
dandyzm
Rosyjski dandyzm Wyraz „dandys" (oraz pochodny od niego - „dandyzm") z trudnością tłumaczy się na język rosyjski. Mówiąc ściślej, słowo to nie tylko że się oddaje przy pomocy kilku słów, o przeciwstawnych znaczeniach, ale stosuje się, przynajmniej w tradycji rosyjskiej, do określania bardzo różnych zjawisk społecznych. Dandyzm zrodził się w Anglii jako narodowa przeciwwaga dla francuskich mód, które przy końcu XVIII wieku wywoływały burzliwe protesty angielskich patriotów. Mikołaj Karamzin w Listach podróżnika rosyjskiego opisywał, jak w czasie jego (i jego rosyjskich przyjaciół) spacerów po Londynie gromadka chłopców obrzuciła błotem człowieka ubranego wedle francuskiej mody.
Rosyjski dandyzm Wyraz „dandys" (oraz pochodny od niego - „dandyzm") z trudnością tłumaczy się na język rosyjski. Mówiąc ściślej, słowo to nie tylko że się oddaje przy pomocy kilku słów, o przeciwstawnych znaczeniach, ale stosuje się, przynajmniej w tradycji rosyjskiej, do określania bardzo różnych zjawisk społecznych. Dandyzm zrodził się w Anglii jako narodowa przeciwwaga dla francuskich mód, które przy końcu XVIII wieku wywoływały burzliwe protesty angielskich patriotów. Mikołaj Karamzin w Listach podróżnika rosyjskiego opisywał, jak w czasie jego (i jego rosyjskich przyjaciół) spacerów po Londynie gromadka chłopców obrzuciła błotem człowieka ubranego wedle francuskiej mody. W przeciwieństwie do francuskiej „wykwintności" moda angielska kanonizowała frak, używany do tej pory jedynie do jazdy konnej. „Prymitywny" i sportowy frak zaczął być odbierany jako strój typowo angielski. Francuska moda przedrewolucyjna kultywowała elegancję i wytworność - angielska zaś dopuszczała ekstrawagancję i najwyższą wartość widziała w oryginalności54. W ten sposób dandyzm był zabarwiony specyficznością narodową i pod tym względem z jednej strony wiązał się z romantyzmem, z drugiej zaś łączył się z antyfrancuskimi patriotycznymi nastrojami, które ogarnęły Europę w pierwszych dekadach XIX wieku. Z tego punktu widzenia dandyzm nabierał zabarwienia romantycznej buntowniczości. Był on nastawiony na ekstrawagancję zachowania, obrażającego normy światowego towarzystwa, oraz na romantyczny kult indywidualizmu. Obrazliwy dla wielkiego świata sposób bycia, „nieprzyzwoita" niedbałość gestów, demonstracyjne szokowanie otoczenia — wszystkie te formy burzenia światowych zakazów były odbierane jako poetyckie. Taki styl życia był właściwy Byronowi. Na przeciwległym biegunie znajdowała się ta interpretacja dandy-zmu, jaką rozwijał najsłynniejszy dandys epoki - George Brummel. W tym wypadku indywidualistyczna pogarda dla norm społecznych przybierała inne formy. Byron przeciwstawiał wydelikaconemu światu energię i heroiczną szorstkość romantyka, Brummel — prostackiemu filisterstwu „światowego tłumu" wydelikacone wyrafinowanie indywidualisty55. Ten drugi typ zachowania Bulwer Lytton później przypisał bohaterowi powieści Pelham, or the Adventures of a Gentleman (1828), utworu, który zachwycił JPuszJuna i wpłynął na jego pewne zamysły literackie, a nawet w jakichś momentach na jego zachowanie w realnym zycru.
