Wzory i modele przemysłowe

1.   Pojęcie własności przemysłowej i ogólna charakterystyka prawa własności przemysłowej .

Własność przemysłowa to prawa majątkowe do określonych dóbr niematerialnych, mające charakter bezwzględny, skuteczne erga omnes. Treścią tych praw (własności) jest korzystanie z określonych dóbr niematerialnych i dysponowanie nimi z wyłączeniem osób trzecich. Pojęcie dóbr niematerialnych stanowi przeciwstawienie pojęciu dóbr materialnych, w tym przede wszystkim rzeczy i innych przedmiotów materialnych, niebędących rzeczami, np. energia. Dobra niematerialne to intelektualne wytwory umysłu ludzkiego (wytwory intelektu). Stanowią one odrębny przedmiot stosunków prawnych, w tym własnościowym. Przedmiotem własności przemysłowej w świetle polskiej ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.) są: wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne i topografie układów scalonych. Określenie „własność przemysłowa” historycznie wywodzi się z Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej z 20 marca 1883 r. Wskazuje, że przedmiotem tej własności są pewne dobra wykorzystywane w szeroko rozumianym przemyśle, czyli w sferze działalności gospodarczej. Według art. 1 ust. 2 Konwencji paryskiej przedmiotem ochrony własności przemysłowej są: patenty na wynalazki, wzory przemysłowe, znaki towarowe, znaki usługowe, nazwy handlowe, oznaczenia pochodzenia i nazwy pochodzenia, a także zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

2. Rys historyczny ochrony dóbr własności przemysłowej

Czas w którym zaczęły powstawać pierwsze prawne regulacje dotyczące ochrony dóbr niematerialnych mających gospodarcze zastosowanie wskazuje, że dawno już uświadamiano sobie znaczenie tych dóbr. Jeszcze przed wiekami przyznawano przywileje dla tych, którzy wprowadzali nowe wyroby, doskonalili techniki wytwarzania, promowali rozwój techniki i sztuki. Uznanie praw wynalazcy przez państwo najwcześniej nastąpiło w Anglii. Celem ożywienia przemysłu zamkniętego w tradycyjnych regulaminach cechowych , drogą przywilejów królewskich zwalniano w formie tzw. listów patentowych, od obowiązku stosowania się do norm cechowych, zezwalając na nowy produkcje. Również i w Polsce, która tradycyjnie była krajem rolniczym, a postęp techniczny zawdzięczano głównie zagranicznym fachowcom – inżynierom i budowniczym, już w XV wieku nadawano przywileje na stosowanie rodzimych usprawnień górniczych. Za pierwowzór prawa patentowego w nowożytnym świecie można uznać tzw. ustawę wenecką z 1474 r., która objęła ochroną prawną nowe i twórcze pomysły, dotyczące urządzeń, które do tej pory nie były wykorzystywane w państwie weneckim. Idea zawarta w tej ustawie towarzyszy do dzisiaj ochronie praw własności przemysłowej. Wyraża pewien kontrakt zawarty pomiędzy twórcą a państwem, mocą którego państwo zapewnia przez pewien czas ochronę interesów majątkowych indywidualnego podmiotu, w zamian za to, że po upływie tego czasu dobro chronione stanie się dobrem wspólnym, dostępnym dla wszystkich. W latach 1800 – 1882 większość krajów Europy miała już prawo patentowe. W Polsce, w wykonaniu zobowiązań przyjętych w Traktacie Wersalskim, niezwłocznie po odzyskaniu niepodległości przystąpiono do prac legislacyjnych w dziedzinie własności przemysłowej. Dekretem tymczasowym Naczelnika Państwa z 13 grudnia 1918 r. o Urzędzie Patentowym powołano Urząd Patentowy. W dniu 30 czerwca 1920 r. Polska ratyfikowała międzynarodową konwencję paryską z dnia 20 marca 1883 r. Dekret z 13 grudnia 1918 r. o Urzędzie Patentowym i trzy dekrety z 4 lutego 1919 r. zostały zastąpione ustawą z 5 lutego 1924 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (Dz. U. Nr 31, poz. 306). W dniu 2 sierpnia 1926 r. przyjęto ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Kolejny etap rozwoju polskiego prawa własności przemysłowej wiąże się z rozporządzeniem Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (Dz. U. Nr 39, poz. 384), które uchyliło ustawę z 5 lutego 1924 r. Rozporządzenie to zawierało pełniejszą regulację prawną. W okresie powojennym utrzymano dalej w mocy rozporządzenie z 22 marca 1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych. Rozporządzenie to zostało uchylone w latach sześćdziesiątych, w częściach. W dniu 31 maja 1962 r. uchwalono ustawę o Urzędzie Patentowym RP (Dz. U. z 1993 r., Nr 26, poz. 118). W zakresie dotyczącym wynalazków, wzorów użytkowych i wzorów zdobniczych rozporządzenie zostało zastąpione ustawą z 28 marca 1969 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 73). Zasadnicze zmiany w ochronie własności przemysłowej nastąpiły wraz z zapoczątkowaną w 1989 roku transformacją ustrojową. Wdrażanie zasad gospodarki rynkowej zrodziło naturalne dla takiego ustroju gospodarczego zapotrzebowanie na dobra niematerialne, stanowiące przedmiot własności przemysłowej. Drugim, ważnym czynnikiem wymuszającym zmiany w prawie ochrony własności przemysłowej po 1989 r. było rozpoczęcie starań o przystąpienie Polski do Unii Europejskiej. Ustawą z 30 października 1992 r. znowelizowano ustawę o wynalazczości, dostosowując ją do zmian ustrojowo-gospodarczych. W dniu 30 października 1992 r. uchwalono ustawę o ochronie topografii układów scalonych (Dz. U. Nr 100, poz. 498), a 16 kwietnia 1993 r. ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503). Podsumowaniem procesu dostosowania polskiego prawa własności przemysłowej do standardów obowiązujących w krajach wysoko rozwiniętych jest ustawa z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.), która weszła w życie 22 sierpnia 2002 r.

3. Przedmioty praw własności przemysłowej:

Wzory przemysłowe

Dążąc do zdobycia klientów, przedsiębiorcy zwracają ich uwagę na produkt na wiele różnych sposobów, kierując się, bardziej lub mniej świadomie, zasadą R. Loeviego, że „brzydota sprzedaje się gorzej”40. Ustawa wprowadziła w roku 2001 ochronę wzorów przemysłowych w miejsce mających długą tradycję – wzorów zdobniczych, które realizowały cele estetyczne. Liczba zgłoszonych do Urzędu Patentowego krajowych wzorów zdobniczych, a następnie wzorów przemysłowych utrzymuje się od początku lat 90. na zbliżonym poziomie, w granicach 1,3 tys. rocznie. Liczba zgłoszeń zagranicznych kierowanych do Urzędu w ostatnich latach wynosi w granicach 500 rocznie.

Co uznaje się za wzór przemysłowy

Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać przedmiotu, wytworzonego w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy. Przez postać przedmiotu rozumie się jego wygląd, a nie sam przedmiot. Postać ta zostaje nadana przedmiotowi w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę, materiał lub ornamentację. Przedmiotem tym może być w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego z wyłączeniem programów komputerowych (art. 102.2). Obejmuje to także przedmiot złożony z wielu wymienialnych części lub pojedynczą część składową, jeżeli po jej włączeniu do przedmiotu złożonego pozostaje ona widoczna albo jeśli może być obiektem samodzielnego obrotu (dotyczy m.in. części zamiennych). Wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy. Ustawa

nie wyłącza możliwości udzielenia prawa z rejestracji, jeżeli wzór przemysłowy został ujawniony osobie trzeciej, która w sposób wyraźny lub dorozumiany była zobowiązana do zachowania poufności. Co szczególne dla wzorów przemysłowych również wtedy, gdy został ujawniony przez twórcę, jego następcę prawnego lub – za zgodą uprawnionego – przez osobę trzecią, w ciągu 12 miesięcy przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji. Wynika to z przejęcia przez ustawę z ustawodawstwa Unii Europejskiej instytucji tzw. Period of grace, szczególnego okresu ochronnego dla wzoru przemysłowego w sytuacji, gdy zachwiany został przymiot nowości. Udzielenie prawa z rejestracji jest także możliwe, jeżeli ujawnienie wzoru nastąpiło w wyniku nadużycia popełnionego wobec twórcy lub jego następcy prawnego. Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli na zorientowanym użytkowniku, wywołuje odmienne ogólne wrażenie. Zwracamy uwagę, że mowa jest tu o zorientowanym użytkowniku, a nie specjaliście z danej dziedziny oraz, że chodzi jedynie o ogólne wrażenie. Dlatego indywidualny charakter będzie wykazywał wzór, np. telefonu komórkowego, jeżeli ogólne wrażenie użytkownika takich telefonów odróżni ten właśnie telefon od dotychczas mu znanych. Przykłady przedmiotów, których „nowa i mająca indywidualny charakter postać” została zarejestrowana w Urzędzie Patentowym jako wzór przemysłowy to: zestaw mebli łazienkowych, ozdoba-motyl, świeca zapachowa, tkanina dekoracyjna. Praw z rejestracji nie udziela się na wzory przemysłowe, których wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami; korzystania z wzoru przemysłowego nie uważa się za sprzeczne z porządkiem publicznym tylko dlatego, że jest zabronione przez prawo (art. 106.1).

Gdzie i jak należy dokonać zgłoszenia wzoru przemysłowego?

Zgłoszenia wzoru przemysłowego dokonuje się w Urzędzie Patentowym. Opłata za zgłoszenie wzoru przemysłowego wynosi 300 zł47. Zgłoszenie uważa się za dokonane w dniu, w którym wpłynęło ono do Urzędu Patentowego lub zostało odebrane telefaksem. Podanie, obok danych zgłaszającego, winno określać przedmiot zgłoszenia i zawierać wniosek o udzielenie prawa z rejestracji. Zgłoszenie powinno ponadto zawierać opis wzoru przemysłowego ujawniający jego istotę. Opis ten powinien być na tyle wyczerpujący, aby znawca mógł na tej podstawie wzór przemysłowy urzeczywistnić. Natomiast, odmiennie niż w przypadku wynalazków i wzorów użytkowych, w zgłoszeniu wzoru przemysłowego zastrzeżenia i skrót opisu nie są wymagane, co wiąże się z ograniczonym zakresem badania zgłoszenia przez Urząd Patentowy. Zgłoszenie wzoru przemysłowego powinno natomiast zawierać ilustracje, a w szczególności rysunki lub fotografie. Wynika to z tego, że ochroną objęty jest wygląd zewnętrzny przedmiotu, a jego identyfikacja poprzez ilustracje jest pełniejsza niż poprzez opis. Z tego samego powodu, zgłoszenie może zawierać próbki materiału włókienniczego. Jednym zgłoszeniem mogą być objęte różne odmiany wzoru przemysłowego. Wynika to stąd, że ochrona wzoru przemysłowego ogranicza się do wytworów tego rodzaju, dla których nastąpiło zgłoszenie (art. 105.5). Wystarczy zatem wprowadzenie nawet niewielkiej zmiany, aby uchylić się przed zarzutem naruszenia praw z wzoru przemysłowego. Dlatego im więcej odmian wzoru zostanie zarejestrowanych, tym ochrona jest szersza. Jednak liczba odmian wzoru przemysłowego, jakie mogą być ujęte w jednym zgłoszeniu, nie może przekraczać dziesięciu, chyba że odmiany te tworzą w całości komplet wytworów. Na jednej z ilustracji powinny być przedstawione w figurach wszystkie odmiany wzoru ujęte w zgłoszeniu. Zgłoszenie wzoru, które obejmuje co najmniej podanie, opis i ilustracje daje podstawę do uznania zgłoszenia za dokonane. Urząd Patentowy wyznacza, pod rygorem umorzenia postępowania, termin do uzupełnienia zgłoszenia, jeżeli stwierdzi, że nie zawiera ono wszystkich niezbędnych elementów. Datę wpływu ostatniego brakującego dokumentu uważa się za datę dokonania zgłoszenia. Do zgłoszenia dokonanego w celu uzyskania prawa z rejestracji zgłaszający powinien dołączyć również inne niż wyżej wymienione dokumenty i oświadczenia, jeżeli jest to niezbędne do uzasadnienia twierdzeń i żądań zawartych w zgłoszeniu (art. 36). Jeżeli zgłaszający chce skorzystać z uprzedniego pierwszeństwa, powinien w podaniu złożyć stosowne oświadczenie oraz dołączyć dowód potwierdzający zgłoszenie wzoru przemysłowego we wskazanym państwie bądź wystawienie go na określonej wystawie. Dowód taki może być również złożony w ciągu trzech miesięcy od daty zgłoszenia. Późniejsze złożenie takiego oświadczenia albo dowodu nie skutkuje przyznaniem pierwszeństwa (art. 35). Do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia prawa z rejestracji zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki (art. 37.1). Zmiany dokonywane w zgłoszeniu w toku jego rozpatrywania nie mogą dotyczyć samego wzoru i jego odmian przedstawionych w opisie i na rysunku oraz na fotografiach. Zakaz ten nie obejmuje przypadków dokonania korekty zastrzeganej postaci wytworu, jeżeli nie spowoduje to zmiany tożsamości wzoru i bez której uzyskanie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego byłoby niemożliwe.

Działania Urzędu Patentowego

Po wpłynięciu zgłoszenia wzoru przemysłowego Urząd Patentowy nadaje mu kolejny numer, stwierdza datę wpływu oraz zawiadamia o tym zgłaszającego. Urząd w toku rozpatrywania zgłoszenia może wezwać zgłaszającego do jego uzupełnienia oraz usunięcia braków (art. 42.1), a także do nadesłania dokumentów i wyjaśnień oraz do wprowadzenia określonych poprawek lub uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia (art. 46). W odróżnieniu od poprzednio omawianych przypadków wynalazków i wzorów użytkowych, Urząd Patentowy nie ma obowiązku ogłaszania o dokonanym zgłoszeniu wzoru przemysłowego. W okresie poprzedzającym rejestrację wzoru Urząd Patentowy bez zgody zgłaszającego nie udziela osobom nieuprawnionym informacji o zgłoszeniu.

Urząd wydaje decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego, jeśli stwierdzi brak ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania. Przed wydaniem decyzji Urząd wyznacza zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do rejestracji (art. 49). Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji po stwierdzeniu, że zgłoszenie wzoru przemysłowego zostało sporządzone prawidłowo. Urząd nie bada natomiast obiektywnej nowości wzoru, jak to miało miejsce np. przy wzorach użytkowych, poprzez badanie stanu techniki. Udzielenie prawa z rejestracji następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny (5 lat), w wysokości 400zł. Udzielone prawa z rejestracji wzorów przemysłowych podlegają wpisowi do rejestru wzorów przemysłowych. Udzielenie tego prawa stwierdza się przez wydanie świadectwa rejestracji. Częścią składową świadectwa jest opis ochronny wzoru przemysłowego, obejmujący opis tego wzoru, rysunek oraz zawarte w zgłoszeniu fotografie i próbki materiału włókienniczego. Opisy ochronne wzorów przemysłowych udostępnia się odpłatnie osobom trzecim na żądanie, w formie odbitek.

Zasady korzystania z prawa z rejestracji na wzory przemysłowe.

Na wzór przemysłowy udziela się prawa z rejestracji. Przez uzyskanie prawa z rejestracji uprawniony nabywa prawo wyłącznego korzystania z wzoru przemysłowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Polski. Prawo z rejestracji jest zbywalne i podlega dziedziczeniu. Prawa z rejestracji wzoru udziela się na 25 lat od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, podzielone na pięcioletnie okresy. Uprawniony może zakazać osobom trzecim wytwarzania, oferowania, wprowadzania do obrotu, importu, eksportu lub używania przedmiotu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany lub składowania takiego przedmiotu dla takich celów (art. 105). Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmuje cech wytworu, które wynikają wyłącznie z jego funkcji technicznej, a także tych, które muszą być odtworzone w dokładnej formie i wymiarach w celu umożliwienia mechanicznego połączenia go lub współdziałania z innym wytworem. „Gdyby bowiem wyłączność na te elementy była pełna, nie byłaby możliwa standaryzacja i współdziałanie produktów pochodzących od różnych podmiotów” . Ograniczenia te nie stoją na przeszkodzie rejestracji wzoru przemysłowego przeznaczonego do wielokrotnego składania lub łączenia wzajemnie wymienialnych wytworów w ramach systemu modularnego (art. 107). Uprawniony z prawa z rejestracji może w drodze umowy udzielić innej osobie upoważnienia do korzystania z jego wzoru przemysłowego.

Ustawowe ograniczenia praw wyłącznych

Uprawniony z rejestracji wzoru przemysłowego nie może zakazać osobie trzeciej korzystania z wzoru:

1. do użytku osobistego lub niezwiązanego z działalnością gospodarczą;

2. w celu doświadczalnym;

3. polegającego na jego odtworzeniu do celów cytowania lub nauczania, jeżeli nie narusza dobrych obyczajów i nie utrudnia uprawnionemu w sposób nieuzasadniony korzystania z wzoru oraz wskazuje na źródło jego pochodzenia;

4. stosowanego lub zawartego w urządzeniach znajdujących się na środkach transportu lądowego i zarejestrowanych w innych państwach statkach morskich lub powietrznych, które czasowo znajdują się na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej;

5. przez import części zamiennych i akcesoriów, w których wzór jest stosowany lub zawarty w celu napraw statków, o których mowa w pkt 4;

6. wykonywania napraw statków, o których mowa w pkt 4;

7. przez wykonanie na indywidualne zamówienie naprawy związanej z odtworzeniem części składowej wytworu złożonego, w celu przywrócenia mu pierwotnego wyglądu. Warto zwrócić uwagę, że przy wzorach przemysłowych nie przewidziano zakazu nadużywania prawa z rejestracji i nie wprowadzono, jak to miało miejsce w przypadku wynalazków i wzorów użytkowych uprawnień Urzędu Patentowego do badania sposobu korzystania z wzoru przemysłowego, a tym bardziej wprowadzenia licencji przymusowej. Wynika to z odmiennej niż w przypadku wynalazków i wzorów użytkowych, przede wszystkim estetycznej roli, wzorów przemysłowych. Prawo z rejestracji nie rozciąga się na działania polegające na oferowaniu wyrobu wytworzonego według wzoru do sprzedaży lub dalszym wprowadzaniu do obrotu, jeżeli wyrób ten został uprzednio wprowadzony do obrotu na terytorium Polski za zgodą uprawnionego (wyczerpanie prawa). Od uzyskania przez Polskę członkostwa w UE nie stanowi również naruszenia prawa z rejestracji import wyrobu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz inne wymienione tu działania dotyczące wyrobu wprowadzonego uprzednio do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez uprawnionego lub za jego zgodą.

   Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji

Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. W interesie publicznym odpowiedni wniosek mogą złożyć Prokurator Generalny lub Prezes Urzędu Patentowego (art. 89.2). Podstawą do unieważnienia prawa z rejestracji może być również stwierdzenie, że wykorzystywanie wzoru przemysłowego narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich (art. 89.1 w zw. z art. 117). Prawo z rejestracji wygasa na skutek:

1. upływu okresu, na który zostało udzielone,

2. zrzeczenia się prawa z rejestracji przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym (za zgodą osób, którym służą prawa na prawie z rejestracji),

3. nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Wygaśnięcie prawa z rejestracji podlega wpisowi do rejestru wzorów przemysłowych.

   Ochrona międzynarodowa wzoru przemysłowego

Analogicznie do wyżej przedstawionej procedury ochrony przed polskim Urzędem Patentowym możliwe jest uzyskanie ochrony w innych krajach, poprzez dopełnienie stosownych procedur przed ich urzędami patentowymi. Jednak znacznie bardziej efektywnym rozwiązaniem, przy ubieganiu się o ochronę w wielu państwach jest korzystanie z możliwości tworzonych przez umowy międzynarodowe, które zawarto z myślą o uproszczeniu uzyskiwania ochrony. Dyrektywa 98/71/WE Parlamentu i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie ochrony prawnej wzorów definiuje przedmiot ochrony, podobnie jak ustawa polska, wymagając m.in. aby wzór ubiegający się o rejestrację był nowy i posiadał indywidualny charakter (art. 3.2). Ochrona rozciąga się na terytorium całej Unii Europejskiej. Schemat postępowania w celu uzyskania ochrony przedstawia się następująco: −zgłoszenia dokonuje się w Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego OHIM (Office for Harmonization in the Internal Market) w Alicante, w Hiszpanii , w jednym z języków krajów członkowskich Unii, zatem także w języku polskim; jednak postępowanie przed Urzędem jest prowadzone w jednym z następujących języków: angielskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim lub włoskim, − po otrzymaniu zgłoszenia wzór jest opublikowany w Biuletynie wzorów; zgłaszający może ubiegać się o odłożenie publikacji wzoru o maksimum 30 miesięcy, − OHIM może odmówić rejestracji lub uznać już udzieloną rejestrację za nieważną, jeśli wzór nie spełnia warunków określonych w Dyrektywie, − Urząd nie prowadzi poszukiwań, zmierzających do ustalenia czy rejestracja wzoru nie naruszy praw osób trzecich, natomiast osoby te mogą przesyłać wnioski o stwierdzenie nieważności wzoru, − jeśli nie został zgłoszony ww. wniosek, wzór zostaje zarejestrowany w OHIM. Ochrona wzoru Wspólnoty trwa 5 lat (licząc od daty dokonania zgłoszenia), z możliwością przedłużania na kolejne okresy 5 letnie – maksymalnie przez okres 25 lat. Od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej na terytorium Polski rozciąga się ochrona wszystkich zarejestrowanych wzorów wspólnotowych. Podstawowa opłata za rejestrację pierwszego wzoru wynosi 230 euro, a każdego następnego (do dziesięciu) – 115 euro.

Projekty racjonalizatorskie

Racjonalizacja rozumiana jako wprowadzanie usprawnień w procesie produkcji istnieje tak długo, jak same procesy produkcyjne. W gospodarce rynkowej zwykle traktowana jest jako czynnik wspomagający procesy innowacyjne i regulowana wewnętrznymi normami firm. Poprzednio w Polsce i innych krajach o gospodarce nierynkowej racjonalizację traktowano jako istotne źródło innowacji i regulowano w sposób szczegółowy. Omawiana tu ustawa odeszła od takiego sposobu regulacji. O ile zapewnia wyżej omówionym projektom wynalazczym ochronę opartą na monopolu korzystania z tych projektów, wynikającym z decyzji administracyjnej, o tyle odmienny sposób regulacji przyjęła dla projektów racjonalizatorskich, chroniąc jedynie prawa osobiste racjonalizatorów oraz ich prawo do wynagrodzenia za korzystanie z projektu przez przedsiębiorców . Przedsiębiorcy pozostawiono szeroką swobodę. Przedsiębiorca może przewidzieć przyjmowanie w swoim przedsiębiorstwie projektów racjonalizatorskich. Zgodnie z ustawą może on uznać za projekt racjonalizatorski każde rozwiązanie nadające się do wykorzystania, niebędące wynalazkiem podlegającym opatentowaniu, wzorem użytkowym, wzorem przemysłowym lub topografią układu scalonego. Jeżeli przedsiębiorca zdecyduje się przyjmować takie projekty, to powinien opracować regulamin racjonalizacji. W regulaminie tym powinien określić, jakie rozwiązania i przez kogo dokonane uznaje się za projekty racjonalizatorskie. Powinien także ustalić sposób rozpatrywania zgłoszonych projektów i zasady wynagradzania twórców tych projektów (art. 7).   Bibliografia:

• Kisielewicz A., Prawo własności przemysłowej w zarysie, wyd. II zm., Wyższa Szkoła Administracji i Zarządzania w Przemyślu, Przemyśl 2007
• Bieguński L., Ochrona własności przemysłowej, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2004
• Nowińska E., Promińska U., du Vall M., Prawo własności przemysłowej, wyd. V, Lexis Nexis, Kraków 2010
• Szewc A., Jyż G., Prawo własności przemysłowej, wyd. II, C. H. Beck, Katowice 2003
• Wiadomości Urzędu Patentowego
• Dziennik Ustaw RP