ŚREDNIOWIECZE-TRWAŁO 10 WIEKÓW. OD UPADKU CESARSTWA ZACHODNIO RZYMSKIEGO W 476. DO KOŃCA XV. ZA UMOWNĄ DATĘ KOŃCA EPOKI UWAŻA SIĘ ODKRYCIE AMERYKI PRZEZ KOLUMBA W 1492. W POLSCE EPOKA TA TRWAŁA MIĘDZY KOŃCEM X, A XV.

ETOS RYCERSKI: RYCERZ BYŁ LOJALNY PANU, WIERNOŚC PRZYJĘTYM PRZYSIĘGĄ I ZOBOWIĄZANIĄ, WALCZYĆ BEZ PODSTĘPU I ZDRADY, ZACHOWAĆ SZACUNEK WOBEC PRZECIWNIKA, NIE UCIEKAŁ Z POLA WALKI NIE WZYWAŁ POMOCY, ŚMIERĆ W WALCE BYŁA ZASZCZYTEM, BRONIŁ SŁABSZYCH, SZERZYŁ CHRZEŚCIJAŃSTWO, ROZRYWKĄ BYŁA MIŁŚĆDWORNA I TURNIEJE.

FRANCISZKANIZM-TO POSTAWA ŚWIATOPOGLĄDOWA WYRAŻJĄCA SIĘUFNĄ MIŁOŚCIĄDO BOGA, LUDZI I ŚWIATA PRZYRODY, PODJĘCIĘ DOBROWOLNEGO UBÓSTWA I GŁĘBOKĄPOKORĄ.

TEOCENTRYZM-PRZEKONANIE, ŻE BÓG JEST PRZYCZYNĄ SPRAWCZĄ, OŚRODKIEM I CELEM, DO KTÓREGO ZMIERZA WSZYSTKO, CO ISTNIEJE. WSZELKIE SPRAWY MATERIALNE, NORMY I WARTOŚCI STARANO PODPORZĄDKOWAĆ SIĘ BOGU I RELIGI CHRZEŚCIJAŃSKIEJ.

UNIWERSALIZM-W ŚREDNIOWIECZU OZNACZAŁ JEDNOŚĆ RELIGII (CHRZEŚCIJAŃSTWO), JĘZYKA (ŁACIŃSKI) ORAZ PAŃSTWA.

TOMIZM - NURT W FILOZOFII ŚREDNIOWIECZNEJ, ZAPOCZĄTKOWANY PRZEZ ŚW. TOMASZA Z AKWINU, KTÓRY UWAŻAŁ, ŻE MIEJSCE ZAJMOWANE PRZEZ CZŁOWIEKA NA TZW. DRABINIE BYTÓW, JEST NATURALNE I ZGODNE Z WOLĄ BOGA, POWINNO WIĘC BYĆ ŹRÓDŁEM WEWNĘTRZNEGO SZCZĘŚCIA.

ZABYTEK J.POLSKIEGO–TO UTWÓR LITERACKI SPRZED WIEKÓW PISANY STAROPOLSZCZYZNĄ, DZIĘKI KTÓREMU MOŻEMY ZAPOZNAĆ SIĘ ZE SŁOWNICTWEM POLSKIM, KTÓRE WYSZŁO Z UŻYCIA. PRZYKŁADYTO: BOGURODZICA, LEGENDA O ŚW. ALEKSYM, ROZMOWA MISTRZA POLIKARPA ZE ŚMIERCIĄ.

POROWNANIE MATKI BOSKIEJ : BOGURODZICA, LAMENT. W „BOGURODZICY” MARYJA PRZEDSTAWIONA JEST JAKO OSOBA BEZPOŚREDNIO OBCUJĄCA Z BOGIEM, JAKO POŚREDNICZKA POMIĘDZY WIERNYMI A CHRYSTUSEM. „LAMENT ŚWIĘTOKRZYSKI” PRZEDSTAWIA MATKĘ BOGA W ZUPEŁNIE INNYM ZWIERCIADLE, JAKO ZWYKŁA KOBIETĘ – MATKĘ, KTÓRA ROZPACZA NAD CIERPIENIEM SYNA. OCZEKUJE WSPÓŁCZUCIA OD LUDZI ORAZ ZROZUMIENIA JEJ TROSK. TO, CO WIDZI WYWIERA NA NIEJ TAK DUŻE WRAŻENIE, IŻ PRAGNIE WZIĄĆ NA SIEBIE CZĘŚĆ CIERPIENIA SYNA. CZUJE SIĘ BEZRADNA WOBEC ZAISTNIAŁEJ SYTUACJI, WOBEC OKAZANEGO CIERPIENIA, JAKIE DOCIERA DO NIEJ.

SW. ALEKSY, DLACZEGO BYL ASCETA? PONIEWAŻ PROWADZIŁ PRZY MIEJSCOWEJ ŚWIĄTYNI ŻYCIE NĘDZARZA, PRZESTRZEGAŁ ŚCISŁEGO POSTU I W KAŻDĄ NIEDZIELĘ PRZYSTĘPOWAŁ DO SAKRAMENTU EUCHARYSTII. WSZYSTKO CO OTRZYMYWAŁ OD INNYCH NATYCHMIAST ROZDAWAŁ POTRZEBUJĄCYM, SAM ZAŚ ŻYWIŁ SIĘ JEDYNIE CHLEBEM I WODĄ I TO TYLKO W TAKICH ILOŚCIACH, BY NIE UMRZEĆ Z GŁODU.

ASCETĄ–JEST TEN KTO TRENUJE SWOJE CIAŁO I DUSZĘ W ZNOSZENIU TRUDÓW ŻYCI, DZIĘKI SILNEJ WOLI OPANOWUJE NAMIĘTNOŚCI I DĄZY W TEN SPOSÓB DO ZBAWIENIA. ASCEZA-JEST DOBROWOLNYM WYRZECZENIEM SIĘ DÓBR MATERIALNYCHI ZIEMSKICH PRZYJEMNOŚCI.

STYL GOTYCKI I ROMAŃSKI: GOTYCKI :

1. STRZELISTE, WYSOKIE BUDOWLE,
2. WIELKIE OKNA ORAZ SZYBY Z PIĘKNYMI WITRAŻAMI,
3. CZERWONA CEGŁA BYŁA UŻYWANA JAKO BUDULEC
4. TYM STYLEM BUDOWANO GŁÓWNIE:

• ZAMKI, - KOŚCIOŁY, - RATUSZE.

5. FUNKCJĄ STYLU GOTYCKIEGO BYŁA FUNKCJA " BLIŻEJ BOGA “, OZNACZAŁO TO, ŻE IM KOŚCIÓŁ BYŁ WYŻSZY TYM LUDZIE BYLI BLIŻEJ BOGA.

ROMAŃSKI :

1. MASYWNE NISKIE BUDOWLE, CZĘSTO DŁUGIE,
2. MAŁE OKNA BEZ SZYB 3) CIOSANY KAMIEŃ BYŁ BUDULCEM,
3. TYM STYLEM BUDOWANO GŁÓWNIE:

• BUDYNKI MIESZKALNE, - RATUSZE,
• KOŚCIOŁY,

5. FUNKCJĄ