Nurt filozoficzny, rozwinięty przez Platona (427-347 p.n.e.). Platonizm jest idealizmem, czyli teorią głoszącą, że we wszystkich dziedzinach bytu i działania, obok pierwiastków realnych, które są przemijające, istnieją pierwiastki idealne, które są wieczne, i że pierwiastki idealne mają przewagę nad realnymi. W szczególności platonizm oznacza: w ontologii: przekonanie, że istnieje byt idealny i że byt realny jest od niego zależny. W psychologii: uznanie, że dusza istnieje niezależnie od ciała i że ciało jest niższe i zależne od niej. W teorii poznania: przekonanie, że istnieje wiedza rozumowa, niedoświadczalna, wrodzona i że wiedza zmysłowa, jako zależna i niepewna, musi jej być podporządkowana. W metodologii: uznanie metody dialektycznej i podporządkowanie jej wszelkiej metody empirycznej. W etyce: uznanie, że właściwym celem człowieka są dobra idealne i że dobra realne, jako niższe, powinny im być podporządkowane i traktowane tylko jako środki. Na czele jego filozofii stało pojęcie idei, ale także i pojęcie duszy, i pojęcie dobra. Platon był twórcą idealizmu, ale także spirytualizmu i metafizyki opartej na etycznym podłożu.

IDEALIZM to teoria głosząca, że we wszystkich dziedzinach bytu i działania, obok świata realnego, który ma cechę przemijania i tymczasowości, istnieje świat idealny, wieczny. 

Byt idealny istnieje, a byt realny jest od niego zależny. Dusza istnieje niezależnie od ciała, które jest zależne od duszy i niższe od niej w hierarchii wartości. Istnieje wiedza rozumna, samorodna, wrodzona, pewna, która nie opiera się ani na doświadczeniu, ani na przestrzeganiu. Natomiast wiedza zmysłowa jest zależna i niepewna. Wiedza intelektualna jest niezależna i niezawodna. Wyższa od wiedzy zmysłowej, która dotyczy zjawisk i ulega złudzeniom. Nie można zatem opierać się na wiedzy zmysłowej. Doznania empiryczne nie mają żadnego znaczenia dla poznania intelektualnego, racjonalnego. Celem człowieka są dobra idealne, a dobra realne jako niższe, powinny być im podporządkowane.

DUALIZM mówi, że istnieją dwa rodzaje bytu. Byt poznawany przez zmysły i byt poznawany przez pojęcia. Byt zniszczalny i wieczny, rzeczywistość zmienna i niezmienna, byt realny i idealny.

IDEE – ich geneza sięga pojęć, które jak zauważył Sokrates są narzędziami myślenia i wiedzy. Już u Sokratesa pojęcia etyczne stały się wzorem dla rzeczywistości a nie jej odzwierciedleniem. Wg Platona, cechami pojęć jest jedność, pewność i stałość. Tymczasem otaczająca nas rzeczywistość jest zmienna i złożona, więc nie jest źródłem pojęć, lecz musi nim być inny byt o kategoriach takich jak stałość i niezmienność, ten byt to idea. Świat idei jest hierarchiczny, od niższych do ogólniejszych aż do najwyższej idei, idei dobra. Idee są wzorami rzeczy. Porządek realnego świata jest odwzorowaniem świata idei. Naczelną ideą jest idea dobra, która warunkuje inne idee.

DUSZA jest czynnikiem życia, źródłem ruchu, jest niematerialna. Spełnia dwojaką funkcję: niższą-aktywność zmysłową oraz wyższą-duchową, intelektualną, poznawczą. Ten drugi czynnik umożliwia percepcję idei. Materia to element bierny, zmienny, tymczasowy i nie jest jak dusza boskiego pochodzenia. Dusza jest niezależna od ciała, doskonalsza oraz nieśmiertelna. Człowiek to dusza władająca ciałem. Najpierw powstałą dusza, a dopiero później uformowane zostało niedoskonałe ciało. Proces poznawczy to droga przypomnienia anamnezis, mamy w sobie wiedzę wrodzoną. Poznajemy niezależnie od postrzegania. Aktywność intelektualna nie potrzebuje pośrednictwa zmysłów (aprioryzm przeciwieństwo sensualizmu). Ciało jest dla duszy więzieniem. Dusza kiedyś żyła bez ciała. Zaciążył na niej grzech i dla odkupienia została złączona z ciałem, a gdy odkupi winę stanie się wolna. Poznanie prawdy o pochodzeniu duszy to sposób jej wyzwolenia z ciała.

Dowody Platona na nieśmiertelność duszy: 

Pojęcie duszy związane jest z pojęciem życia, a skoro życie jest przeciwieństwem śmierci, to dusza wyklucza śmierć. Dusza posiada wiedzę wrodzoną. Musiała ją posiąść przed urodzeniem, a zatem uprzednio istniała (jest więc bytem wiecznym). Każda rzecz ginie od swoistego zła, lecz dusza nie ginie od zła moralnego, dlatego jest nieśmiertelna.

ŚWIAT zbudował boski budowniczy – demiurg. Wzorem były wieczne idee, natomiast tworzywem materia. Demiurg kierował się dobrocią. Utworzył świat celowy, niemal doskonały, rozumny. Dobro jest zasadą i celem świata. 

ETYKA, teoria czterech cnót: 

mądrość- cnotą części rozumnej duszy męstwo – impulsywnej panowanie nad sobą – pożądliwej sprawiedliwość – łączy wszystkie części duszy wprowadzając w niej ład i harmonię Trzy tezy etyczne: dobra stanowią hierarchię, najwyżej stoją dobra idealne. Dobra realne są początkiem i etapem ku dobrom idealnym. Miłość jest dążeniem duszy do osiągnięcia i wiecznego posiadania idei dobra. Miłość nadzmysłowa – celem, a miłość zmysłowa – etapem ku niej.

TEORIA ŚWIATA jest teorią normatywną według idei dobra i sprawiedliwości. Uniwersalny charakter teorii nie liczy się z indywidualnymi uwarunkowaniami państwowymi. Obywatele mają mieć słabość w sposobie myślenia i odczuwania, więc wygnano z idealnego świata poetów. 

Państwo funkcjonuje niczym organizm. Jednostka podporządkowana jest państwu. Każdy ma wyznaczoną rolę w państwie (panuje hierarchiczny układ państwa). Na czele struktury znajdują się filozofowie, ponieważ znają dobro, które należy w państwie realizować. Pod nimi znajdują się strażnicy państwa, czyli wojsko. Najniżej natomiast znajdują się rzemieślnicy. Są to trzy stany, jak trzy cnoty duszy: mądrość - cnotą władców, męstwo – wojowników, panowanie nad sobą – rzemieślników, całość harmonijna – ustrój sprawiedliwości (cnota sprawiedliwości). Idealne państwo jest ascetyczne. Dąży do idealnego celu i wymaga zatem wyrzeczenia się dóbr doczesnych, zniesienia własności indywidualnej, w tym osobistego życia rodzinnego ( rygory dotyczą dwóch pierwszych stanów). Stan najwyższy nie bierze udziału w dążeniu do doskonałości.