
Motyw śmierci żołnierza w ,,Ogniem i mieczem'' i,,Rozdziobią nas kruki, wrony..."
Zarówno w historycznej powieści henryka sienkiwiecza pt ogniem i mieczem , jak i modernistycznym opowiadaniu stefana zeromskiego pt rozdziobią nad kruki, wrony obecny jest motyw śmierci żołnierza. Akcja pierwszej części trylogii toczy się w czasie powstania chmielnickiego. Jednym z rycerzy jest Litwin Longinus Podpięta . Z kolei głównym bohaterem dzieła stefana żeronskiego jest powstaniec Andrzej Borycki, czyli szymon winrycha. Obu mężczyzn łączy walka w obronie ojczyzny i patriotyzm. Niemniej jednak ich postawy wobec podobnych sytuacji znacznie się różnią.
Zarówno w historycznej powieści henryka sienkiwiecza pt ogniem i mieczem , jak i modernistycznym opowiadaniu stefana zeromskiego pt rozdziobią nad kruki, wrony obecny jest motyw śmierci żołnierza. Akcja pierwszej części trylogii toczy się w czasie powstania chmielnickiego. Jednym z rycerzy jest Litwin Longinus Podpięta . Z kolei głównym bohaterem dzieła stefana żeronskiego jest powstaniec Andrzej Borycki, czyli szymon winrycha. Obu mężczyzn łączy walka w obronie ojczyzny i patriotyzm. Niemniej jednak ich postawy wobec podobnych sytuacji znacznie się różnią.
Longinus był doskonałym rycerzem, uosobieniem wszelkich cnót. W swoim życiu kierował się etosem. Najważniejszą wartością była dla niego ojczyzna. Jako jedyny miał na tyle odwagi, by spróbować przekraść się przez tereny zajęte przez Rosjan w celu poinformowania króla o fatalnej sytuacji kraju. Podpięta zdecydował się na ten czyn, pomimo niemalże zagwarantowanej śmierci. Był pewny swojej decyzji, gdyż wiedział, że działa w imię wyższych wartości. Nie wydawał się przejmować tym, że może zginąć. Był człowiekiem bardzo skromnym, nieświadomym swojej wartości. Twierdził, że nawet gdy zginie, to nie będzie to wielka strata. Wyróżniał się spośród innych swoim oddaniem i patriotyzmem. Był on przykładem zdolnego do poświęceń altruisty, który naraził swoje żcyie dla dobra ojczyzyny. Miał swiadomość tego, iż los całego zbaraża zależy od niego. Wiedział jak ważne jest to, aby udało mu się przejść, dlatego konsekwentnie zmierzał do osiągnięcia wyznaczonego sobie celu. Był walecznym i zdeterminowanym rycerzem , który doskonale władał bronią. Mimo niewyrównanych sił, podjął wyzwanie i stanął w szranki z przeciwnikami. Odebrał życie wielu Tatarom, co świadczy o jego niebywałym talencie rycerskim. Jednak gdy miał już świadomość zbliżającej się śmierci Zachował się honorowo, gdyż nie prosił o ptzetrwanie. Zrozumiał, ze nie ma już dla niego ratunku, a zamiast błagalnych próśb o litość, pogrążył się w modlitwie, co swiadczy o jego poboznosci.
Narrator zaprezentował longinusa w charakterze prawdziwego bohatera, który jako jedyny miał na tyle odwagi, by stawić czoła wyzwaniu. Widoczny jest tu zabieg heroizacji, gdyż podpięcie nadano wiele przymiotów prawdziwych herosów. Trudno doszukać się w jego charakterze negatywmych cech. śmierć Litwina została podniesiona do sfery sacrum. Dowodem na to jest fakt iż umierając odmawiał litanię do Najświętszej Panny, a jego ostatnie słowa były zwrotem do Maryi. Jednak najważniejszym argumentem potwierdzającym sakralizację smierci jest to, że jego dusza został,, wzieta do nieba” przez anioły
W powieści przeważa narracja trzeciosoobwa, a narrator wydaje się być wszechwiedzący. Odnaleźć można wiele srodkow stylistycznych min. epietów, które mają oddziaływac na wyobraźnie i służyć lepszemu zobrazowaniu sytuacji. Również wystepujace tu porównania spełniają taką funckję. W prezentowanym fragmencie widoczna jest także personifikacja dębów, które wydawać by się mogło, że mówią. Jest to elemnt fantastyczny, który także wpływa na wyobraznie, tworzy się pewien nastrój grozy. Z kolei sposób ukazanie walki longinusa z tatarami został przedstawiony za pomocą hiperboli. Narrator wyolbrzymił talent pobięty, gdyż niemożliwe jest, aby sam zdołał się tak długo bronić. Dla powieści historycznej Charakterystyczna jest także stylizacja środowiskowa. Widoczna jest tu typowa XVII wieczna polszczyzna np. zwrot ,,waść”.
Z kolei głowny bohater opowiadania zeromskiego był powstańcem, który jako jedyny nie tracił nadziei i chciał dalej bronic ojczyzny. Nie myślał o poddawaniu się, ciągle liczył na wsparcie . Jednak chyba już jako jedyny wciąż woził broń do nasielska, narazajac tym samym swoje zycie. Był cały brudny, obdarty i przemoczony. przez niechlujną aparycję mogło by się wydawać, że jest on chłopem. Gdy został złapany przez moskali, nie chciał się przyznać się komu wiexie uzbrojenie. W obliczu śmierci poprosił oprawców o litość. W przeciwieństwie do podpięty nie próbował nawet rozpocząć jakielkwoiek walki. Poddał się od razu, a prosząc o przetrwanie Rosjan starcił swój rycerki honor. Zginął w okrutny sposób. Został postrzelony, na dodatek rozbito mu na głwoie pustą butelkę, a policzki przebito ostrygami. Trwając w agonii zwrócił się do boga, co również swiadczy o jego pobożności. W chwili śmierci przebaczył on swoim zabójcom, tym samym prosząc o odpuszczenie swoich win. Dzięki temu umarł z nadzieją na zbawienie. Śmierc winrycha nie była tak bohaterska jak pobpiety. Nie podejmował on żadnych prób przezwyciężenia wrogów, posunął się nawet do prośbi o przetrwanie. Najprawdopodobniej bał się śmierci. Jednak takie postępowanie jest sprzeczne z zasadami, którymu powinien kierować sie prawdziwy rycerz. Borycki Poddal się bez walki. Jego smierc został opisana w typowy dla modernistów naturalistyczny sposób. Autor kieruje się skrajmym mimetyzmme zarówno w opisie wygladu bohatera jak i jego śmierci. Żeromski również zastosował wspomniane wcześniej środki stylistyczne, min epitety, które służą lepszemu zobrazowaniu wyglądy winrycha i opisu jego śmierci. Jeśli zaś chodzi o jezyk to widoczna jest tu jego indywidualizacja. Zarówno moskale mają swoje typowe zwroty, tak i winrycha mowi np. głupiś.
Podsumowując powyższe rozwazania, dochodzę do wniosku, że w obu utworach pomimo kilku podobieństw, motyw śmierci zołnierza jest zaprezentowany w odmienny sposób. Cechą wspólną bohaterów jest ich odwaga, to że jako jedyni nie tracili nadziei i byli konsekwentni w swoim działaniu. Laczy ich także wiara w boga. Nie mniej jednak longinus ukazany jest jako bohater w pełni pozytywny, narrator nie przedstawił tu jego zadnych wad. Jest on przykładem doskonałego rycerza. Można stwierdzić ze został on tu zidealizowany. Jego smierc zas została podniesona do rangi sacrum. Winrycha jest także oddany ojczyxnie. Jednak jego zachowanie w obliczu śmierci jest sprzeczne z wyobrażeniem o prawdziwym powstańcu. Prosząc o litość rosjann załamał się jego obraz jako honorowego człowieka.





