
Miłość w poezji barokowej. Rozwiń temat na podstawie interpretacji wierszy Cuda miłości oraz Do trupa Jana Andrzeja Morsztyna.
Barok to epoka, w której przeważa forma nad treścią. Stosowano różne techniki, aby zaskoczyć odbiorcę. Wiersze Cuda miłości i Do trupa zestawiono ze sobą, ponieważ należą do poezji marinistycznej, która charakteryzowała się nadużywaniem metafor, stosowaniem różnorodnych chwytów stylistycznych takich jak: anafory, paradoksy, antytezy, hiperbole oraz zwykle wiersze zawierały zaskakującą pointę. Jan Andrzej Morsztyn jest głównym przedstawicielem tego stylu w Polsce. Podmiotem lirycznym w wierszu Cuda miłości jest nieszczęśliwie zakochany mężczyzna, a adresat jest nieokreślony.
Barok to epoka, w której przeważa forma nad treścią. Stosowano różne techniki, aby zaskoczyć odbiorcę. Wiersze Cuda miłości i Do trupa zestawiono ze sobą, ponieważ należą do poezji marinistycznej, która charakteryzowała się nadużywaniem metafor, stosowaniem różnorodnych chwytów stylistycznych takich jak: anafory, paradoksy, antytezy, hiperbole oraz zwykle wiersze zawierały zaskakującą pointę. Jan Andrzej Morsztyn jest głównym przedstawicielem tego stylu w Polsce. Podmiotem lirycznym w wierszu Cuda miłości jest nieszczęśliwie zakochany mężczyzna, a adresat jest nieokreślony. Osoba mówiąca zadaje wiele retorycznych pytań dotyczących sensu cierpienia towarzyszącemu zakochaniu. Jest to liryka bezpośrednia. Tytuł utworu wskazuje na to, że wiersz dotyczył będzie zalet, które niesie za sobą miłość. Jest jednak zupełnie odwrotnie i to właśnie stanowi koncept tego utworu. Pierwsze trzy zwrotki składają się głównie z pytań o przyczynę cierpień podmiotu. Zastanawia się on nad tym, w jaki sposób jeszcze żyje, skoro nie ma już serca, jak to możliwe, że czuje w sobie wewnętrzny ogień, skoro jest już martwy i dlaczego dba o ten ogień (jest to prawdopodobnie miłość, jaką czuje do kobiety), skoro on go niszczy. Nie potrafi sobie wytłumaczyć również tego, iż ogień, jaki w nim płonie, nie jest w stanie wysuszyć jego łez o raz dlaczego nie może zgasić ognia swoimi łzami „Wszystkie pociechy świata dostrzega w oczach dziewczyny, jednak musi ich unikać. W ostatniej zwrotce odpowiada sobie na wszystkie pytania postawione wcześniej – mówi, że to miłość jest odpowiedzialna za „cuda” i nie ma takiej siły, która mogłaby obronić człowieka przed działalnością tego uczucia. Nawet rozum nie jest w stanie przezwyciężyć miłości. Ta końcowa myśl tworzy pointę utworu. Wiersz pełen jest paradoksów – podmiot liryczny mówi o różnych sprzecznych zjawiskach, które w nim zachodzą, jak np. życie bez serca, jednoczesne istnienie płaczu i ognia, upodobanie do cierpienia. Drugi wiersz Do trupa również dotyczy niespełnionej miłości. Podmiotem lirycznym jest zakochany człowiek, a adresat utworu jest dość nietypowy, a mianowicie tytułowy trup. Koncept tego wiersza polega na porównywaniu odczuć zakochanego do sytuacji trupa. Ten wiersz również jest liryką bezpośrednią. Dwie pierwsze strofy są wyliczaniem podobieństw między sytuacją podmiotu i trupa. Osoba mówiąca cierpi z powodu miłości – jest przeszyta jej strzałą, a trup strzałą śmierci. Mężczyzna mówi o sobie, iż ma „płomień skryty”, natomiast trup „jawne świece” – mowa tu zapewne o świecach w kościele lub zniczach nagrobkowych. Innym podobieństwem jest to, że nieboszczyk przykryty jest suknem żałobnym, a barierą podmiotu lirycznego są odcinające go od świata zmysły – może myśleć tylko o miłości. Kolejne dwie zwrotki przedstawiają nam różnice pomiędzy zakochanym a trupem. Mężczyzna czuje, cierpi, jego świat przypomina piekło, natomiast ten drugi milczy, jest pozbawiony czucia i przypomina raczej lód aniżeli ogień piekielny. Podmiot liryczny zaznacza, że trup niedługo się spali, natomiast on będzie musiał zostać w tym samym miejscu i cierpieć z powodu niespełnionej miłości. Rozmyślania wiodą zatem bohatera lirycznego do stwierdzenia, że znajduje się on w gorszej sytuacji niż zmarły. Tym sposobem koncept prowadzi tu do poddania cierpienia kochanka zabiegowi hiperbolizacji. Cały utwór zbudowany jest na zasadzie kontrastu: trup a nieszczęśliwie zakochany człowiek. W wierszu występuje nagromadzenie antytez, np. „ty- strzałą śmierci, ja – strzałą miłości” oraz epitetów, np. płomień skryty, okropna ciemność. Obydwa wiersze Jana Andrzeja Morsztyna wpisują się w barokowy styl. Poruszają ten sam problem – niespełnionej miłości. Są sonetami – ich kunsztowna forma jest ważniejsza od dość błahej treści. Są w stylu marinistycznym – zawierają efektowny koncept oraz wiele środków stylistycznych. Obywa utwory wywierają duże wrażenie na odbiorcy. Różni je jedynie koncept. W wierszu Cuda miłości opiera się on na zastosowaniu kontrastów i antytez np. „Nie żyjąc, jako ogień w sobie czuję?”. Natomiast utwór Do trupa to zestawienie dwóch sytuacji – zakochanego i nieboszczyka. Podsumowując moje rozważania śmiało można stwierdzić, że miłość w poezji barokowej była chętnie wykorzystywanym motywem. Obydwa omówione przeze mnie sonety ukazują miłość w podobny sposób – jako uczucie pełne sprzeczności, paradoksów, cierpienia. Celem poezji było wywieranie jak największego wrażenia na odbiorcy, co też uczynił Jan Andrzej Morsztyn w swoich utworach.





