Temat: Kontrola w administracji publicznej w zakresie wykonywania zadań z zakresu bezpieczeństwa. Analiza podstaw prawnych, kompetencji właściwych organów oraz zakresu wykonywanych czynności. Kontrola jest to porównanie stanu faktycznego ze stanem wymaganym przez przepisy prawa. Polega na ustaleniu przyczyn powstania ewentualnych rozbieżności oraz wykazywaniu wytycznych mających na celu zapobieganie podobnym sytuacjom w przyszłości. Postępowanie kontrolne przeprowadzane jest przez organy do tego upoważnione w oparciu o kryteria: legalności, rzetelności, gospodarności. Forma kontroli zależy od podmiotu, który ma zostać jej poddany, jak również od instytucji upoważnionej do jej przeprowadzenia. Wyróżniamy kontrole wewnętrzną i zewnętrzną. Wewnętrzna obejmuje wszystkie dziedziny działalności administracji państwowej. Jest dokonywana przez podmioty wewnętrzne, działające w ramach struktury administracji publicznej. Wynika z tego że organy administracji publicznej kontrolują się same. Kontrolę wewnętrzną można podzielić na: resortową oraz międzyresortową. Kontrola resortowa sprawowana jest w ramach jednego tylko działu administracji. Natomiast kontrola międzyresortowa polega na sprawdzaniu różnych resortów w oparciu o określone kryteria i dokonywana jest przez specjalnie do tego powołane jednostki. Organami kontroli międzyresortowej są - inspekcje, nadzory lub dozory. Organami kontroli międzyresortowej są: Inspekcja Sanitarna, Inspekcja Handlowa, nadzór budowlany, Inspekcja Ochrony Środowiska, Inspekcja Celna, Inspekcja Farmaceutyczna oraz inne organy np. organy kontroli skarbowej, nadzoru bankowego, czy dozoru technicznego. Natomiast drugim rodzajem kontroli jest kontrola zewnętrzna. Wyróżniamy kilka rodzajów kontroli: parlamentarną, państwową, kontrolę sądów i trybunałów, prokuratorską, kontrolę Rzecznika Praw Obywatelskich oraz kontrolę sprawowaną przez inne organy państwowe, jak choćby Rzecznika Praw Dziecka, Generalnego Inspektora Danych Osobowych, czy Państwową Inspekcję Pracy.

1. Kontrola zewnętrzna sprawowana przez sądy i trybunały.

a) Sądy Sądownictwo administracyjne w Polsce zostało powołane ustawą z 3 sierpnia 1922 r. o Najwyższym Trybunale Administracyjnym (Dz.U.Nr 67, poz. 600). NTA jako jednoinstancyjny sąd o składzie wyłącznie zawodowym powołany został do orzekania o legalności zarządzeń i orzeczeń wchodzących w zakres administracji rządowej i samorządowej. Zgodnie z ustawą z 1995 r. NSA sprawuje wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej w zakresie stanowienia prawa, stosowania prawa i egzekwowania prawa, z wyłączeniem cywilnoprawnych form działania administracji publicznej. W wykonywaniu funkcji kontrolnej NSA realizuje dwie podstawowe kompetencje: kompetencję kontrolną poprzez badanie legalności prawnych form działania administracji objętych przedmiotem skargi, oraz kompetencje sygnalizacyjne dotyczące prawidłowego wykonywania administracji publicznej z punktu widzenia legalności i sprawiedliwości funkcjonowania aparatu administracyjnego. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny od 1 stycznia 2004 roku. Struktura sądownictwa administracyjnego składa się z wojewódzkich sądów administracyjnych rozpoznających sprawy w pierwszej instancji i Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów, podejmującego uchwały wyjaśniające zagadnienia prawne, rozpoznającego inne sprawy należące do jego właściwości a także sprawującego nadzór nad działalnością sądów wojewódzkich.

Zgodnie z art. 3 § 2 SAPPr kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1)decyzje administracyjne 2)postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty 3)postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie 4)inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa 5)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach 6)akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 7)akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej 8)akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego 9)bezczynność organów administracji publicznej Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują kontrolę sądową. Realizowana przez sądownictwo administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184 Konstytucji RP). Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem, bada czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem tej kontroli nie jest merytoryczne załatwianie spraw, sąd administracyjny nie przejmuje kompetencji organu administracji publicznej i nie załatwia sprawy ostatecznie, lecz jedynie kontroluje działanie organu pod względem legalności. Kontrola bezpośrednia decyzji administracyjnych sprawowana przez inne sądy Bezpośrednia kontrola dokonywana przez sąd cywilny -Bezpośrednia sądowa kontrola decyzji administracyjnych sprawowana jest zarówno przez sądy powszechne, jak i sądy administracyjne. Bezpośrednia kontrola sądowa legalności aktów administracyjnych, podejmowana przez powszechne sądy cywilne, nie istnieje w zasadzie. Obejmuje ona jedynie sytuacje wyraźnie określone przez prawo. -Bezpośrednia kontrola dokonywana przez sąd ubezpieczeń społecznych Sąd ubezpieczeń społecznych dokonuje kontrolę nad decyzjami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydawanymi w zakresie ubezpieczenia społecznego. -Bezpośrednia kontrola dokonywana przez sąd karny Bezpośrednia kontrola legalności aktów administracyjnych dokonywana przez sądy karne ma miejsce wtedy, gdy na podstawie szczególnej normy prawa materialnego lub procesowego można przenieść lub zaskarżyć na drodze sądowej decyzje podejmowane przez organy administracji publicznej. Kontrola pośrednia. Kontrola pośrednia legalności aktów administracyjnych jest jakby kontrolą wewnętrzną. Kontrola pośrednia danego aktu administracyjnego zostaje uruchomiona z innych powodów niż potrzeba kontroli tego aktu. Oznacza to, że przedmiotem postępowania sądowego jest jakaś czynność prawna czy zachowanie się faktyczne istotnie związane z określonym działaniem prawnym administracji, które sąd bada przy okazji oceny legalności wspomnianej czynności prawnej. Sądowa kontrola umownej działalności administracji Kontrola działań administracji publicznej, które są oparte na prawie cywilnym, czyli kontrola umów, w których jedną za stron jest organ administracyjny. b) Trybunały

Kontrola dokonywana przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał Konstytucyjny zachował swoją podstawową funkcję, polegającą na orzekaniu o konstytucyjności i legalności aktów prawnych. Funkcję tę realizuje on w następujących formach: -Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją -Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie. Także i w tym przypadku kontrola Trybunału stanowi konsekwencję przyjętego w Konstytucji hierarchicznego systemu źródeł prawa, zgodnie bowiem z art. 91 ust.2 -Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami (art. 188 pkt 3 Konstytucji). -Trybunał Konstytucyjny stwierdza, na wniosek Prezydenta, zgodność z Konstytucją ustawy przed jej podpisaniem oraz umowy międzynarodowej przed jej ratyfikacją (art. 122 ust. 2 i art. 133 ust. 2 Konstytucji). Przepis ten oznacza, że kontrola konstytucjonalności przepisów prawa dokonywana może być wyjątkowo także w formie kontroli wstępnej i wiąże się ściśle z procesem tworzenia prawa. -Trybunał na wniosek Marszałka Sejmu rozstrzyga w sprawie stwierdzenia przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej, gdy Prezydent nie jest w stanie zawiadomić Marszałka Sejmu o niemożności sprawowania urzędu. W razie uznania przejściowej niemożności sprawowania urzędu przez Prezydenta Trybunał powierza Marszałkowi Sejmu tymczasowe wykonywanie obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej. Mamy więc tutaj bezpośrednie upoważnienie do kontrolowania działań organów administracji państwowej. Ograniczone zostało ono do centralnych organów administracji, a więc tych, które znajdują się na najwyższym szczeblu w hierarchii organów administracji i jednocześnie których właściwość rozciąga się na terytorium całego kraju. Kontrola konstytucjonalności prawa sprawowana przez Trybunał Konstytucyjny dokonywana jest zarówno pod względem materialnym, jak i formalnym. Kontrola materialna oznacza badanie, czy dany akt prawny nie narusza Konstytucji, ustawy lub ratyfikowanej umowy międzynarodowej przez treść norm w nim zawartych. Kontrola formalna dotyczy oceny, czy dany akt prawny został wydany przez kompetentny organ, czy nie zostały przekroczone granice delegacji oraz czy dochowany został właściwy tryb wymagany do wydania aktu. Trybunał Stanu Trybunał Stanu kontroluje, czy osoby zajmujące najwyższe stanowiska państwowe w sposób zawiniony naruszyły Konstytucję lub inne ustawy (tzw. odpowiedzialność konstytucyjna). Postępowanie przed TS wszczyna się na wniosek uprawnionych organów. TS nie ma więc uprawnień do działania z urzędu. Samo postępowanie przed TS ma już charakter kontrolny, polegający na badaniu prawidłowości zachowania danej osoby.

2.Kontrola zewnętrzna sprawowana przez organy kontroli państwowej i ochrony prawa. Pierwszym takim organem jest Najwyższa Izba Kontroli, która może kontrolować w kraju wszystko co należy do administracji publicznej ze szczególnym uwzględnieniem wykonywania budżetu państwa i realizacji ustaw. NIK kontroluje administrację nie tylko pod względem legalności ale także gospodarności, celowości i rzetelności. NIK bada akty administracyjne pod względem merytorycznym. Jest to kontrola o najszerszym zakresie NIK jest naczelnym organem kontroli państwowej, podlega Sejmowi, działa na zasadach kolegialności

• NIK kieruje Prezes wybierany przez Sejm za zgodą Senatu; Prezesa chroni immunitet analogiczny do immunitetu posła
• Wiceprezesów NIKu w liczbie 2-4 powołuje i odwołuje Marszałek Sejmu na wniosek Prezesa, który z kolei za zgodą Marszałka Sejmu powołuje i odwołuje dyrektora generalnego
• Ww. organy tworzą organ o nazwie Kolegium Najwyższej Izby Kontroli, w którego skład wchodzi jeszcze 14 członków powoływanych przez Marszałka Sejmu Pracownikami wykonującymi czynności kontrolne są zatrudnieni na stanowiskach:
• Dyrektorów jednostek organizacyjnych;
• Wicedyrektorów jednostek organizacyjnych NIK podejmuje obligatoryjną kontrolę działalności następujących podmiotów: • organów administracji rządowej, • Narodowego Banku Polskiego, • państwowych osób prawnych, • innych państwowych jednostek organizacyjnych. Fakultatywnie natomiast, z własnej inicjatywy NIK może kontrolować następujące podmioty: • organy samorządu terytorialnego, • samorządowe osób prawnych, • inne samorządowe jednostki organizacyjne pod względem legalności, gospodarności i rzetelności, • inne jednostki organizacyjne i podmioty gospodarcze o ile wykorzystują one majątek lub środki państwowe/komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz państwa. NIK kontroluje wykonanie budżetu, gospodarkę finansową i majątkową Kancelarii Prezydenta RP, Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Krajowego Biura Wyborczego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Państwowej Inspekcji Pracy. Rzecznik Praw Obywatelskich RPO jest swoistym organem kontroli prawa, gdyż jego uprawnienia ograniczają się w zasadzie do ochrony praw obywatelskich. Według art. 1 ust. 3 URPO Rzecznik jest uprawniony do badania, czy “wskutek działania lub zaniechania organów, organizacji i instytucji obowiązanych do przestrzegania i realizacji praw i wolności obywateli, nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej”. Oznacza to uprawnienie do obserwacji działalności organów administracyjnych i - w razie potrzeby - ingerencji poprzez podjęcie postępowania, wskazanie środków działania bądź przekazanie sprawy właściwemu organowi. Informacje na temat działalności organów, organizacji i instytucji Rzecznik pozyskuje poprzez wnioski lub w wyniku własnej inicjatywy. Nie wolno zapominać o uprawnieniach wynikających z art. 14 URPO, na mocy których Rzecznikowi przysługują także określone uprawnienia w postępowaniu administracyjnym. Są to takie same prawa, jakie przysługują na mocy art. 182 KPA i nast. prokuratorowi art. 182 KPA Prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Państwowa inspekcja pracy PIP jest powołana do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Kontrolą są objęte wszystkie zakłady pracy. Pracownicy PIP są uprawnieni do przeprowadzenia bez uprzedniej kontroli przestrzegania przez zakłady pracy przepisów prawa pracy o każdej porze dnia i nocy. Pewne uprawnienia przysługują PIP także na podstawie ustaw szczególnych. Oznacza to więc przyznanie szerokich uprawnień kontrolnych (a także nadzorczych), ale ich przedmiot ograniczony został do przepisów z zakresu prawa pracy. Jakie są to dokładnie przepisy mówi art. 8 UPIP (np. przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy dotyczące stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, ochrony pracy kobiet, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych, oraz inicjowanie przedsięwzięć w sprawach ochrony pracy w rolnictwie indywidualnym [art. 8 ust. 1 pkt 1 UPIP]).

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Do zadań GIODO należy przede wszystkim kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych. Jest to uprawnienie dające możliwość wglądu w działalność wszystkich podmiotów zajmujących się przetwarzaniem danych, a więc także organów ze sfery administracji publicznej. Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej

1. Wstępny wniosek o postawienie Prezydenta w stan oskarżenia może być złożony Marszałkowi Sejmu przez co najmniej 140 członków Zgromadzenia Narodowego.
2. Wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2-7, może być złożony Marszałkowi Sejmu przez:

• Prezydenta,
• posłów, w liczbie co najmniej 115.

3. Wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 3-7, może być złożony Marszałkowi Sejmu również przez komisję śledczą powołaną na podstawie art. 111 Konstytucji.
4. Wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej posła może być złożony do Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej przez Marszałka Sejmu.
5. Wstępny wniosek o postawienie w stan oskarżenia lub o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu musi spełniać warunki wymagane przez przepisy Kodeksu postępowania karnego w stosunku do aktu oskarżenia i zawierać podpisy wszystkich wnioskodawców, a także wskazywać osobę upoważnioną do występowania w imieniu wnioskodawców w dalszym postępowaniu przed organami Sejmu.
6. Jeżeli wstępny wniosek, o którym mowa w ust. 1-4, nie odpowiada warunkom określonym w ustawie, Marszałek Sejmu, w uzgodnieniu z Prezydium Sejmu, po zasięgnięciu opinii Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, wzywa reprezentanta wnioskodawców, o którym mowa w ust. 5, do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni, wskazując niezbędny zakres uzupełnienia. 6a. Opinię, o której mowa w ust. 6, Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjmuje na posiedzeniu zamkniętym.
7. W przypadku nieuzupełnienia wstępnego wniosku w terminie i w zakresie, o którym mowa w ust. 6, Marszałek Sejmu postanawia o pozostawieniu wniosku bez biegu. • Prezydent ma więc w pośredni sposób przyznane prawo do obserwowania działalności organów administracji, zwłaszcza Rady Ministrów i podejmowania przewidzianych prawem kroków w przypadku stwierdzenia jakiś uchybień. • Prezydent RP Uprawnienia kontrolne Prezydenta wiążą się z jego funkcjami określonymi w Konstytucji RP i w ustawach szczególnych oraz jego pozycją w systemie organów państwowych. Wymienić tu należy przede wszystkim:

• prawo zwołania Rady Gabinetowej (Art. 141 Konstytucja) • art. 141 Konstytucja

1. W sprawach szczególnej wagi Prezydent Rzeczypospolitej może zwołać Radę Gabinetową. Radę Gabinetową tworzy Rada Ministrów obradująca pod przewodnictwem Prezydenta Rzeczypospolitej.
2. Radzie Gabinetowej nie przysługują kompetencje Rady Ministrów. • - prawo składania wniosku wstępnego o pociągnięciu do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu członków Rady Ministrów, kierowników urzędów centralnych i innych osób (art. 6 ust. 2 pkt 1 UTrybStanu ). Parlament Kontrolę administracji państwowej sprawuje też parlament, ale tylko jego niższa izba - Sejm. Senatowi nie przyznano uprawnień kontrolnych. Sejm sprawuje np. kontrolę nad działalnością Rady Ministrów, art. 95 ust. 2 Konstytucji
3. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat.
4. Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw. Sejm może wyrazić wotum zaufania nowo powołanej Radzie Ministrów (Art. 154 Konstytucji) Prezydent Rzeczypospolitej desygnuje Prezesa Rady Ministrów, który proponuje skład Rady Ministrów. Prezydent Rzeczypospolitej powołuje Prezesa Rady Ministrów wraz z pozostałymi członkami Rady Ministrów w ciągu 14 dni od dnia pierwszego posiedzenia Sejmu lub przyjęcia dymisji poprzedniej Rady Ministrów i odbiera przysięgę od członków nowo powołanej Rady Ministrów Prezes Rady Ministrów, w ciągu 14 dni od dnia powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej, przedstawia Sejmowi program działania Rady Ministrów z wnioskiem o udzielenie jej wotum zaufania. Wotum zaufania Sejm uchwala bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. W razie niepowołania Rady Ministrów w trybie ust. 1 lub nieudzielenia jej wotum zaufania w trybie ust. 2 Sejm w ciągu 14 dni od upływu terminów określonych w ust. 1 lub ust. 2 wybiera Prezesa Rady Ministrów oraz proponowanych przez niego członków Rady Ministrów bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Prezydent Rzeczypospolitej powołuje tak wybraną Radę Ministrów i odbiera przysięgę od jej członków. Sejm może wyrazić wotum nieufności całej Radzie Ministrów (Art. 158 Konstytucji)
5. Sejm wyraża Radzie Ministrów wotum nieufności większością ustawowej liczby posłów na wniosek zgłoszony przez co najmniej 46 posłów i wskazujący imiennie kandydata na Prezesa Rady Ministrów. Jeżeli uchwała została przyjęta przez Sejm, Prezydent Rzeczypospolitej przyjmuje dymisję Rady Ministrów i powołuje wybranego przez Sejm nowego Prezesa Rady Ministrów, a na jego wniosek pozostałych członków Rady Ministrów oraz odbiera od nich przysięgę.
6. Wniosek o podjęcie uchwały, o której mowa w ust. 1, może być poddany pod głosowanie nie wcześniej niż po upływie 7 dni od dnia jego zgłoszenia. Powtórny wniosek może być zgłoszony nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od dnia zgłoszenia poprzedniego wniosku. Powtórny wniosek może być zgłoszony przed upływem 3 miesięcy, jeżeli wystąpi z nim co najmniej 115 posłów. albo tylko pojedynczemu ministrowi (Art. 159 Konstytucja).
7. Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum nieufności może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów. Przepis art. 158 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
8. Prezydent Rzeczypospolitej odwołuje ministra, któremu Sejm wyraził wotum nieufności większością głosów ustawowej liczby posłów. oprócz Sejmu jako takiego kontrolę sprawują także komisje sejmowe (np. komisje śledcze w roz. Art. 111 Konstytucja)
9. Sejm może powołać komisję śledczą do zbadania określonej sprawy.
10. Tryb działania komisji śledczej określa ustawa. oraz poszczególni posłowie, którzy zdobywają informacje o działalności organów administracji w swoich okręgach wyborczych Poszczególne komisje sejmowe mają prawo rozpatrywania sprawozdań i informacji ministrów oraz kierowników naczelnych organów administracji państwowej, a także kierowników innych urzędów i instytucji państwowych, analizować działalność poszczególnych działów administracji i gospodarki państwowej, rozpatrywać sprawy związane z wprowadzeniem w życie i wykonywaniem ustaw i uchwał Sejmu ( art. 77 ust. 1 RegulSejm).dku organy kontrolujące wbudowane są w system określonego resortu, ale zakres kontroli jest powszechny. Tutaj należy np. kontrola skarbowa, podporządkowana ministrowi właściwemu w sprawach finansów publicznych, a mogący kontrolować jednostki wchodzące w skład różnych resortów. Podobne uprawnienia przysługują Inspekcji Sanitarnej oraz Inspekcji Handlowej.

Kontrola wewnętrzna sprawowana przez prokuraturę, wojewodę i organy inspekcji i nadzoru Kontrola prokuratorska Prokuratura, jako organ wymiaru sprawiedliwości, znajduje się poza strukturą administracji, jednak kontrola prokuratorska zalicza się do kontroli wewnętrznej. Sprawuje ją Prokurator Generalny oraz prokuratorzy okręgowi i rejonowi. Kontrola prokuratorska obejmuje administrację centralną i lokalną, zarówno rządową, jak i samorządową. Prowadzona jest z punktu widzenia legalności, a jej celem jest wyeliminowanie stanów niezgodnych z prawem. Odnosi się do decyzji administracyjnych wydanych w indywidualnych sprawach oraz do aktów normatywnych stanowionych przez administrację. W przypadku kontroli decyzji prokurator może żądać wszczęcia postępowania administracyjnego. W jego toku służą mu uprawnienia procesowe przysługujące stronie (przeglądanie akt, składanie środków odwoławczych zwyczajnych itd.), a jego pozycja jest uprzywilejowana względem strony. W ramach kontroli aktów normatywnych wydawanych przez administrację prokurator może zwrócić się do wojewody o zmianę, uchylenie niezgodnego z prawem rozporządzenia lub do organu nadzoru o jego uchylenie. Takie same uprawnienia ma w przypadku niezgodnej z prawem uchwały wydanej przez organ samorządu terytorialnego, a ponadto może również wystąpić do sądu administracyjnego o stwierdzenie jej nieważności Kontrola resortowa Kontrola resortowa wykonywana jest w ramach struktury organizacyjnej danego resortu, gdy organ kontrolujący i kontrolowany podporządkowane są temu samemu naczelnemu lub centralnemu organowi administracji państwowej. Ogranicza się do administracji rządowej. Oprócz kontroli w ramach struktury organizacyjnej określonego resortu przez organy podległe ministrom, z kontrolą resortową mamy do czynienia np. w przypadku dyrektora izby celnej, który sprawuje nadzór nad naczelnikami urzędów celnych. Czasem kontrola wykracza poza dany resort (tzw. kontrola międzyresortowa). Najczęściej spotykaną formą kontroli międzyresortowej jest inspekcja. Ze względu na zasięg inspekcje można podzielić na dwie grupy:

• inspekcje o pełnym zakresie międzyresortowym (kontrola skarbowa, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Inspekcja Ochrony Środowiska, Inspekcja Handlowa),

• inspekcje o ograniczonym zakresie międzyresortowym (Generalny Inspektor Informacji Finansowej, Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Inspekcja Farmaceutyczna). Wojewoda Wojewoda kontroluje:

• wykonywanie przez organy rządowej administracji zespolonej w województwie zadań wynikających z ustaw i innych aktów prawnych wydanych na podstawie upoważnień w nich zawartych, ustaleń Rady Ministrów oraz wytycznych i poleceń Prezesa Rady Ministrów;

• wykonywanie przez organy samorządu terytorialnego i inne podmioty zadań z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez nie na podstawie ustawy lub porozumienia z organami administracji rządowej. Wojewoda w szczególnie uzasadnionych przypadkach może kontrolować sposób wykonywania przez organy niezespolonej administracji rządowej działające w województwie zadań wynikających z ustaw i innych aktów prawnych wydanych na podstawie upoważnień w nich zawartych.

Audyt Wewnętrzny Definicja audytu wewnętrznego zgodnie z ustawą o finansach publicznych: Audytem wewnętrznym jest ogół działań, przez które kierownik jednostki uzyskuje obiektywną i niezależną ocenę funkcjonowania jednostki w zakresie gospodarki finansowej pod względem legalności, gospodarności, celowości, rzetelności, a także przejrzystości i jawności. Audyt wewnętrzny stanowi niezależne, obiektywne działania o charakterze zapewniającym, doradczym zaprojektowane w celu przysporzenia dodatkowej wartości i usprawnienia działalności danej instytucji . Pomaga on danej organizacji w osiąganiu jej celów przez wprowadzenie systematycznego, zdyscyplinowanego podejścia do oceny i poprawy skuteczności w zakresie procesów zarzadzania ryzykiem, kontroli i kierowania organizacją. Audyt wewnętrzny jest narzędziem zarządzania służącym kierownikowi JSFP do uzyskania racjonalnego zapewnienia czy:

• cele postawione przez jednostkę są wykonane - zasady i procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego lub przyjęte przez kierownika jednostki są przestrzegane i wdrażane - -mechanizmy i procedury stanowiące system kontroli wewnętrznej są adekwatne i skuteczne dla prawidłowego działania jednostki Działania KAW powinny być prowadzone w sposób, który w zadawalającym stopniu zapewni, iż prace audytu prowadzone są zgodnie z: - przepisami prawnymi dotyczącymi audytu wewnętrznego - standardami audytu wewnętrznego - wewnętrznymi procedurami służącymi efektywności i skuteczności zaprojektowanymi w . danej jednostce do kontrolowania prac KAW, o ile te ostatnie istnieją. Celami audytu wewnętrznego są:
• Identyfikacja i analiza ryzyka związanego z działalnością jednostki, a w szczególności ocena efektywności zarządzania ryzykiem oraz ocena systemu kontroli wewnętrznej. -Wyrażanie opinii na temat skuteczności mechanizmów kontroli w badanym systemie. -Dostarczanie kierownikowi jednostki, w oparciu o ocenę systemu kontroli wewnętrznej racjonalnego zapewnienia, że jednostka działa prawidłowo. Przedmiotowy zakres działania, czyli jaki jest obszar działania audytu wewnętrznego określa ustawa o finansach publicznych oraz Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 czerwca 2006 r. Audyt Wewnętrzny obejmuje wszelkie działania prowadzone przez daną organizacje lub jednostki, za które dana organizacja jest odpowiedzialna. W szczególności obejmuje:
  • badanie wiarygodności sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z wykonania Budżetu przez sprawdzenie: przestrzegania zasad rachunkowości, zgodności zapisów w księgach rachunkowych z dowodami źródłowymi, zgodności sprawozdania finansowego z zapisami w księgach rachunkowych – audyt finansowy, • ocenę adekwatności, efektywności i skuteczności systemów kontroli, zarządzania ryzykiem – audyt systemowy, • ocenę przestrzegania zasady celowości i oszczędności w dokonywaniu wydatków, uzyskiwania możliwie najlepszych efektów w ramach posiadanych środków oraz przestrzegania terminów realizacji zadań i zaciągniętych zobowiązań – audyt gospodarności.
  Założenia organizacyjne audytu wewnętrznego Niezależność Audytor wewnętrzny powinien być niezależny zarówno w sferze organizacyjnej jak i operacyjnej. Niezależność organizacyjna - audytor wewnętrzny podlega bezpośrednio Burmistrzowi, który zapewnia organizacyjną odrębność wykonywanych przez niego zadań. Aby zapewnić niezależność, nie można pozwolić na uczestnictwo audytora w działaniach związanych z zarządzaniem jednostką. Niezależność operacyjna – audytor wewnętrzny nie powinien być narażony na próby narzucenia obszarów audytu, wpływania na sposób wykonywania pracy i przekazywania wyników, a także nie może brać udziału w działalności operacyjnej Urzędu. Jednocześnie audytor wewnętrzny ma zagwarantowany dostęp do wszystkich dokumentów, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, do wszystkich pracowników oraz wszystkich innych źródeł informacji potrzebnych do przeprowadzenia zadania audytowego. Audytor wewnętrzny musi zachowywać swoją niezależność i postępować zgodnie z ustalonymi normami etyki zawodowej i standardami audytu wewnętrznego. O każdym rzeczywistym lub domniemanym naruszeniu niezależności lub obiektywizmu audytor wewnętrzny natychmiast informuje Burmistrza. Zakres uprawnień Audytora Wewnętrznego Audytor wewnętrzny nie dysponuje uprawnieniami władczymi, a także nie ustanawia, ani nie wdraża zasad, procedur i mechanizmów kontroli. Działalność audytora ma wyłącznie charakter oceniający, zapewniający i doradczy i w żaden sposób nie zwalnia kierownictwa i innych pracowników Urzędu z odpowiedzialności za prawidłową realizację powierzonych im zadań i obowiązków, w tym w zakresie nadzoru i kontroli. Zakres działań audytu wewnętrznego ogranicza się zasadniczo do Urzędu Miasta i jednostek organizacyjnych Miasta.
  Zasady działania audytu wewnętrznego Do podstawowych zasad działania audytu wewnętrznego zapewniających efektywną i wydajną realizację celów audytu, zalicza się w szczególności: • zapewnienie wysokiej jakości audytu, • przełożenie zasobów audytu na obszary ryzyka, • profesjonalizm audytorów, • ukierunkowanie audytu na poprawę działalności Urzędu, • wyznaczenie poziomu istotności, • obiektywizm i bezstronność, • rzetelność i należytą staranność, • ustawiczne doskonalenie zawodowe Wyk. Z Gomułka