Główne narzędzia zagranicznej polityki ekonomicznej Narzędzia te możemy podzielić na dwa rodzaje:

1. Służące państwu do oddziaływania na wszystkie podmioty gospodarcze w danym kraju;
2. Służące państwu do oddziaływania wyłącznie na podmioty uczestniczące bezpośrednio w stosunkach gospodarczych z zagranicą. Do pierwszej grupy możemy zaliczy

• kurs walutowy
• stopę %, budżet państwa -podatki i politykę fiskalną -pieniądz -ceny itp. Druga grupa obejmuje
• cła,
• ograniczenia parataryfowe i pozataryfowe. Narzędzia ogólnej polityki ekonomicznej i zagranicznej polityki ekonomicznej pozostają w ścisłym związku; zmiana jednych wpływa na pozostałe. Wynika to z faktu, iż zagraniczna polityka ekonomiczna jest częścią polityki ekonomicznej państwa. Zmiany ogólnej polityki ekonomicznej, jej celów, środków i narzędzi wywierają wpływ na zagraniczną politykę ekonomiczną i odwrotnie. Przekształcenia w zagranicznej polityce ekonomicznej oddziałują na ogólną politykę ekonomiczną Zagraniczna polityka ekonomiczna - oddziaływanie państwa na stosunki gospodarcze z zagranicą, Państwo oddziałuje na całokształt stosunków gospodarczych z zagranicą czyli na
• wymianę handlową (towarową), usług, przepływ czynników produkcji (bogactw naturalnych, kapitału, technologii, siły roboczej). Rodzaje zagranicznej polityki ekonomicznej.

1. Polityka autonomiczna - prowadzona bez konsultacji z zagranicą
2. Polityka umowna - prowadzona z konsultacją z zagranicą.
3. Polityka wolnego handlu- to polityka w ramach, której istnieje wolny przepływ towarów, usług, czynników produkcji. W ramach tej polityki państwo pełni trzy funkcje: kreuje prawo, dba o to aby to prawo było przestrzegane, zapobiega naruszaniu zasad wolnej konkurencji
4. Polityka protekcyjna- jej celem jest ochrona bilansu płatniczego, rynku wewnętrznego, walki z bezrobociem, produkcji krajowej. Elementy zagranicznej polityki ekonomicznej. Zagraniczna polityka ekonomiczna składa się z 3 elementów:
5. celów
6. środków
7. Narzędz Ad1 Cele polityki ekonomicznej: preferowane przez państwo kierunki rozwoju stosunków gospodarczych z zagranicą np.: przepływ kapitałów do Polski (położenie geograficzne), przyłączenie PL do UE Trzy rodzaje celów: a) krótkookresowe (do 1 roku) cele krótkookresowe - uzupełnianie braków rynkowych (na rynku wew.; np.: niedobór pszenicy, w II połowie roku jej brakuje i wtedy państwo importuje pszenicę), spekulacje na rynku finansowym (lokaty b) średniookresowe ( od 1 roku do 3 lat). cele średniookresowe - zmiana struktury geograficznej handlu zagranicznego (udział poszczególnych krajów w całości handlu zagranicznego danego kraju) oraz zmiana struktury towarowej c) długookresowe ( od 3 lat do kilkunastu lat). cele długookresowe - poprawa miejsca kraju w międzynarodowym podziale pracy kraj jest postrzegany jako kraj surowcowo - rolniczy, a cel to uprzemysłowienie i odwrotnie kraje uprzemysłowione chcą stać się krajami surowcowo- rolniczymi np.: USA 100 lat temu były krajem surowcowo - rolniczym, a obecnie jest krajem przemysłowym.

Środki polityki ekonomicznej.

• zasoby finansowe lub rzeczowe będące do dyspozycji państwa i wykorzystywane do realizowania celów zagranicznej polityki ekonomicznej

Narzędzia zagranicznej polityki ekonomicznej: Narzędzia - elementy mechanizmu ekonomicznego tj: kurs walutowy, stopa procentowa, polityka fiskalna, polityka budżetowa, polityka cenowa, cła itp., służące do realizacji celów zagranicznej polityki ekonomicznej. Różnica między środkami a narzędziami: Środki - zasoby finansowe lub rzeczowe Narzędzia - elementy mechanizmu ekonomicznego. Dwa rodzaje narzędzi:

1. Elementy ogólnej polityki gospodarczej oraz elementy zagranicznej polityki ekonomicznej (np.: polityka kursu walutowego, polityka stopy procentowej, polityka fiskalna (podatkowa), polityka finansowa, polityka budżetowa, polityka cenowa)
2. Narzędzia zagranicznej polityki ekonomicznej: a) taryfowe (cła) - wykorzystywane w zagranicznej polit. ekonomicznej gdy polit. zagraniczna jest zintegrowana z wewnętrzną polityką ekonomiczną. b) parataryfowe - stosowane są wyłącznie w stosunkach gospodarczych z zagranicą i wtedy gdy zagraniczna polityka ekonomiczna ma charakter autonomiczny (niezależny). c) pozataryfowe Narzędzia zagranicznej polityki ekonomicznej w warunkach integracji polityki wewnętrznej i zagranicznej polityki (zewnętrznej). Kurs walutowy - cena waluty krajowe wyrażona w walucie zagranicznej; koszt nabycia waluty zagranicznej w walucie krajowej. Zjawiska związane z kursem walutowym: a) dewaluacja - jednorazowy spadek wartości waluty krajowej wyrażony w walucie zagranicznej (zmniejsza wartość waluty krajowej). b) rewaluacja - jednorazowy wzrost wartości waluty krajowej wyrażonej w walucie zagranicznej. Aby przyspieszyć (poprawić) eksport należy dokonać dewaluacji kursu walutowego, ale dewaluacja przyspiesza inflację. Gdy rząd chce obniżyć inflację musi dokonać rewaluację, ale obniża ona tempo eksportu. c) deprecjacja - jest to dewaluacja rozłożona w czasie, jest to proces odwrotny do aprecjacji. d) aprecjacja - - stopniowy wzrost wartości waluty krajowej wyrażonej w walucie zagranicznej, jest to celowe i długookresowe działanie ( rewaluacja rozłożona w czasie). Narzędzia taryfowe (cła) - opłaty nakładane na towary gdy przekraczają granicę celną. Klasyfikacja ceł: I. Kryterium kierunku ruchu towarów: a) importowe - są nakładane by chronić produkcję krajową (koszt ponosi konsument), gdy chronimy rynek wewnętrzny, ochrona zatrudnienia (walka z bezrobociem i gdy grozi bankructwem przedsiębiorstw państwowych), ochrona bilansu handlowego. b) eksportowe - są wprowadzane gdy eksportujemy za dużo towaru. c) tranzytowe - cło nakładane na towary przewożone przez terytorium danego kraju (bardzo rzadko stosowane). II. Kryterium sposobu ustalania cła: a) cła ad valorem (od wartości) b) cła ad spetiem (od ilości) c) cła kombinowane ad mix (od wartości i ilości) III. Kryterium źródła ustalania cła. a) autonomiczne - może je ustalać kraj bez konsultacji z partnerami (prawie zanikło). b) umowne -kraj musi najpierw skonsultować wprowadzenie cła z partnerami. IV. Kryterium rodzaju taryfy celnej. a) minimalne - importowane i eksportowane towary z krajów mających klauzule najwyższego uprzywilejowania. b) maksymalne - cła wyższe od przeciętnych ceł i w handlu z krajami. Które nie mają klauzuli najwyższego uprzywilejowania. V. Kryterium zróżnicowanego traktowania. a) dyskryminacyjne - cła wyższe od ceł maksymalnych b) retorsyjne - cła odwetowe w przypadku odpowiedzi na cła autonomiczne. c) wyrównawcze - gdy partner stosuje subwencje (dopłata). d) antydumpingowe - ma na celu zlikwidowanie dumpingu. e) preferencyjne - cła niższe od ceł minimalnych, gdy bardzo zależy nam aby promować czyjś import na terenie naszego kraju; cło preferencyjne nie przysługuje krajom, które mają klauzulę najwyższego uprzywilejowania VI. Kryterium ekonomicznego charakteru ceł. a) ochronne - chronią produkcję, bilans handlowy, rynek wewnętrzny, zatrudnienie. b) fiskalne - zwiększają dochód budżetowy państwa na towary o małej elastyczności popytu. Narzędzia parataryfowe: to narzędzia, których efekt stosowania jest taki sam jak efekt stosowania ceł, a nie są one cłami Narzędzia parataryfowe:
3. opłaty wyrównawcze
4. zwolnienia od podatków
5. narzuty podatkowe
6. subwencje eksportowe Narzędzia pozataryfowe – inne niż cła i narzędzia parataryfowe bariery w handlu międzynarodowym, których funkcją jest bezpośrednie ograniczenie obrotów towarowych z zagranicy, a zwłaszcza ich wolumenu, są to: a) ograniczenia ilościowe (kontyngenty ilościowe) – określenie przez państwo wolumenu importu lub eksportu, który nie może być przekroczony w skali roku (lub innym okresie). Ograniczenia ilościowe mogą być stosowane w dwóch formach:

• kontyngenty globalne – są ustalane autonomicznie przez rządy i wyrażane w maksymalnych wielkościach importu poszczególnych towarów ze wszystkich krajów lub pewnej ich części
• kontyngenty bilateralne- są uzależnione o ustępstw partnera, z natury nie ulegają zmianie w czasie b) licencje importowe – zezwolenia wydawane przez władze państwowe przedsiębiorstwom na przywóz określonej ilości konkretnego towaru. Licencje na ogół towarzyszą kontyngentom importowym. c) dobrowolne ograniczenia eksportu – wprowadzone jest przez kraj zmniejszający swój wywóz (najczęściej na żądanie importera w celu uniknięcia ostrzejszych restrykcji) d) porozumienie o dobrowolnym ograniczeniu eksportu – dotyczą na ogół towarów wrażliwych i są zawierane między eksporterem i importerem na z góry określony czas e) ograniczenia dewizowe - całkowicie lub częściowe zniesienie swobody obrotów dewizowych z zagranicą, wyróżniamy dwa rodzaje niewymienialności:
• niewymienialność wewnętrzna- gdy osoby, przedsiębiorstwa i instytucje danego nie mają swobody wymiany swojej waluty wewnętrznej na waluty obce
• niewymienialność zewnętrzna – gdy osoby, przedsiębiorstwa i instytucje zagraniczne nie maja zezwolenia na wymianę waluty wewnętrznej danego kraju na inne waluty. f) zakupy rządowe – rząd często preferuje towary krajowe nawet gdy są droższe od towarów przywożonych z zagranicy