PARLAMENTARYZM W DAWNEJ POLSCE A DZIŚ

PODOBEŃSTWA

• posłowie w jednym i drugim wypadku są z wyboru różnice: dawny Sejm to izba niższa- Izba Poselska i wyższa- Senat (za 3 stan sejmujący uważano króla! - dziś głowa państwa nie zasiada w parlamencie), obecnie nazwą Sejm określa się wyłącznie izbę niższą polskiego parlamentu
• senatorowie w Sejmie I RP nie pochodzili z wyborów
• posłów delegowały sejmiki ziemskie (obecnie posłowie są reprezentantami wszystkich obywateli)
• dawni posłowie związani byli instrukcjami sejmikowymi (obecnie mamy do czynienia z tzw. wolnym mandatem - nawet wyborcy nie mogą skutecznie nakazać posłowi, żeby działał tak, a nie inaczej)
• w czasie I RP ukształtowała się praktyka liberum veto- obecnie mamy do czynienia z większością głosów (zwykłą bądź e. kwalifikowaną)
• Sejm w I RP nie obradował stale (od XVI w. były to sesje 1 raz na 2 lata)

1. W przeszłości posłami mogli zostać tylko mężczyźni, należący do stanu szlacheckiego i wybierani jedynie przez szlachtę. Dziś posłem może zostać każdy pełnoletni obywatel, bez względu na płeć i pochodzenie Podobnie każdy dorosły obywatel ma prawo wybierać posłów na sejm.
2. Senatorami w dawnym parlamencie zostawali mianowani przez króla urzędnicy oraz wyżsi duchowni katoliccy. Obecnie senatorowie pochodzą z wyboru społeczeństwa - podobnie jak posłowie.
3. W Rzeczypospolitej szlacheckiej sejmiki wybierały posłów na nowo przed każdym sejmem i zaopatrywały ich w pisemne instrukcje, jak mają głosować. W naszych czasach posłowie pełnią funkcję przez 4 lata. Nie otrzymują instrukcji, a jeśli będą głosować wbrew interesom swoich wyborców, ci mogą powołać nowych dopiero po upływie kadencji.
4. Sejm w dawnej Rzeczypospolitej był zwoływany przez króla, który mu przewodniczył. Obecnie kolejne posiedzenia zwołuje Prezydium Sejmu, a organizacją i porządek obrad ustala regulamin sejmu, uchwalony przez posłów.
5. Dzisiejszy sejm przyjmuje ustawy większością głosów. Nie obowiązują w nim zasady jedności i jednomyślności

RÓŻNICE

Sejm dawny

1. Posłami byli tylko mężczyźni

2. Obowiązywała zasada jedności i jednomyślności

3. Posłów wybierano przed każdym zgromadzeniem sejmu

4. Senatorzy byli urzędnikami wybieranymi przez króla

5. Obowiązywała zasada liberum veto, która zrywała obrady sejmu

6. Było ok 170 posłów

7. Obrady sejmu były w Warszawie, ale od 1673 r, co trzecie obrady sejmu będą w Grodnie

Dzisiejszy parlament

1. Posłami są kobiety i mężczyźni

2. Obowiązuje większość (sejm przyjmuje ustawy większością głosów)

3. Posłowie są wybierani w wyborach powszechnych na 4-letnią kadencję

4. Senatorzy są wybierani w wyborach powszechnych

5. Sejm posiada swoją jedną siedzibę w Warszawie na Wiejskiej

6. 460 posłów

WADY I ZALETY

wady: -wszczyscy musieli głosować jednomyslnie(ustawione wybory)

-mieszczanie nie mieli władzy -szlachta nie tolerowała innych stanów -kobiety nie mogły być posłami

zalety -rozbudowane prawa i przywileje szlachty -trójpodział władzy przez Karola Monteskiusza na wykonawczą, ustawodawczą i na sądowniczą

-szlachta podejmowała przemyślane decyzję

Parlamentaryzm dawniej a dziś

Dawniej : byli tylko mężczyźni , izba wyższa senat , izba niższa sejm , głosowanie - jedność , sejm obradował 2 lata , poseł trzyma się instrukcji , zatrzymują się w gospodzie .

Dziś : są kobiety i mężczyźni , głosowanie - większość , cała siedziba sejmu i senatu = Warszawa , sejm obraduje 4 lata , sejm i senat jest równy , poseł nie posługuje się instrukcją , poseł zarabia więcej niż 12 tyś. , wybory powszechne ,dom poselski.

Opracowali
Kamila Sołtys i Małgosia Kulesza kl 2b