Prognozy dotyczące operacji pokojowych zazwyczaj były mało precyzyjne, a w pewnych wypadkach nietrafne. Zarówno częstotliwość jak i konfiguracja tych operacji pozostawały wrażliwe na wpływ głównych wydarzeń politycznych na arenie międzynarodowej, które nie zawsze właściwie prognozowano. Nie zważając jednak na nieprzewidywalność wielu aspektów rozwoju sytuacji na świecie, można wyodrębnić co najmniej kilka wyzwań w odniesieniu do operacji pokojowych, które już na trwałe zapisały się w polityce międzynarodowej Celem mojej pracy jest próba wyjaśnienia istoty prognozowanych wyzwań dla operacji pokojowych, które mogą być prowadzone w bliższej przyszłości oraz wyjaśnienie prawdopodobnych konsekwencji dla sił zbrojnych. Konsekwencje te odnoszą się do trzech zasadniczych aspektów wpływających na rozpatrywane operacje, do których eksperci zajmujący się problematyką operacji pokojowych zaliczają aspekty prawne, polityczne oraz operacyjne. Operacje pokojowe będą musiały uwzględniać każdą koncepcję suwerenności, jaka będzie funkcjonować zarówno w bliższej, jak i dalszej perspektywie czasowej. Koncepcja ta będzie zawierała bowiem prawdopodobny zakres zadań , jakie będą określone dla konkretnych operacji pokojowych. Jeśli założymy, że społeczność międzynarodowa wypracuje i zaakceptuje bardziej łagodną koncepcje suwerenności, to z pewnością takie rozwiązanie wpłynęłoby na rozszerzenie zakresu opcji operacji pokojowych, wzmocnienie operacji budowania pokoju, poszerzenia zakresu zadań obejmujących między innymi respektowanie praw człowieka, rozwój ekonomiczny oraz inne funkcje zwyczajowo wypełniane prze rząd każdego państwa. Z kolei bardziej restrykcyjna koncepcja suwerenności, może w większym stopniu wpłynąć na ograniczenie zakresu zadań wykonywanych przez wielonarodowe siły pokojowe, a więc zadań zbliżonych do tych, które są wykonywane w tradycyjnych operacjach utrzymania pokoju. Zgoda państwa na wprowadzenie sił pokojowych będzie zatem fundamentalnym czynnikiem determinującym rozpoczęcie operacji. Jeśli siły pokojowe będą działały w środowisku niesprzyjającym rozwojowi procesu pokojowego trudno oczekiwać, aby były w stanie prowadzić operację budowania pokoju. Siły pokojowe mogą zostać upoważnione do bardziej zdecydowanego działania i przejęcia roli strony dominującej w konflikcie. Trafna wydaje się prognoza wskazująca, ze przyszłe operacje pokojowe będą wymagały większych zasobów oraz większego zaangażowania politycznego. Unia Europejska prawdopodobnie może dysponować takimi środkami, które pozwolą jej na zwiększenie swojego zaangażowania w operacjach pokojowych. Jednakże dla Unii Afrykańskie może stanowić to poważny problem. Warto zauważyć, że na kontynencie afrykańskim odnotowuje się o wiele większą liczbę konfliktów wewnętrznych w porównaniu z innymi kontynentami. Unia Afrykańska już obecnie musi korzystać z wydatnej pomocy ze strony innych globalnych i regionalnych organizacji w zakresie rozwiązywania tych konfliktów. Jakiekolwiek zatem rozszerzenie działalności pokojowej Unii Afrykańskiej pociągnie za sobą potrzebę jeszcze większego wsparcia ze strony Organizacji Narodów Zjednoczonych lub Unii Europejskiej. Zaangażowanie sił pokojowych Sojuszu Północnoatlantyckiego na kontynencie afrykańskim wydaje się raczej mało prawdopodobne. Można przypuszczać, że intensywne operacje pokojowe, wymagające zastosowania znacznego potencjału bojowego pozostaną domeną państw, które takim potencjałem dysponują. A zatem tworzenie sił koalicyjnych pod sztandarem Organizacji Narodów Zjednoczonych lub regionalnych organizacji wydaje się wielce prawdopodobnym rozwiązaniem. Prawdopodobnie światowe potęgi, takie jak: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja, Australia, Rosja, Nigeria czy też Afryka Południowa będą pełniły funkcję lidera w wielonarodowych lub unilateralnych operacji pokojowych. Organizacje międzynarodowe natomiast będą formułowały stosowne rezolucje legitymizujące takie operacje, a państwa zaangażowane powinny sprawować pełną kontrole nad ich przebiegiem. Ponadto, trzeba mieć na uwadze bardzo istotny fakt, że nadmierne zaangażowanie wojskowe poza granicami państw nie cieszy się zbyt dużą popularnością w społeczeństwie, szczególnie jeśli ponoszą one straty osobowe. Rządy państw mających odegrać kluczową rolę w operacji pokojowej mogą w ogóle nie wyrazić zgody na użycie sił lub ograniczą ich wielkość do poziomu niegwarantującego osiągnięcie powodzenia w operacji. Ograniczenie wielkości sił wysłanych poza granice państwa może być podyktowane także wspomnianą redukcję stanów osobowych sił zbrojnych państw europejskich. Reasumując, należy stwierdzić, że scharakteryzowane wyzwania wymagają odzewu ze strony społeczności międzynarodowej i podjęcia stosownych działań. Wyzwania te w aspekcie przyszłych operacji pokojowych należy uznać za groźne, ponieważ zawierają w sobie prawne zagrożenia. Do zagrożeń tych z pewnością można zaliczyć zmieniające się oblicze konfliktów zbrojnych, obejmujących wszelkie dostępne formy przemocy z terroryzmem włącznie. Z drugiej strony, wyzwania, przynajmniej niektóre z nich, przerodzić się w szanse. Za szansę dla sił pokojowych z pewnością można uznać ściślejszą niż do tej pory koordynację działań z cywilnym komponentem tych operacji. Czy tak się stanie zależy tylko i wyłącznie od wspólnego wysiłku wszystkich organizacji i instytucji zaangażowanych w operacje pokojowe.

Bibliografia:

1. Balcerowicz B., „Pokój i nie-pokój na progu XXI wieku”, Warszawa, Bellona, 2002, s. 185.
2. Marszałek M., Zuziak J., „Wojsko Polskie w międzynarodowych misjach i operacjach pokojowych” , Warszawa, AON, 2010.