pracy u Benedykta, wypełniając obowiązki Emilii. Różnice społeczne nie pozwoliły na połączenie się tych dwojga zakochanych, ale oni nigdy nie zapomnieli o sobie. Zawód miłosny przeżyła także Justyna. Kochała starszego od siebie Zygmunta Korczyńskiego. Ich wspólne zainteresowania, podobne charaktery oraz codzienne spacery bardzo ich do siebie zbliżyły. Niestety ta sytuacja nie podobała się matce Zygmunta. Kobieta szukała dla swojego syna wymarzonej partii: dobrze sytuowanej i wykształconej dziewczyny. Namówiła swojego syna na wyjazd na studia. Po dwóch latach wrócił on z młodziutką żoną. Justyna nie mogła wybaczyć mu tej zdrady. Zygmunt zaproponował jej aby została jego kochanką ale oszukana dziewczyna odmówiła. Jej losy potoczyły sie jednak w dobrą strone. Jej serce zdobył Janek Bohatyrowicz. Jak widzimy niespełniona miłość była bardzo ważnym motywem epoki pozytywizmu. Rozgrywała się na różnym tle i miała różne przyczyny.Często porównywalna była wręcz do miłości romantycznej. Niby banalne historie nieszczęśliwych kochanków ujęte w fabułę wydarzeń, postaci, problemów nabierają wielowymiarowej wymowy i ciągle zachwycają.