Rozpoznanie wstępne:

• “Granica” - powieść psychologiczna (dwudziestolecie międzywojenne)
• problematyka moralna, psychologiczna, filozoficzna (brak jednej obiektywnej prawdy o człowieku)
• różne punkty widzenia (narracja personalna, mowa pozornie zależna)

Analiza fragmentów: Obraz Justyny: a) Z punktu widzenia Zenona, I fragment:

• uważał, że Justyna jest ulubienicą matki (ma klasę, jej wygląd nie wskazuje na niskie pochodzenie)
• dostrzega tolerancję własnej matki w stosunku do Justyny
• osoba Justyny jest przedmiotem ich rozmów
• zafascynowany fizycznością, urodą Justyny, wzbudza w nim pożądanie II fragment
• niejednoznaczność oceny Justyny
• służąca którą gardzi ze względu na status społeczny
• miła dobra dziewczyna, która budzi współczucie
• natrętna kochanka, której chce się pozbyć
• gotowa do poświęceń dla niego
• samotna opuszczona, wymagająca opieki III fragment
• Justyna jako kochanka, “ta trzecia? b) Justyna w oczach Elżbiety IV fragment:
• negatywna ocena
• prosta, ordynarna, źle ubrana
• bliska Zenonowi
• ciężarna, “nosząca dziecko Zenona?
• prostacka, kłamliwa, głupia

Obraz związku Justyny z Zenonem w oczach różnych bohaterów. a) Żancia:

• celowo podsuwa mu służącą, podkreśla jej zalety
• nie widzi nic złego w relacjach pan ? służąca b)Zenon:
• zakłamanie Zenona w ocenie swojej relacji z Justyną (szuka usprawiedliwienia)
• dla Zenona jest to tylko związek fizyczny, nie bierze pod uwagę ślubu z Justyną
• Zenon konfrontuje prawdę zewnętrzną o swoim związku z prawdą wewnętrzną (subiektywną) c) Elżbieta:
• zaskoczona wyborem Zenona, uważa, że jest zaślepiony Justyną d) Odmienne spojrzenia bohaterów, Żancia akceptuje związek, Zenon pokazuje subiektywizm myślenia i zakłamanie, Elżbieta ocenia negatywnie wybór Zenona.

Konsekwencje wynikające z zestawienia odmiennych spojrzeń:

• niemożność jednoznacznej oceny bohaterki
• nie ma jednej prawdy o człowieku
• różnica między prawdą subiektywną (wewnętrzną) a obiektywną (zewnętrzną)

Wnioski:

• niejednoznaczny obraz Justyny i jej związku z Zenonem
• zarówno Justyna jak i jej związek z Zenonem pokazany z różnych punktów widzenia
• psychologiczne i moralne konsekwencje wyborów podejmowanych przez bohaterów
• konfrontacja różnych opinii o bohaterach i ich relacjach.