Wieki średnie, czyli okres pomiędzy starożytnością a renesansem, trwał w Europie ponad dziesięć stuleci. Za początek średniowiecza przyjmuje się umownie upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego (476 r.n.e.). W Polsce natomiast średniowiecze trwało od X do XV wieku. Rozpoczęło się wraz z przyjęciem chrztu przez Mieszka I, czyli w 966 roku.

Początek epoki wiąże się zazwyczaj z okresem, kiedy formuje się nowa cywilizacja, kiedy przekształca się życie społeczne oraz polityczne i tak – średniowiecze zaczęło się kształtować już w 306 roku, kiedy Konstantyn Wielki wstąpił na tron i na mocy edyktu wydanego w 313 roku dał swobodę wyznania chrześcijanom. To właśnie, zdaniem historyków, było przyczyną rozłamu imperium rzymskiego na zachodnie i wschodnie. Skutki podziału przyniosły nieprzewidziane konsekwencje, co było widoczne także w formach cywilizacji i kultury chrześcijańskiej, rozbitej, na skutek odszczepienia (schizmy), na katolicką i prawosławną. W kręgu kultury zachodniej (łacińskiej) znalazła się Polska pod koniec X wieku. Zmierzch średniowiecza następował powoli. Najwcześniej, bo już w XV wieku, skończył się we Włoszech. W Polsce dopiero na początku wieku XVI. Koniec średniowiecza wyznaczają trzy wielkie wydarzenia, a mianowicie: upadek Konstantynopola (1453 r.), odkrycie Ameryki przez Kolumba (1492 r.) i wynalezienie przez Gutenberga ruchomej czcionki (1450 r.).

Nazwa epoki

Nazwę średniowiecze, czyli wieki średnie (łac. medium aevum) wprowadzili twórcy renesansu. Nazwa posiadała zabarwienie ironiczne, ponieważ ci, którzy tę epokę tak nazwali, zarzucali poprzednikom odejście od wartości starożytnych, ciemnotę i zacofanie.

Najważniejsze wydarzenia historyczne epoki:

EUROPA

476 - upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego

800 - Karol Wielki cesarzem Francji

962 - Otto I cesarzem rzymskim narodu niemieckiego

988 - chrystianizacja Rusi

1054 - schizma Kościoła rzymskiego i greckiego

1096 - I wyprawa krzyżowa (krucjata) i zdobycie Jerozolimy

1138 - II i III wyprawa krzyżowa; potęga papiestwa

1215 - Wielka Karta Wolności w Anglii

1240 - najazd Tatarów na Ruś

1309 - początek niewoli awiniońskiej papieży

1337 - początek wojny stuletniej

1347 - epidemia „czarnej śmierci” (dżumy)

1453 - zdobycie Konstantynopola przez Turków

1492 - odkrycie przez Kolumba Ameryki

POLSKA

966 - przyjęcie chrztu przez Mieszka I

972 - bitwa pod Cedynią

992 - Bolesław Chrobry księciem

997 - śmierć św. Wojciecha

1000 - Otton III w Gnieźnie

1025 - koronacja Bolesława Chrobrego

1138 - rozbicie dzielnicowe

1226 - sprowadzenie Krzyżaków do Polski przez Konrada Mazowieckiego

1241 - bitwa pod Legnicą

1320 - koronacja Władysława Łokietka

1333 - Kazimierz Wielki na tronie

1364 - założenie Akademii Krakowskiej

1385 - unia polsko - litewska w Krewie

1386 - ślub Jadwigi z Jagiełłą

1410 - bitwa pod Grunwaldem

1444 - bitwa pod Warną

1447 - na tronie Kazimierz Jagiellończyk

1466 - pokój toruński

1474 - pierwsze drukowane utwory

1518 - przybycie Bony Sforzy do Krakowa