1.Pojęcia praw człowieka Prawa człowieka to jedno z najmłodszych i najbardziej podstawowych pojęć w słowniku polityki i społeczeństw. Od pewnego czasu są niepowtarzalną i bardzo ważną wartością społeczną i polityczną. Stały się ważnym kryterium oceny działalności władz, a nawet konstytucji i przepisów prawa. Są uzasadnieniem wielu ruchów opozycyjnych i rewolucyjnych. Ich pojęcie pojawiło się po raz pierwszy w akcie normatywnym w 1776 r., w „Bill of Rights” Wirginii, i było produktem myśli okresu Oświecenia. Rozumiano je ówcześnie jako prawa jednostki w stosunku do państwa i społeczeństwa. W tamtym czasie, zgodnie z rodzącą się filozofią liberalną, kładziono nacisk na swobodę działania jednostki i na rolę obywateli w decydowaniu o własnych sprawach, a państwo postrzegano jako największe zagrożenie dla tychże praw. O ile koncepcja okresu Oświecenia wyrastała z przeciwstawienia jednostki państwu, to współcześnie państwo daje gwarancję podstawowych praw dla człowieka. B. Banaszak pisze: „Prawa człowieka przysługują każdemu człowiekowi bez względu na przynależność państwową czy pozycję społeczną. Traktuje się je jako przyrodzone, niezbywalne prawa jednostki, takie jak: prawo do życia, wolność osobista, własność, równość, bezpieczeństwo”. W opinii ks. J. Tischnera „prawa człowieka wskazują na to, co się człowiekowi należy na mocy zasady sprawiedliwości. Z tej racji prawa te są nazywane prawami naturalnymi, wrodzonymi, niezbywalnymi, nienaruszalnymi, zawsze i wszędzie ważnymi”3. Według C. Mika pojęcie praw człowieka oznacza: specyficznie rozwarstwione, naturalne możliwości ludzkie, co do istoty indywidualne, ale społecznie zdeterminowane, równe, niezbywalne, czasowo trwałe, uniwersalne podmiotowo, przedmiotowo i terytorialnie (a do pewnego stopnia także kulturowo), konieczne (wymuszające ochronę prawną) i zawsze wypływające z przyrodzonej każdemu człowiekowi godności osobowej. Międzynarodowa encyklopedia prawa publicznego podaje, że prawami człowieka są te wolności, środki ochrony oraz świadczenia, których respektowania właśnie jako praw, zgodnie ze współcześnie akceptowanymi wolnościami, wszyscy ludzie powinni móc domagać się od społeczeństwa, w którym żyją. A. Łopatka uważa, że prawa człowieka są to uprawnienia przypisane każdej jednostce, wynikające z jej przyrodzonej godności. Praw tych nie można człowieka pozbawiać, nie można się ich zrzec, a państwo musi je respektować9. Według Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka prawa człowieka są to powszechne prawa moralne o charakterze podstawowym, przynależne każdej jednostce w jej kontaktach z państwem. Pojęcie praw człowieka opiera się na trzech tezach: po pierwsze, że każda władza jest ograniczona; po drugie, że każda jednostka posiada sferę autonomii, do której nie ma dostępu żadna władza; i po trzecie, że każda jednostka może się domagać od państwa ochrony jej praw W opinii R. Kuźniara, prawa człowieka stanowią dziedzinę prawa konstytucyjnego i międzynarodowego, której zadaniem jest obrona w sposób zindywidualizowany praw osoby ludzkiej – jednostki. Autor ten uważa, że większe znaczenie dla ochrony praw człowieka ma ustawodawstwo krajowe, bo jest bliżej tych praw.

Prawa człowieka są takie same dla wszystkich ludzi bez względu na rasę, płeć, orientację seksualną, wyznanie, pochodzenie etniczne, społeczne, narodowe czy przekonania polityczne. Prawa człowieka są niepodzielne i powszechne dla wszystkich ludzi. Są fundamentem demokracji, społeczeństwa obywatelskiego, wolności, sprawiedliwości oraz pokoju. Źródłem wszystkich praw i wolności jest przyrodzona i niezbywalna godność każdego człowieka.