ŚWIERZBOWIEC LUDZKI

Wbrew powszechnej opinii świerzb, będący zakaźną chorobą skóry, nie jest tylko skutkiem brudu. Możesz się nim zarazić nawet wtedy, gdy mieszkasz w czystych warunkach i dbasz o higienę osobistą. Tę chorobę skóry wywołują pasożyty świerzbowca ludzkiego (Sarcoptes scabiei). Świerzbowiec to pasożyt zewnętrzny należący do roztoczy. Wywołuje on chorobę nazwaną świerzbem. Żyje i rozmnaża się na skórze człowieka. Pasożyty te są tak małe, że nie widać ich gołym okiem, ich wielkość nie przekracza 0,4 mm i żywią się komórkami skóry. Zapłodniona samiczka przenika do naskórka i drąży w nim rozgałęzione korytarze (to tzw. norki świerzbowcowe), w których składa jaja. Składa je w ilościach milionowych w przeciągu kilku miesięcy. Po kilku dniach wylęgają się z nich larwy. Larwy świerzbowca żywią się resztkami pozostawionymi przez samicę. Po 3 tygodniach pojawiają się nowe pokolenia świerzbowca. To właśnie ich podskórne wędrówki i wydalane odchody powodują podrażnienie skóry, silne swędzenie i drapanie się. LOKALIZACJA

Pasożyty lubią szczególnie miejsca ciepłe i ukryte. Najbardziej typowe oraz charakterystyczne miejsca, w których lokalizuje się świerzb to ręce oraz nadgarstki. W przestrzeniach między palcami, a także w obrębie powierzchni, gdzie zginają się nadgarstki pojawiają się małe krosty lub też pęcherze. Kolejnym miejscem , w którym może objawić się świerzb są fałdy pachowe oraz łokciowe. Okolice pasa oraz dolne partie naszych pośladków również są narażone na występowanie świądu powodowanego świerzbem. Ta choroba skórna w równym stopniu dotyczy mężczyzn oraz kobiety. W przypadku panów do czynienia mamy przede wszystkim z występowaniem świerzbu w okolicach narządów płciowych, natomiast panie są dotykane przez pojawienie się świądu wokół brodawek sutkowych. Tam gdzie nie występuje świerzb u dorosłych osób, może być on spotykany u dzieci. Mowa tu głównie o podeszwach, dłoniach czy też szyi.

Jak i gdzie możemy się zarazić? Do zarażenia świerzbem dochodzi najczęściej poprzez bezpośredni kontakt z zainfekowaną skórą. Rzadko wystarczy podanie ręki czy szybki uścisk, aby zarazić się świerzbem. Zarażają się natomiast osoby pozostające ze sobą w dłuższym kontakcie (np. podczas stosunków intymnych) bądź mieszkające w jednym domu. Można się też zarazić poprzez spanie w pościeli osoby chorej, pożyczanie od niej ubrania, używanie tego samego ręcznika lub innych przedmiotów osoby zarażonej. Do zakażenia może dojść w różnych okolicznościach, szczególnie w populacjach, które żyją w miejscach o złym poziomie sanitarnym np. w wagonie sypialnym pociągu, internacie, domach opieki itp. W grupie ryzyka znajdują się dzieci, u których stosunkowo łatwo może dojść do zarażenia np. podczas wspólnych zabaw i nie przestrzegania zasad higieny intymnej. Okres wylęgania się choroby wynosi od 3 dni do około 3 tygodni. Nieleczona może trwać wiele lat.

OBJAWY Świerzb nie jest bardzo groźną chorobą, aczkolwiek istnieje wysokie ryzyko zarażenia innych osób, szczególnie tych z bliskiego otoczenia – rodziny czy znajomych. Podstawowym i najbardziej dokuczliwym objawem choroby jest bardzo silny i uporczywy świąd skóry. Są to zmiany wiążące się z penetracją, która jest dokonywana przez świerzbowce – budowa korytarzy oraz pęcherzy, blado różowe linie na skórze. Ponieważ w miejscach bytowania pasożyty pozostawiają swoje odchody (pojawienie się szaroczarnych plamek) , wywołuje to silną reakcję alergiczną i pojawia się swędząca wysypka. Objawy te występują zazwyczaj 3 – 4 tygodnie od przedostania się świerzbowca na ciało człowieka. Swędzące czerwone grudki zaczynamy drapać. Powstają na skórze charakterystyczne ślady uszkodzenia naskórka (tzw. przeczosy). W czasie drapania dość często dochodzi do wtórnego zakażenia bakteryjnego. Może pojawić się ropna wysypka, strupki i powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Wtedy nasz sen staje się niespokojny i często bywa przerywany z powodu silnego swędzenia. U dzieci zmiany występują na podeszwach stopy, co może powodować dyskomfort w trakcie chodzenia, kiedy to stopa ma kontakt z podłożem. Swędzenia w innych miejscach występuje okresowo, szczególnie przy zmianie temperatury , to jest w czasie kąpieli czy też snnu, kiedy ciepłota ciała jest wyższa. Zmiana temperatury powoduje, że świerzbowce są bardzo pobudzone. Świerzb występuje miejscowo, jednak po pewnym czasie może objąć całą powierzchnie ciała osoby zarażonej, omijając okolice twarzy. Wystarczy zaledwie 10 dorosłych samic składających jaja w skórze, aby świerzb się rozprzestrzenił. Samica jest w stanie składać codziennie co najmniej 2jaja. Larwa może się wykluć już po 3 tygodniach i w tym momencie jest już całkowicie dojrzała. Świerzbowiec, który pojawił się u nowego właściciela poszukuje partnera dla rozrodu lub też w przypadku, gdy jest to już zapłodniona samica, rozpoczyna drążenie korytarzy w warstwach skórnych. U małych dzieci nie zawsze łatwo rozpoznać świerzb tylko na podstawie wymienionych objawów skórnych. Zdarza się, że omyłkowo wykrywana jest alergia skórna. Postawienie prawidłowej diagnozy ułatwiają badania mikroskopowe naskórka pobranego z zakażonego miejsca. W powiększeniu widać wyraźnie pasożyta. Leczenie należy podjąć po pojawieniu się pierwszych objawów, tak by nie dopuścić do rozprzestrzeniania się choroby.

LECZENIE Ponieważ objawy świerzbu przypominają inne choroby skóry – świerzb jest często mylnie diagnozowany. Sprzyja temu również późne pojawienie się objawów, co sprawia, że wiele osób nie wiąże momentu zarażenia z chorobą. Z kolei na skutek drapania powstają rany, które ulegają zakażeniu bakteriami takimi jak gronkowce i paciorkowce, co również może zaciemniać leżącą u podstaw choroby przyczynę. Tymczasem, aby nie dopuścić do jej rozprzestrzeniania się, leczenie należy podjąć jak najszybciej czyli tuż po pojawienia się pierwszych oznak. Nasilony świąd skóry, zwłaszcza jeśli dokucza on także innym domownikom powinien zawsze nasuwać podejrzenie wystąpienia świerzbu. W przypadku wystąpienia podejrzanych objawów należy zgłosić się do lekarza dermatologa, który zleci odpowiednie leczenie. Polega ono najczęściej na smarowaniu całego ciała preparatami z permetryną, maścią siarkową lub środkami zawierającymi lindan. Mogą one występować w postaci żelu, maści, nalewek. Aby zmniejszyć świąd stosuje się leki przeciwhistaminowe oraz kalaminę. Nakładanie preparatów najlepiej zacząć od szyi, następnie kierując się w dół, posmarować pozostałe części ciała, zwłaszcza te, na których występują zmiany chorobowe. Preparat powinien pozostać na skórze przynajmniej osiem godzin, a więc najlepiej nakładać go na noc. » W leczeniu pomocne są olejki: lawendowy, herbaciany, cynamonowy. Możesz je dodawać do kąpieli, a także wymieszać z niewielką ilością wody i miodu i taką papką smarować dotknięte świerzbem miejsca. » Zakażoną skórę możesz przemywać naparami z ziół np.: tymianku, babki wąskolistnej, kminku zwyczajnego, piołunu pospolitego, wrotycza. » Babcinym sposobem są okłady z octem na zainfekowane miejsca. Terapia wymaga, by codziennie zmieniać odzież i pościel. Przez 4 dni nie powinno się wcale korzystać z noszonych wcześniej rzeczy (świerzbowiec ginie, gdy nie ma kontaktu z ciałem człowieka przez 3 dni). W trakcie leczenia i po nim ubrania powinny być wyprane i wyprasowane (pościel i bieliznę pierzemy w temp. 95˚C).

Bibliografia http://gronkowiec.com.pl/component/content/article/36.html http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/skora/swierzb-choroba-skory-ktorej-objawem-jest-trudny-do-opanowania-swiad_38723/.html J. Szepietowski, Leczenie chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową, Wyd. PZWL, 2002. Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski, Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005. http://www.rodzice.pl/male-dziecko/rozwoj/Swedzaca-sprawa.html www.swierzb.info/swierzb-objawy