Prozodia – nauka o śpiewności każdej zgłoski, o jej iloczasie, o akcentach, intonacji.

Sylaba to jednostka prozodyczna języka, odcinek wypowiedzi stanowiący jedność ekspiracyjną, ruchową i akustyczną. Sylaba jest segmentem językowym samodzielnym fonetycznie.

Akcent – uwydatnienie sylaby w wyrazie lub zestroju akcentowym Sposoby stylistycznego nacechowania wypowiedzi za pomocą akcentu:

1. Uporządkowanie stosunku sylab akcentowanych i nie akcentowanych – rytmizacja tekstu charakterystyczna dla wiersza sylabotonicznego, lecz spotykana też w prozie.
2. Transakcentacja – przeniesienie akcentu z sylaby, która powinna być akcentowana, na nie akcentowaną w ciągu sylabicznym.

Rodzaje akcentów:

• główny – występujący w najważniejszym wyrazie zestroju akcentowego

• poboczny – pojawia się w pierwszej sylabie zestroju, jeśli nie poprzedza ona bezpośrednio sylaby akcentowanej (np. na ramieniu); jest to akcent zestrojowy i fakultatywny

• wartościujący (wyróżniający) – pojawia się tam, gdzie mamy do czynienia z szeregiem podobnych lub zbliżonych czy przeciwstawnych pojęć (np. Gwiazdy nad tobą i gwiazdy pod tobą)

• zdaniowy – organizuje intonację zdania, ułatwia zrozumienie wypowiedzi

• retoryczny – ukazuje stosunek mówiącego do wypowiadanych treści, np. To strraszne!

• logiczny (podkreśla sens wypowiedzi) Podział akcentów ze względu na miejsce występowania:  oksytoniczny – padający na ostatnią sylabę w wyrazie  paroksytoniczny – padający na przedostatnią sylabę w wyrazie  proparoksytoniczny – padający na trzecią sylabę od końca

  Zestroje zestrój akcentowy – samodzielny wyraz (z proklityką lub enklityką) z sylabą akcentowaną; [inaczej] mający sens zespół sylab utworzonych z wyrazu lub zespołu wyrazów, podporządkowany akcentowi głównemu. Rodzaje:

• z. a. prymarny – ma dwa mocne akcenty, np. nie martw się dziś.

• z. a. ściągnięty – ma akcent mocny i poboczny, Diereza – granica stopy pokrywa się z granicą zestroju akcentowego Cezura – granica zestroju akcentowego wypada wewnątrz stopy zestrój intonacyjny – połączenie kilku zestrojów akcentowych w logiczną i sensowną całość, np. Przyjdę do ciebie dziś wieczorem. fraza – zamknięta całość myślowa proklityki – słowo łączące się z następującym po nim wyrazem, np. pod enklityki – słowo łączące się z poprzedzającym je wyrazem, np. się

Intonacja Linia intonacyjna – melodia zdaniowa.

Rodzaje linii intonacyjnych (intonemów):

• antykadencja – rosnąca
• kadencja – opadająca

Typy intonacji (w dużym uproszczeniu):

• intonacja oznajmująca czysto intelektualna;
• intonacja oznajmująca o zabarwieniu emocjonalnym;
• intonacja pytajna;
• intonacja rozkazująca. Pauza Pauza może uwydatniać akcent zdaniowy. W połączeniu z intonacją (a ściślej z intonemami) odgrywa ważną rolę – pauza syntaktyczna (intonacyjna). Spotykamy ją głównie po kadencji – nie posiada wówczas ładunku ekspresywnego. Największy walor estetyczny ma pomiędzy antykadencjami oraz między antykadencją i kadencją. Pauza podkreśla element zaskoczenia w recepcji treściowej zdania i wydobywa dzięki temu ukryty ładunek jego ekspresji – ekspresja momentalna.