1.WYBORY I KADENCJA: Sejm składa się z 460 posłów. Wybory do niego są powszechne, tzn. każdy (bez względu na wyznanie, rasę itp.) kto posiada obywatelstwo polskie i ukończył 18 lat może wziąć w nich udział. Są równe, czyli każdy głos uznawany jest tak samo i odbywają się w głosowaniu tajnym.

Senat natomiast składa się ze 100 senatorów i zgadzają się co do sposobu przeprowadzania wyborów z Sejmem.

Sejm i Senat są wybierana na czteroletnie kadencje, które rozpoczynają się z dniem zebrania się Sejmu na pierwsze posiedzenie, a kończą w dniu poprzedzającym dzień zebrania po upływie kadencji. Wybory do Sejmu i Senatu zarządza Prezydent Rzeczypospolitej na 90 dni przed upływem kadencji i odbywają się one na 30 dni przed terminem jej końca. Ten dzień wyznacza się na wolny od pracy.

Sejm ma prawo skrócić swoją kadencję uchwałą podjętą przez co najmniej 2/3 posłów. Jest to możliwe po zasięgnięciu opinii Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu przez Prezydenta Rzeczypospolitej. Razem z kończącą się kadencją Sejmu, kończy się także obradowanie Senatu. Wraz z zarządzeniem skrócenia kadencji Sejmu i Senatu, zarządzane są nowe wybory. Wyznacza się ich datę na, nie później niż 45 dni od zarządzenia skrócenia kadencji. Posiedzenie nowo wybranego Parlamentu wyznacza się na, nie później niż 15 dni od głosowania.

Wybrany do Sejmu może być obywatel polski, mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat. W przypadku Senatu tą granicą jest 30 lat.

Kandydatów do Parlamentu mogą zgłaszać partie polityczne oraz wyborcy. Nie można kandydować równocześnie do Sejmu i Senatu. Zasady i tryb zgłaszania kandydatów oraz przeprowadzania wyborów i warunki ich ważności określane są za pomocą ustawy. Ważność wyborów stwierdza Sąd Najwyższy. Wyborcy przysługuje prawo do odwołania się do Sądu Najwyższego, co do ważności wyborów, na zasadach określonych w ustawie.

2. KOMPETENCJE POSŁÓW I SENATORÓW: Nie można być jednocześnie posłem i senatorem. Mandatu posła nie można łączyć z funkcją Prezesa Narodowego Banku Polskiego, Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i ich zastępców, członka Rady Polityki Pieniężnej, członka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, ambasadora oraz z zatrudnieniem w Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta, lub z zatrudnieniem w administracji rządowej. Nie dotyczy to jednak członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu w administracji rządowej. Sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej, żołnierz pozostający w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusz policji oraz funkcjonariusz służb ochrony państwa nie mogą sprawować mandatu poselskiego. Inne przypadki łączenia tej funkcji z funkcjami publicznymi, może określić ustawa.

Posłowie reprezentują cały naród, a więc nie mogą się kierować tylko instrukcjami wyborców. Przed rozpoczęciem sprawowania swojej funkcji, przyszli posłowie składają przed Sejmem następujące ślubowanie: “Uroczyście ślubuję rzetelnie i sumiennie wykonywać obowiązki wobec Narodu, strzec suwerenności i interesów Państwa, czynić wszystko dla pomyślności Ojczyzny i dobra obywateli, przestrzegać Konstytucji i innych praw Rzeczypospolitej Polskiej.” Można także dodać: “Tak mi dopomóż Bóg”.

Odmowa ślubowania oznacza zrzeczenie się mandatu. Poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności wchodzącą w zakres sprawowania swojej funkcji w czasie sprawowania jej, a także po jej wygaśnięciu. Może jedynie odpowiadać za to przed Sejmem, a w przypadku naruszenia praw osób trzecich, odpowiada przed Sądem tylko za jego (Sejmu) zgodą. Postępowanie karne wszczęte przed dniem wybrania osoby na posła ulega zawieszeniu na żądanie Sejmu, do czasu upływu kadencji, w tym czasie nie ulega ono jednak przedawnieniu. Poseł ma prawo jednak wyrazić zgodę na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Złapanie posła na łamaniu prawa może spowodować jego zatrzymanie, jeżeli potrzebne jest to do przeprowadzenia prawidłowego toku postępowania, ale po powiadomieniu o tym Marszałka Sejmu, może on żądać zwolnienia zatrzymanego. W zakresie określonym ustawą poseł nie może prowadzić działalności gospodarczej z osiąganiem korzyści z majątku Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego ani nabywać tego majątku. Do senatorów stosuje się odpowiednio przepisy (art. 103-107 Konstytucji). 3.Sejm: Sejm jest autonomicznym, kadencyjnym (4 lata), kolegialnym (460 posłów) i wybieralnym organem władzy ustawodawczej. Działa permanentnie obradując na posiedzeniach zwoływanych przez Marszałka Sejmu. Pełni trzy zasadnicze funkcje: ustawodawczą, kontrolną i kreacyjną. Zależności pomiędzy pozostały organami władzy państwowej obrazuję nade wszystko dwie ostatnie funkcje.

Funkcja kontrolna łączy się z zależnościami pomiędzy Parlamentem a Radą Ministrów (RM). Parlament uczestniczy w powoływaniu Rady a w trakcie jej działania ma wpływ na jej skład personalny za pomocą instytucji wotum nieufności. Grupa minimum 69 posłów może zgłosić wniosek o odwołanie danego ministra. Jeśli po zasięgnięciu opinii odpowiedniej komisji za wnioskiem opowie się większość min. 231 posłów (większość kwalifikowana) prezydent ma obowiązek odwołać danego ministra. Następny wniosek nie może zostać złożony wcześniej niż przed upływem 3 miesięcy chyba że wystąpi z nim grupa 115 posłów. Istnieje także możliwość odwołania całego składu gabinetu (konstruktywne wotum zaufania). Do takiego wniosku wystarczy grupa 46 posłów, z tym że w jego treści należy zamieści nazwisko nowego premiera, który powoła nowy gabinet.

Posłowie (także każdy z osobna) mogą nadto żądać od konkretnego ministra udzielenia informacji na dany temat czy przedstawienia sprawozdania z danej sprawy podlegającej pod resort danego ministra. Komisje sejmowe kierują do ministrów dezyderaty, opinie lub rezolucje. Zróżnicowanie tychże nie jest aż tak istotne by poświęcać mu więcej uwagi.

W ramach szczególnych procedur kontrolnych należy wymienić procedury interpelacyjne, kontrolę budżetu oraz prawo do tworzenia komisji śledczych. Interpelacje są indywidualnymi wystąpieniami kierowanymi do Prezesa Rady Ministrów lub członków Rady Ministrów. Odpowiedzi na nie należy udzielić w ciągu 21 dni i to na piśmie. W ramach kontroli budżetu Rada Ministrów w ciągu 5-ciu miesięcy od zakończenia roku budżetowego ma obowiązek przedstawienia Sejmowi sprawozdania z wykonania budżetu z minionego roku oraz informacji o stanie zadłużenia państwa. Po zasięgnięciu opinii NIK i po pracach Komisji Finansów Publicznych Sejm w ciągu 90 dni udziela Radzie Ministrów absolutorium (art. 226 ust. 2 Konstytucji). W razie nie udzielanie absolutorium rząd powinien podać się do dymisji.

Na mocy art. 111 Konstytucji i ustawy z dnia 21.01.1999 r. o sejmowej komisji śledczej Sejm ma prawo powoływać i określać zakres uprawnień komisji śledczej. W jej skład wchodzi 11 przedstawicieli wszystkich stronnictw obecnych w Izbie niższej. Komisja posiada uprawnienia prokuratorskie, ma prawo występowania do Prokuratora Generalnego i dokonywania przesłuchań. Może wystąpić z wnioskiem do Trybunału Stanu o postawienie danej osoby przed jego obliczem.

Sejm kontroluje także działalność samorządu terytorialnego (ma prawo rozwiązania zarządu województwa), Rady Polityki Pieniężnej (przyjmowanie sprawozdania z wykonania założeń polityki pieniężnej), NIK (przyjmowanie sprawozdania z działalności), KRRiT czy RPO (prawo odwołania Rzecznika).

Funkcja kreacyjna Sejmu, choć wyrażona w art. 95 Konstytucji, nie została sprecyzowana. Kompetencje Sejmu do personalnego obsadzania stanowisk oraz zdjęcia ze stanowiska nadają mu osobne przepisy Konstytucji: • Art. 131 ust. 2 pkt. 4 i art. 145 Konstytucji - prawo do znoszenia z urzędu Prezydenta niezdolnego do pełnienia funkcji. Sejm działa wówczas wraz z Senatem jako Zgromadzenie Narodowe. Także przed nim następuje zaprzysiężenie nowego prezydenta (art. 130 Konstytucji), • Art. 154 i n. oraz 158 Konstytucji - wpływ na skład osobowy Rady Ministrów jako całości, • Art. 161 Konstytucji - prawo do indywidualnych zmian poszczególnych ministrów, • Art. 194 ust. 1 Konstytucji - powoływanie pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego, • Art. 199 ust. 1 Konstytucji - powoływanie pełnego składu Trybunału Stanu z wyjątkiem przewodniczącego, którym z mocy ustawy jest I Prezes Sądu Najwyższego, • Art. 205 ust. 1 Konstytucji - powoływanie Prezesa NIK za zgodą Senatu, • Art. 209 ust. 1 Konstytucji - powoływanie RPO za zgodą Senatu, • Ustawa z 06.01.2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka- powoływanie RPDz za zgodą Senatu, • Art. 214 ust. 1 Konstytucji - powoływanie dwóch członków KRRiT, • Art. 227 ust. 5 Konstytucji - powoływanie Prezesa Narodowego banku Polskiego (NBP), • Art. 227 ust. 5 Konstytucji - powoływanie 1/3 składu Rady Polityki Pieniężnej (RPP), • Art. 187 ust. 1 Konstytucji - powoływanie 4 członków Krajowej Rady Sądowniczej.

W stosunku do części wymienionych wyżej organów Sejm posiada specjalne uprawnienia o charakterze nadzorczym. Nie dotyczą one Prezesa NBP (który odpowiada tylko przed Trybunałem Stanu) a sam Bank cieszy się niezależnością ustrojową oraz członków TS i TK. Przed Sejmem odpowiada jednak RPO (przedstawianie sprawozdań, możność dymisji), RPDz, KRRiT (przedstawianie sprawozdań, możność odwołania) czy NIK (sprawozdanie z corocznej działalności, podejmowanie kontroli na zlecenie Sejmu etc.).

4.Senat: Zbliżone do kompetencji Sejmu pozostają uprawnienia Senatu. Ta autonomiczna, kolegialna (100 senatorów) instytucja, której kadencja sprzężona jest z kadencją Sejmu. Dlatego też zakończenie prac izby niższej implikuje w każdym wypadku rozwiązanie Senatu. Izba wyższa jest nadto mocno ograniczona w uprawnieniach w stosunku do Sejmu. Jej uprawnienia kontrolne sprowadzają się do nieformalnych oświadczeń senatorskich. W trakcie procedury ustawodawczej ma prawo nanieść swoje poprawki, które podgalają jednak głosowania Sejmu. Senat nie nadzoruje Rady Ministrów ani organów władzy wykraczających poza klasyczny trójpodział władz. Wyraża jednak zgodę na obsadzenie stanowisk: Prezesa NIK, RPO i RPDz. Wskazuje nadto jednego członka KRRiT, 1/3 składu RPP i dwóch członków KRS. Nic dziwnego, że Senat jest w doktrynie nazywany izbą ułomną, niepełną lub izbą refleksji.