NARÓD - zbiór obywateli danego państwa: -kategoria kulturowa narodu – wyodrębnia się naród ze względu na cechy kulturowe np. literatura -racjonalizm – utożsamianie się z patriotyzmem -zbiór idei nacjonalistycznych -ruch społeczny -mniejszość narodowa oznacza grupę mniejszą ilościowo niż naród -grupa etniczna-na pierwszym planie więzi krwi

PROBLEM PAŃSTW NARODOWYCH: -gospodarzem państwa jest naród-zajmuje naród pozycję dominującą -naród zamieszkuje w zwartej formie terytorialnej -korzystna forma uprawnień suwerenności

SUERENNOŚĆ PAŃSTWA – atrybut władzy państwowej położenie państwa i jego organów w stosunkach między narodowościach

SUWERENNOŚĆ NARODU - zbiór praw przysługując obywatelowi

SUWERENNOŚC ZEWNĘTRZNA – rządowa organizacja międzynarodowa nie może wpływać na decyzje państwa

OGRANICZENIE SUWERENNOŚCI – państwo jest ograniczone

SUWERENNOŚC WEWNĘTRZNA – państwo podejmuje decyzje na swoim terytorium

SUWERENNOŚC DENIURE - państwo powinno być niezależne

SUWERENNOŚĆ DEFAKTO – rzeczywista rola podejmowania decyzji państwa

FUNKCJE PRAWA – prawo pełni ogromną ilość funkcji i zagadnienia ich klasyfikacji jest przedmiotem licznych kontrowersji. Niewątpliwie jednak jest, ze do najważniejszych należy zaliczyć następujące funkcje:

a) kontrola zachowań - czy też regulacja ludzkich zachowań jest możliwa na różne sposoby. Jednak się wydaje wszystkie te sposoby możemy podzielić:

• normatywne
• pozanormatywne Podstawowa różniąca między normatywnymi i nienormatywnymi środkami regulacji zdaje się polegać na tym iż te pierwsze działają zawsze poprzez ludzką świadomość (norma nie ma wpływu na nasze zachowanie, jeżeli nie znamy jej treści) , pod czas gdy środki pozanormatywne mogą na nas wpływać nawet, gdy nie zdajemy sobie z tego sprawy. Do tego w końcu sprowadza się słynne przeciwstawienie „niewidzialne ręki prawa” i „ widzialnej ręki rynku”

SYSTEM NORMATYWNY opiera się przede wszystkim na sankcjach, czy raczej na gratyfikacjach , wyróżnia system:

• represyjne – opierają przede wszystkim zakazami i sankcjami oraz są nastawione na ochronę porządku i bezpieczeństwa. -promocyjne – odwołują się z kolei do nakazów i nagród , a ich zadaniami jest realizowanie określonych programów społecznych takich jak rozwój gospodarczy czy tez opieka socjalna nad obywatelami.

b) rozdział dóbr i ciężarów-należy rozumieć szeroko. Obejmuje ono również rozdział uprawnień i obowiązków między członków danego społeczeństwa. Od prawa, które służy jako instrument rozdziału dóbr i ciężarów żądamy przede wszystkim tego, by był to rozdział sprawiedliwy. W ten sposób funkcja rozdzielcza wiąże prawo z pojęciem sprawiedliwości. Sprawiedliwość jak mówi J. Rawls, jest podstawowa cnotą instytucji społecznych i niewątpliwie jednak bardzo rozmaicie pojmowana i to , co jest sprawiedliwe z punktu widzenia innej koncepcji. Spór o interpretacją pojęcia sprawiedliwości jest, jak pokażemy, nie tylko sporem etycznym, ale także sporem politycznym. 1, jednak wszystkie koncepcje sprawiedliwości mają element wspólny nazwany zasadą SPRAWIEDLIWOŚCI FORMALNEJ lube reguła równej miary. Zasada ta mówi że osoby sytuacje , stany rzeczy, które są pod istotnym względem podobne, powinno być podobnie traktowane. Jak to formułuje znana premia rzymska – w podobnych sprawach podobne prawa. Zwróćmy uwagę na okoliczność iż zasada ta ma rzeczywisty charakter czysto formalny. Mówi ona tylko że to co jest podobne powinni być podobnie traktowane. ZASADA SPRAWIEDLIWOŚCI FORMALNEJ – fakt że pracodawca traktowałby inaczej obywateli polskich i obcokrajowców przebywających na terytorium naszego kraju, gdyby tylko uznał że te dwie grypy osób należą do odrębnych kategorii. Zasada sprawiedliwości formalnej zostałaby załamana dopiero wtedy gdyby pewna grupę obywateli tego kraju traktował lepiej – gorzej niż inną grupą obywateli tego kraju, ponieważ zostałby naruszona zada, iż istoty należące do tej samej kategorii powinny być traktowane tak samo traktowane.

2, SPRAWIEDLIWOŚC MATERIALNA DZIELI SIĘ: 1- reguła sprawiedliwości dystrybutywnej (rozdzielcza) – do najbardziej znanych reguł sprawiedliwości dystrybutywnej nalezą następujące reguły:

• każdemu stosowanie do pracy
• każdemu stosowanie do potrzeb -każdemu stosowanie do zasług -każdemu stosowanie do pozycji społecznej -każdemu to samo (reguła egalitarystycznej – interpretować skrajnie można jako zawartej zasady idei wolności) Przy ocenianiu różnych sytuacji czy też osób z reguły odwołujemy się do różnych kryteriów sprawiedliwości dystrybutywnej. Przykładem mogą być zasady wynagrodzeń za pracę, w których bierze się zwykle pod uwagą ilość jakości świadczonej pracy, ale też staż pracy, wykształcenia czy tez kwalifikacje, a niekiedy nawet potrzeby konkretnej osoby. Reguły sprawiedliwości dystrybutywnej stały się nieodzownym elementem porządku prawnego, zwłaszcza w tych państwach, w których państwo pełni funkcję opiekuńcze i socjalne, ponieważ pełnienie tych funkcji nierozerwalnie wiąże się z rozdziałem między obywateli różnego rodzaju świadczeń i usług. (emerytury , renty , zasiłki)

2 – reguła sprawiedliwości komunikatywnej ( wymiennej)- każdemu stosowanie do zobowiązań, które na siebie dobrowolnie przyjął. W myśl koncepcji sprawiedliwości komunikatywnej sprawiedliwy podział, to podział, który wynika z zawartej umowy – zgodnie z maksymą „chcącemu nie dzieje się krzywda”

3 – sprawiedliwość proceduralna – przedmiotem reguł sprawiedliwości proceduralnej jest natomiast , jak należy zorganizować procesy podejmowania decyzji, by podjęta w tych procesach decyzje mogła zostać uznana za decyzję fair. Mówiąc inaczej przedmiotem sprawiedliwości proceduralnej jest zagadnienie udciwej procedury. Jest niezmienne trudno w sposób abstrakcyjny określić standardy sprawiedliwości proceduralnej. Reguły sprawiedliwości proceduralnej są bowiem zrelatywizowane do typu instytucji, które podejmują decyzję i rodzaju spraw, którymi są one zajmują. Inne więc oczekiwania wiążemy z procedurami parlamentarnymi i regułami praw wyborczego, inne z procedurami, które stosuje się w postępowaniu sądowym czy też administracyjnym. Reguły proceduralna zalicza:

• zasadę bezstronności i niezawisłości sądu -zasadę równości stron ora
• prawo do obrony, które obejmują prawo do przedstawienia własnych argumentów oraz ustosunkowania się do argumentów drugiej strony a także prawo do korzystania z pomocy prawnej

c) regulacji konfliktów- konfliktem będziemy nazywać sytuację w której jedna ze stron występuje z jakimś żądaniami, roszczeniami, twierdzeniami, które druga strona kwestionuje. Konflikty mogą być dwubiegowe (dwie strony) lub wielobiegowe (więcej stron) w zależności od tego czy stronami konfliktu są osoby lub instytucje czy grupa ludzkie lub instytucje reprezentujące takie grupy, konflikty możemy podzielić na: *indywidualne – wyróżnia z imienia i nazwiska *kolektywne

Cztery podstawowe metody rozwiązywania konfliktów:

• tryb kontraktowy – sama strona rozwiązuje konflikt, stąd nazywamy go bezpośrednią metoda regulacji konfliktów, w pozostałych trybach biorą również udział osoby trzecie, stąd należą one do pośrednich metod regulowanie konfliktów.
• tryb mediacyjno – koncyliacyjny – obok stron konfliktów występuje mediator ( koncyliator) . mediator jest pomocnikiem i doradca stron. W trybie mediacyjno – koncyliacyjnym stany zachowują pełną autonomię w zakresie wyboru osoby mediatora, a także procedury prowadzenia rokować oraz zada rozwiązywanie konfliktów. -tryb arbitrażowy – strony również zachowują pełen wpływ na wybór osoby arbitra, procedury rokował oraz zada rozwiązywania sporu. Jednakże decyzja arbitra rozstrzygająca konflikty ma charakter władczy, jest wiążąca dla stron i zwykle może być przymusowo wyegzekwowana ( np. w trybie postępowania egzekucyjnego) -tryb adiudykacyjny – postępowanie toczy się wg. Z góry ustalonych procedur i zasad. Strony zwykle nie mają tez żadnego wpływu na wybór osoby adiudykatora.Mimo to należy te dwa postępowania sądowym występują także elementy postępowania mediacyjnego *ugoda sądowa), a nawet trybu kontraktowego ( np. w postępowaniu cywilnym sąd może zwiesić postępowanie na zgody wniosek obu stron – Art. 178 k. p . c.)

10,IMUNITET to uprawnienie z kolei którego treść sprowadza się do tego iż określony podmiot jest wyłączony spoza kompetencji określonego organu. Immunitet stanowi więc formę przywileju dla wyróżnionej grupy osób.

IMUNITET KONSULATU – to uprawnienie które polega na wyłączeniu z odpowiedzialności: a) immunitet karny – jeżeli popełni przestępstwo nie jest karany b) immunitet formalny – ktoś kto popełni przestępstwo od odpowiedzialności

IMUNITET DYPLOMATYCZNY:

• nietykalność osobista -nietykalność korespondencyjne -nietykalność dokumentów -zwolnienie od podatków -zwolnienie z ceł -zwolnienie z innych odpłat i świadczenia socjalnego

KONSULAT MA OGRANICZONY ZAKRES IMUNITETU:

• nietykalność lokalna -nietykalność dokumentów -nietykalność korespondencji -zwolnieni z podatku

NORMA – reguła postępowania – jak powinniśmy się w określonych sytuacjach zachować: a) normy religijne b) normy moralne c) normy obyczajowe d) normy zwyczajowe

NORMY należą do szerszej grupy wypowiedzi dyrektywnych obejmującej także rożnego rodzaju zalecenia, rady, życzenia, wskazówki itd. Normy nie mają charakteru opisowego (deskryptywnego) nie odpowiadają zatem na pytania” jak jest?” lecz na pytanie „ jak być powinno?”, a mówiąc ściślej na pytanie jak ktoś powinien się zachować. Podstawą funkcją normy jest więc nie opisywanie czegoś, lecz sformułowanie określonej dyrektywy postępowania. Normy nie można przypisać wartości logicznej, nie możne zatem o nich sensownie powiedzieć iż są prawdziwe lub fałszywe. Można je natomiast kwalifikować według innych kryteriów , a więc przykładowo można sensownie mówić o normach iż są słuszne lub niesłuszne, skuteczne lub nieskuteczne, obowiązujące lub nieobowiązujące. Norma prawna jest to zrekonstruowana z tekstu prawnego dyrektywa postępowania, która w najprostszym przypadku musi odpowiadać wyczerpująco na przynajmniej dwa następujące pytania: „ kto i w jakich okolicznościach?” . „jak powinien się zachować?” większość norm prawnych, chociaż nie wszystkie ma jeszcze trzeci element który rekonstruujemy poszukując odpowiedzi na trzecie pytanie: „jakie będą konsekwencje w przypadku, gdy adresat nie zachowa się w sposób przewidziany przez normę?”

PRZEPISEM PRAWNYM nazywa się natomiast elementarna jednostkę systematyzacyjna danego tekstu prawnego. Jeśli więc tekst prawny będzie się składał z artykułów (paragrafów, ustępów, punktów, liter), to każdy artykuł (paragraf, ustęp…itd.)będzie stanowił przepis prawny. Niektórzy uważają, że jeżeli dany artykuł czy paragraf lub inna jednostka systematyzacyjna składa się z kilku zdań w sensie interpunkcyjnym, to też każde wyrażenie od kropki do kropki stanowi odrębny przepis. Może być więc taki iż jedna jednostka systematyzacyjna (np. jeden paragraf) składać się będzie z kilku przepisów.

BUDOWA NORMY PRAWNEJ: a)hipoteza- -jest tym elementem normy prawnej, który określa adresata normy oraz okoliczności w których powinien on zachować się w sposób przewidziany przez normę. Mówi się, iż hipoteza określa zakres zastosowania normy. b)dyspozycja- określa wzór powinnego zachowania się, formuje nakazy, zakazy lub dozwolenia albo mówiąc jeszcze inaczej nakłada na adresata normy jakieś uprawnienia lub obowiązki. c)sankcja-to z kolei element normy, który określa konsekwencje jakie nastąpią w sytuacji, gdy adresat zachował się niezgodnie z normą, a więc ją naruszył. Możemy teraz przedstawić najbardziej podstawowe koncepcje budowy normy prawnej.

PODZIA ŁY PRZEPISÓW PRAWNYCH Normy ogólne i indywidualne- ze względu na sposób określenia adresata normy możemy podzielić normy na normy generalne i indywidualne. a)normy generalne-to takie normy, w których adresat jest określony przez wskazanie jego cech, a więc nazwą generalną(np.”każdy człowiek „, „funkcjonariusz publiczny „, „żołnierz”, „instytucja państwowa” etc.). Zwróćmy uwagę, że norma „Prezydent Rzeczypospolitej wydaje rozporządzenia i zarządzenia „ jest normą generalną, a nie indywidualną, gdyż odnosi się ona do każdej osoby, która piastuje w danym momencie urząd Prezydenta. b)normy indywidualne –to normy, których adresat jest oznaczony nazwą indywidualną, zwykle imieniem własnym . c)normy abstrakcyjne- które odnoszą się do zachowań powtarzalnych(„Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyćzeznania”-art.177 paragraf 1 k.p.k, a zatem zawsze, gdy zostaniesz wezwany masz wspomniany obowiązek) d)normy konkretne- które odnoszą się do zachowań jednorazowych („Wzywa się Jana Kowalskiego do Urzędu Miejskiego w Toruniu w dniu 3.04.96. o godz. 16, pok. 31 na posiedzenie…”). e)normy ogólne- to normy , które są jednocześnie generalne i abstrakcyjne. Normy prawne mają właśnie charakter norm ogólnych.

PRZEPISY DYSPOZYTYWNE – nazywane również przepisami bezwzględnie obowiązującymi to takie przepisy, których działanie nie może być ani wyłączone ani ograniczone lub zmienione wolą stron. PRZEPISY IMPERATYWNE – przepisy muszą być więc zawsze przez strony respektowane, od przepisów dyspozytywnych mogą natomiast odstąpić przyjmując inne postanowienia czy też reguły.

SANKCJONOWANIE NORM PRAWNYCH I MORALNYCH: a) prawna -zewnętrzne sankcja -skupione sankcje b) moralne: -sankcje zewnętrzne – ujrzane przez grupę społeczną -sankcja autonomiczna (wewnętrzna) – ocena jednej osoby np. wyrzuty sumienia

SANKCJA – negatywne następstwa zachowania niezgodnego z treścią dyspozycji: a) karne – określane są przez funkcje, wymierzanie dolegliwości jednostka która naruszyła normę prawną stosowana w dziedzinach życia – niebezpieczeństwa społecznego. b) Egzekucyjne – w prawie cywilnym i administracyjnym, zmuszanie do zrealizowania ciążącego na adresacie określonego w normie prawnej stanu rzeczy. c) Nieważności – uniemożliwianie czynności, która została dokona niezgodnie z prawem. Na mocy prawa lub wyroku sądowego.

ZADANY PRAWA I ZWYKŁE NORMY PRAWNE Ogromną rolę w prawie odgrywa odróżnienie zwykłych norm prawnych od tych norm prawnych, które mają status zasad prawnych. Wśród zasad prawnych można wyróżnić zasady uniwersalne tj. zasady całego systemu prawa oraz zasady części systemy prawa, które odnoszą się do jednej lub kilku gałęzie prawa. Statut zasad uniwersalnych mają przede wszystkim zasady konstytucyjne. Normodawca nie zawsze daje wyrażane wskazówki, które z norm prawnych mają status zasad , a które zwykłych norm prawnych. Z tego powodu bardzo ważną role odgrywają kryteria odróżniania norm od zasad prawnych. Kryteria te budzą wiele kontrowersji. Najczęściej w doktrynie wymienia się jednak następujące kryteria:

• miejsce normy prawnej w hierarchii aktów normatywnych. Zasady są formułowane przede wszystkim w konstytucjach i ustawach. W wewnętrznej systematyce aktów normatywnych lokuje się je najczęściej w przepisach ogólnych. -ocena danej normy jako pełniącej zasadniczą role w danym systemie prawa, jakieś jego gałęzie lub nawet instytucji prawnej. W tym kontekście mówi się nawet o wewnętrznej hierarchii aktów normatywnych, ponieważ uważa się że chociaż- formalnie rzecz biorąc – zasady mają tą samą moc prawną, co zwykłe normy prawne zawarte w danym akcie normatywnym, to jednak odgrywają one ogromna rolę szczególną w procesach stosowania i wykładni prawa. -funkcja normy w procesach wykładni i stosowania prawa. Jedna z podstawowych reguł wykładni mówi, że wszystkie normy prawne należy interpretować majć na względzie zasadyy systemu prawa.

UPRAWNIENIA DZIELĄ SIĘ: a)proste – np. uprawnienie właściciela do korzystania z rzeczy lub uprawnienie wierzyciela do żądania, by dłużnik spełnił należne świadczenie. b)złożone – uprawnienie złożone to kompleksy uprawnień prostych. Np. prawo do własności

UPRAWNIENIA DO WŁASNYCH ZACHOWAŃ: a) uprawnienia in personam – to uprawnienia wobec konkretnej osoby b) uprawnienia in rem – to uprawnienia skuteczne wobec każdej osoby która naprasza dane uprawnienie. c) uprawnienia rem publicam – to uprawnienia specyficzne , które przysługuje adresatowi normy prawnej wyłącznie wobec państwa.

GENERACJE: a) I stopnia – prawa te często się nazywane prawami negatywnymi, ponieważ z ich istnieniem wiąże się zakaz ingerencji osób trzecich w sferę chronioną przez prawo np. prawo wolności , prawo własności. b) II stopnia – zalicza się szeroko rozumiane prawa socjalne, a więc prawa ekonomiczne, socjalne i kulturowe. c) III stopnia – rozumiane są nie tylko jako prawa poszczególnych jednostek ludzkich, co prawa całych grup takich jak narody, mniejszości etniczne, religie, językowe, a nawet cała społeczność międzynarodowa.

11, WSPÓŁCZESNY PODZIAŁ PRAWA: a) prawo publiczne –obywatel pozostaje w stosunku podrzędności do organów państwa. b) prawo prywatne – występuje pewna sfera stosunków społecznych która jest wyłączone z podwładztwa państwa.

PION – to mamy na myśli uporządkowanie prawa hierarchicznie. Jeden organ może wyodrębnić wiele aktów o różnej mocy prawnej. Różne organy mogą wydawać akty o różnej mocy prawnej lub jeden organ np. prezydent

PRZEPISY ODSYŁAJĄCE I BLANKIETOWE Niektóre przepisy prawne nie określają bezpośrednio naszych uprawnień czy obowiązków, lecz odsyłają nas do innych przepisów lub reguł. Jeżeli dany przepis prawny odsyła do jakichś innych przepisów prawnych, to mówimy o odesłaniu systemowym(art. 604 k.c.-„Do zmiany stosuje się odpowiednio przepis o sprzedaży”).Jeżeli określony przepis prawny odsyła do jakichś reguł czy zasad prawnych, to mówimy o odesłaniu po za systemowym. Przepisy odsyłające do zasad współżycia społecznego to przykład tej kategorii przepisów. Podobny charakter ma art. 2 Konstytucji z 1997 roku, który odsyła do zasad sprawiedliwości społecznej. Przepisami blankietowymi nazywa się zwykle przepisy, które odsyłają do aktów normatywnych, które dopiero mają zostać wydane.

NORMY PROGRAMOWE – osobliwość norm programowych polega na tym iż nie wskazują one jak powinien zachowywać się adresat normy, a jedynie wskazują jaki cel powinien osiągnąć pozostawiając kwestię wyboru środków realizacji tego celu do jego dyspozycji. Normy programowe należy odrzucić od dyrektyw technicznych tj. norm wskazujących, jakich środków należy używać, by osiągnąć dany cel.