Pozytywiści w różny sposób traktowali powstanie styczniowe. Występowały dwa poglądy. Jeden reprezentowali Stańczycy, którzy głosili, że należy prowadzić ugodową politykę wobec zaborców i walczyli o prawa ziemiaństwa. Drugi pogląd reprezentowali powstańcy Warszawscy tacy jak Prus, Sienkiewicz, Konopnicka, Orzeszkowa. Uznawali oni za ważną pracę u podstaw a także niezapominanie o tych, którzy walczyli za Polskę. Jednym z najważniejszych motywów w “Nad Niemnem” jest symboliczny grób Polski, mogiła. To święta miejsce kryje prochy 40-tu męczenników, którzy wyruszyli walczyć wiosną, a zginęli latem. Wspomnienie o nich przechowują Anzelm Bohatyrowicz brat poległego Jerzego i wdowa po Andrzeju Korczyńskim, Andrzejowa. Wszyscy wierzą że śmierć walczących o niepodległość nie poszła na marne. Ginęli oni bowiem w imię nie tylko wolności ojczyzny, lecz także solidarności społecznej.