Bardzo ważne są właściwe konteksty interpretacyjne obu utworów.

Czas w jakim tworzyli (Mickiewicz – zabory, emigracja, Pawlikowska wojna, emigracja) i sytuacja społeczno polityczna. Oboje żyją poza krajem, z dala od ojczyzny – to świat rzeczywisty, natomiast świat marzeń to utracona ojczyzna. Wiersz Adama Mickiewicza „Gdy tu mój trup…” zalicza się do „Liryków lozańskich”, są to utwory, które powstały w czasie, gdy poeta był profesorem uniwersytetu w szwajcarskiej Lozannie. Wiersze te to ostatnie teksty poetyckie, jakie napisał Mickiewicz. Są one rozrachunkiem z przeszłością i refleksją o przemijaniu i sensie istnienia. Do „Liryków lozańskich” zaliczamy na przykład wiersz „Polały się łzy me…” będący podsumowaniem życia Mickiewicza. Podstawowym kontekstem tego utworu jest świadomość, że piszący go poeta jest na emigracji i nie może wrócić do ojczyzny. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, jak wynika z przypisu, po wybuchu wojny emigrowała do wielkiej Brytanii. Utwór powstał w 1945 roku, kiedy poetka przebywała w Anglii.

Analizując wiersz Adama Mickiewicza „Gdy tu mój trup”, należy zauważyć, że świat marzeń, to „ojczyzna myśli mojej” opisywana jako miejsce wyidealizowane, arkadyjskie, sielskie (podobnie jak opisywany w Epilogu „Pana Tadeusza” „Kraj lat dziecinnych”). Podmiot liryczny opisuje codzienne życie – prace i zabawy na tle pięknej, bujnej przyrody. Tam w wyidealizowanej ojczyźnie czeka na niego rodzina – wyobrażenie narodu. Biała postać może być interpretowana jako czysta i niewinna Polonia – duch ojczyzny, która spoczywa przecież w grobie – to typowy obraz romantyczny. Świat rzeczywisty, ten w którym żyje podmiot liryczny, jest zupełnie inny od świata marzeń – tu jest jego trup, gdy tam przebywa dusza. To przeciwstawienie pokazuje różnicę między rzeczywistością – martwym ciałem, a marzeniem – duszą, która chciałaby być w ojczyźnie. Należy zauważyć, że oba te światy są opisane w opozycji do siebie rzeczywistość, w której jest tylko trup podmiotu lirycznego jest przeciwstawiona marzeniom, utraconej, wyidealizowanej ojczyźnie, do której dąży jego dusza i w której został naród polski – jego rodzina. Analizując wiersz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej „Światło w ciemnościach” należy zauważyć, że podmiot liryczny przenosi się w świat marzeń podczas snu (motywu oniryzmu). W tak intymnej, prywatnej sytuacji podmiot liryczny odrzuca codzienność i przenosi się w świat „mar sennych, nostalgię kojących”. Podmiot liryczny mówi wprost, że Polska jest dla niej rajem, za którym tęskni „świat mój i dom mój -/ Raj – i chustkę na łzę poranną.” Podmiot liryczny porównuje Polskę do ukochanej książki z dzieciństwa. Dzieciństwo kojarzy się ze szczęściem, beztroską, czymś do czego się chce wracać. Marzenia są bardzo konkretne – we śnie odwiedza warszawskie Bielany, spaceruje nad Wisłą. Natomiast świat rzeczywisty jest podobnie jak w wierszu Mickiewicza zupełnie inny – właśnie realny – w opozycji do marzeń. Zaczyna się wraz z dzwonkiem budzika – kiedy świeci „światło w oczy” pojawiają się zupełnie inne uczucia – konkretność („dzień potrwa do dziesiątej w nocy”), nieczułość, smutek, przygnębienie, zawieszenie w czasie – czekanie na następną noc, aby wrócić do raju „odzyskać eden”. Wiersz zaczyna się i kończy wersem mówiącym o siedmiu dniach tygodnia – na które składają się długie dnie – rzeczywistość, realność i noce zbyt krótkie – świat marzeń, eden, raj. Ta klamra kompozycyjna podkreśla powtarzalność, stałość przeplatania marzeń i realności – Podmiot liryczny żyje nadzieją na kolejne odwiedziny w sennym raju.

W obu utworach świat marzeń to świat, który istnieje, jest światem rzeczywistym, który podmiot liryczny utracił. W świecie realnym w obu wierszach jest ciało, natomiast do świata marzeń przenosi się dusza, tylko ona może znaleźć się w wyśnionym, wymarzonym świecie. W wierszu Mickiewicza świat marzeń jest uniwersalny, natomiast w wierszu Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej podmiot liryczny marzy o konkretnych miejscach, związanych z ojczyzną. Różne są też techniki poetyckiego wyrazu – u Mickiewicza fantastyka, w przypadku wiersza Pawilkowskiej-Jasnorzewskiej oniryzm. Wiersz Pawlikowskiej jest pełen optymizmu, co podkreśla tytuł. Świat marzeń jest dla podmiotu lirycznego źródłem szczęścia, nadziei, właśnie „światłem w ciemnościach”.