My, pokolenie XXI wieku jesteśmy świadkami tego, jak szybko zmienia się świat i poglądy ludzi. Mając dostęp do różnych źródeł informacji, które pozwalają na poznanie najbardziej odległych zakątków świata, często posiadamy indywidualne opinie, które różnią się od tych, które głoszą nasi dziadkowie czy rodzice. Postęp nauki, technologii i czas wpływają na to, jak postrzegamy rzeczywistość, a starsi ludzie nie zawsze nadążają za tymi zmianami lub są im kategorycznie przeciwni, gdyż wychowali się w innym okresie i posiadają odmienne systemy wartości. Podobnie wyglądała sytuacja w przypadku bohaterów epopei narodowej Adama Mickiewicza, gdzie pojawia się konflikt pokoleń, które prezentują różne poglądy i idee wyzwoleńcze. Dzieło pt. “Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem” jest wyrazem i świadectwem tęsknoty poety za ukochanym krajem, w którym spędził swoje dzieciństwo. Jako artysta czuje się zobowiązany do utrwalenia tego, co według niego najpiękniejsze, ale także tego, co z czasem może zostać zapomniane. Obrazuje polskie społeczeństwo, kulturę szlachecką, a przede wszystkim przyrodę, która jest pięknym dopełnieniem fabuły epopei. Mickiewicz musiał zmierzyć się z losem emigranta, co doprowadzało go do rozpaczy, gdyż w Paryżu nie czuł się dobrze. Nie mógł znieść wiecznych kłótni i nieudolnych prób podjęcia działań niepodległościowych. Pisanie o ojczyźnie koiło jego nerwy i pozwalało mu wrócić do najpiękniejszych lat życia. Opisując polskie społeczeństwo, poeta skupił się głównie na XIX - wiecznej szlachcie, którą podzielił ze względu na wiek. Do pierwszej grupy zaliczono Sędziego, Rejenta, Gerwazego i Dobrzyńskiego. Są oni przedstawicielami przeszłości, którą wciąż żyją. Nie akceptują nowości, innowacyjnych rozwiązań i odrzucają to, co obce i nieznane. Są przeciwni tworzącemu się układowi relacji społecznych. Odwołują się do dawnych wartości, do tego, jak zostali wychowani i w jakich czasach żyli. Podejmując decyzje, kierują się swoją hierarchią i zasadami moralnymi, które zostały wykształcone na przestrzeni lat. Można ich uznać za strażników polskiej tradycji i narodowych obyczajów, gdyż odrzucają cudzoziemskie wzorce i są wierni temu, co znają od lat. Sędzia cieszył się ogromnym autorytetem wśród szlachty, dlatego też pilnował, żeby mieszkańcy dworcu stosowali się do ogólnie przyjętych zasad i staropolskich zwyczajów. Przywiązywał ogromną wagę do wartości narodowych i historii, o czym świadczy chociażby wystrój wnętrz, gdzie na ścianach wisiały portrety Kościuszki czy Rejtana. Popierał działania narodowowyzwoleńcze i starał się przekazywać swoją wiedzę młodszym przedstawicielom narodu, lecz przestrzegał przed naiwnością i bezmyślnością w przypadku naśladowania francuskich wpływów. Z kolei Zosia i Tadeusz są reprezentantami nowego pokolenia, dla którego konieczne jest wprowadzenie zmian. Uważają, że aby stworzyć wolne, trwałe i niepodległe państwo należy wprowadzić ustrój demokratyczny, a także uwłaszczenie chłopów. Są także za obowiązkową służbą wojskową dla ojczyzny. Młodzież czuje się mocno związana z krajem, co prezentuje ich patriotyczna postawa - są gotowi, by walczyć o dobro Polski i nie cofną się przed niczym. Nie bez powodu Adam Mickiewicz zaznacza, że opisuje świat, który przechodzi do historii, gdyż szlachcie przeciwstawia sie młode i waleczne pokolenie, które posiada wiele zapału i marzeń, które pragnie zrealizować. Tadeusz, bratanek Sędziego i syn Jacka Soplicy jest szczery i bezpośredni. Kocha ojczyznę i rozumie, że potrzebne są zmiany, dzięki którym znowu będzie ona wolnym państwem. Jest człowiekiem nowoczesnym i otwartym na niekonwencjonalne rozwiązania. Swoją postawą przypomina Zosię, która także doskonale odnajduje się w czasach, w których przyszło jej żyć. Jest ona świadomą i inteligentną kobietą, która wie, czego chce. Mówi: “Pracy się nie lękam, bom młoda i zdrowa”, gdyż w jej opinii praca nie uwłacza godności bez względu na płeć. Jej poglądy dopasowują się do idei Tadeusza, dlatego uznaje się ich za nowe pokolenie, które stopniowo zastępuje starszych przedstawicieli szlachty. W przeciwieństwie do Sędziego czy Gerwazego są gotowi na zmiany, które należy koniecznie wprowadzić, aby Polska uzyskała niepodległość. Młodzi ludzie myślą “ojczyzna” zamiast “ja” - kierują się dobrem ogółu, poświęcając najlepsze lata życia. Czują się zobowiązani w stosunku do kraju, dlatego chętnie się angażują w życie polityczne, realizując idee wolności oraz równości. Nie mam najmniejszych wątpliwości co do tego, że Tadeusz i Zosia są reprezentantami nowego pokolenia Polaków, które zastąpiło sarmacką szlachtę. Młodzi ludzie obserwując sytuację w kraju, odczuwali żal i rozgoryczenie, co skłaniało ich do poszukiwania nowoczesnych rozwiązań. Swoją miłość do ojczyzny wyrażali poprzez działania i czyny, gdyż na to zwracali szczególną uwagę. Pragnęli równości i demokracji, które, ich zdaniem, doprowadziłby do wyzwolenia narodu. Patriotyzm to wielkie i chwalebne słowo, ale realizowanie jego idei może mieć różne oblicza. Zosia i Tadeusz inaczej niż ich opiekunowie postrzegali świat, co nie spotkało się z aprobatą starszego pokolenia. Aczkolwiek jest to naturalne zjawisko, gdyż każde pokolenie ma nadzieję, że będzie ostatnim i że nie pojawią nowe trendy, które wyprą te, które stworzono dotychczas. Nikt nie chce oddawać tego, co ukształtował. Historii i tradycji nie można wyrzucać do kosza, ale nie należy też ciągle tkwić w jednym miejscu, co doskonale rozumieli młodzi bohaterowie “Pana Tadeusza”.