Systemy zabezpieczeń obiektów infrastruktury krytycznej. Potrzeba ochrony obiektów szczególnie ważnych ze względu na bezpieczeństwo państwa została uwzględniona w polskim prawie, w ustawie z 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz w rozporządzeniu z 24 czerwca 2003 roku w sprawie obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa oraz ich szczególnej ochrony. Wspomniane rozporządzenie wskazuje na dwie kategorie obiektów. Do kategorii pierwszej, związanej z potencjałem obronnym państwa, należą: • zakłady produkujące, remontujące, magazynujące uzbrojenie, sprzęt wojskowy i środki bojowe, • zakłady prowadzące prace badawczo-rozwojowe oraz konstruktorskie w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności państwa, • magazyny rezerw państwowych (np. bazy, składy paliw płynnych, żywności, leków, materiałów sanitarnych), • obiekty podległe ministrowi obrony narodowej lub przez niego nadzorowane, • obiekty infrastruktur transportu samochodowego, kolejowego, lotniczego, morskiego, wodnego śródlądowego, drogownictwa, kolejnictwa i łączności, • ośrodki dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, • zapory wodne, • urządzenia hydrotechniczne, • obiekty należące do jednostek organizacyjnych Agencji Wywiadu, • obiekty Narodowego Banku Polskiego, • obiekty Banku Gospodarstwa Krajowego, • obiekty Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych oraz Mennicy Państwowej, • obiekty telekomunikacyjne służące nadawaniu programów radiowych i telewizji publicznej, Do drugiej kategorii zaliczono obiekty związane z właściwym funkcjonowaniem administracji publicznej oraz zapewnieniem odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i porządku publicznego: • obiekty organów i jednostek organizacyjnych podległe ministrowi spraw wewnętrznych i administracji lub przez niego nadzorowane, • obiekty jednostek organizacyjnych Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, • obiekty policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, • obiekty będące we właściwości ministra sprawiedliwości, Służby Więziennej oraz jednostek organizacyjnych, które podlegają ministrowi sprawiedliwości bądź są przez niego nadzorowane, • zakłady, których działalność ma związek z wydobywaniem kopalin podstawowych, • obiekty (miejsca), w których produkowane, stosowane lub magazynowane są materiały stwarzające zagrożenie pożarem lub wybuchem, • elektrownie oraz inne obiekty elektroenergetyczne, • inne obiekty znajdujące się we właściwości organów administracji rządowej lub też organów jednostek samorządu terytorialnego, formacji, instytucji państwowych, a także prywatnych przedsiębiorców. Także ustawa o ochronie osób i mienia z 22 sierpnia 1997 roku wymienia wiele obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie. Zapisy w ustawie precyzują kryteria podziału wspomnianej infrastruktury i dzielą je na związane z obronnością państwa, ochroną interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwem publicznym oraz innymi ważnymi interesami państwa. Zdefiniowana została również ochrona obiektów infrastruktury krytycznej. Ochrona infrastruktury krytycznej ma dotyczyć obiektów mających związek z systemami: • zaopatrzenia w energię i paliwa, • łączności i sieci teleinformatycznych, • finansowymi, • zaopatrzenia w żywność i wodę, • ochrony zdrowia, • transportowymi i komunikacyjnymi, • ratowniczymi, • zapewniającymi ciągłość działania administracji ¬publicznej, • produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych (w tym rurociągami doprowadzającymi substancje niebezpieczne). Organizacja i wykonanie zadań z zakresu ochrony infrastruktury krytycznej należy do wojewódzkich, powiatowych i gminnych organów zajmujących się zarządzaniem kryzysowym, które mają obowiązek tworzenia krajowych, ¬wojewódzkich, powiatowych i gminnych planów zarządzania kryzysowego. Mają one zawierać między innymi charakterystykę zagrożeń oraz ocenę ryzyka ich wystąpienia w infrastrukturze krytycznej. Załączniki funkcjonalne planów mają natomiast określać procedury związane z ochroną infrastruktury krytycznej, zawierać wykaz infrastruktury krytycznej objętej planem oraz podawać zakres ochrony oraz odtwarzania infrastruktury krytycznej. Zadania z zakresu planowania cywilnego obejmują przygotowanie odpowiednich rozwiązań na wypadek zniszczenia lub zakłócenia funkcjonowania infrastruktury krytycznej i powinny uwzględniać zapewnienie funkcjonowania i możliwości odtworzenia infrastruktury krytycznej. Ochrona obiektów infrastruktury krytycznej obejmuje swoim zakresem między innymi przygotowanie planów ochrony, ich aktualizacje, stosowanie opracowanych algorytmów postępowania na wypadek wystąpienia zagrożenia obiektów, a także utrzymywanie własnych systemów rezerwowych, podtrzymujących działanie tej infrastruktury do czasu jej całkowitego odbudowania. Zgodnie z zapisami ustawy plany ochrony infrastruktury krytycznej tworzone są na poziomie państwa i województwa i zawierają: • wykaz obiektów i systemów infrastruktury krytycznej, • charakterystykę zagrożeń dla infrastruktury krytycznej oraz ocenę ryzyka ich wystąpienia, • charakterystykę zasobów możliwych do wykorzystania w celu ochrony infrastruktury krytycznej, • warianty działania w przypadkach zagrożeń lub zakłócenia funkcjonowania infrastruktury krytycznej, • warianty odtwarzania infrastruktury krytycznej, • zasady współpracy administracji publicznej z właścicielami oraz posiadaczami samoistnymi i zależnymi obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej w zakresie jej ochrony, w tym zasady przekazywania informacji, • wskazanie terminów i trybu aktualizacji planu. Organy administracji publicznej realizują zadania z zakresu przeciwdziałania, zapobiegania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym. Współpracują w tym zakresie z organami administracji rządowej właściwymi w tych sprawach, w szczególności z szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Dotyczy to także posiadaczy obiektów, instalacji i urządzeń infrastruktury krytycznej. Są oni zobowiązani do niezwłocznego przekazywania szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego będących w ich posiadaniu informacji dotyczących zagrożeń o charakterze terrorystycznym dla tej infrastruktury krytycznej, w tym istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa zagrożeń dotyczących funkcjonowania systemów i sieci energetycznych, wodnokanalizacyjnych, ciepłowniczych i teleinformatycznych. infrastruktury krytycznej oraz odtwarzanie infrastruktury krytycznej. Ponadto program wyznacza narodowe priorytety, cele, wymagania oraz standardy służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania infrastruktury krytycznej, a także szczegółowe kryteria pozwalające wyodrębnić obiekty, instalacje, urządzenia i usługi wchodzące w skład systemów infrastruktury krytycznej z uwzględnieniem ich znaczenia dla funkcjonowania państwa i zaspokojenia potrzeb obywateli. Jednocześnie wskazane są instytucje i osoby odpowiedzialne za wspomniane działania. Podsumowując przedstawione informacje o ochronie infrastruktury krytycznej, należy wspomnieć o pojawieniu się nowego rodzaju infrastruktury krytycznej, a mianowicie krytycznej infrastruktury teleinformatycznej państwa. Są to „systemy i sieci teleinformatyczne eksploatowane przez administrację rządową, organy władzy ustawodawczej, władzy sądowniczej, samorządu terytorialnego, a także strategiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa podmioty gospodarcze. W najbliższej przyszłości należy wprowadzić zmiany w polskim prawie, które pozwolą na określenie zasad i form funkcjonowania ochrony krytycznej w państwie. Musi to dotyczyć nie tylko organów administracji publicznej, ale również realizujących zadania publiczne organizacji społecznych, przedsiębiorców i jednostek nieposiadających osobowości prawnej, jeżeli wykorzystują system, obiekt lub instalację wchodzącą w skład infrastruktury krytycznej. Zwiększy to poziom bezpieczeństwa krytycznej infrastruktury teleinformatycznej państwa oraz odporność państwa na ataki cyberterrorystyczne.