Sokrates był pierwszym z wielkiej trójki filozofów greckich. Jego nauki zmieniły świat i wpływają na jego kształtowanie po dzień dzisiejszy. O tym, jaki był, mówią najlepiej jego własne słowa przytoczone przez jego ucznia Platona w „Obronie Sokratesa”: „Bo jeśli mnie skażecie, to niełatwo znajdziecie drugiego takiego, który by tak, śmiechem powiedzieć, jak bąk z ręki boga puszczony, siadał miastu na kark; ono niby koń wielki i rasowy, ale taki duży, że gnuśnieje i potrzebuję jakiegoś żądła, żeby go budziło”.

Życie Sokratesa Przede wszystkim był działaczem. Miał wielkie poszanowanie dla prawa i władzy, choć nie ukrywał sympatii dla ustroju Sparty, który uznawał za lepszy od ateńskiego. Na ogół nie brał udziału w sprawach państwowych. Całkowicie poświęcał się działalności nauczycielskiej i żył wraz z rodziną w niedostatku. Był wszędzie tam, gdzie mógł znaleźć rozmówców, zatrzymywał ludzi na rynku, w palestrze czy na biesiadzie, aby móc rozmawiać z nimi o różnych sprawach i zmuszać ich do zastanawiania się nad nimi. Za swoje lekcje i nauki nie pobierał żadnych opłat. Była to po prostu jego pasja. Najchętniej rozmawiał z młodzieżą. Do jego uczniów należały takie osoby jak Alcybiades, Krycjasz, Platon czy Ksenofont, którzy przebywali z nim na co dzień. Sokrates nauczał prowadząc dialogi, podczas których stosował dwie techniki. Pierwsza polegała na dochodzeniu do prawdy. Zadawał rozmówcy pytania, na które ten musiał odpowiadać „tak” lub „nie” i po serii pytań sam przyznawał rację słowom Sokratesa. Druga metoda polegała na zbijaniu argumentów. Sokrates miał w rodzinnym mieście opinię dziwaka zaczepiającego ludzi na ulicach. Ale tak naprawdę nie była to z jego strony złośliwość. Po prostu nie znosił głupoty, podobnie zresztą jak niesprawiedliwości.

Poglądy filozoficzne Sokratesa W ówczesnej filozofii panował prąd zwany sofizmem, czołowymi jego przedstawicielami byli Protagoras, Hippiasz i Gorgiasz. Ich poglądy ujmują cztery pojęcia: sensualizm – który zakładał, że świat poznajemy wyłącznie za pomocą zmysłów, relatywizm – nie ma prawdy powszechnej, praktycyzm prawda jednego człowieka ma wyższość nad prawdą drugiego gdy posiada większą wartość praktyczną, oraz konwencjonalizm czyli to, że jakaś prawda jest uznawana jest tylko wynikiem umowy. Sokrates miał inne spojrzenie na świat i kiedy tylko miał okazję, krytykował sofistów, wdając się z nimi w spory słowne, w których niejednokrotnie drwił z rozmówców. W zasadzie jedyną rzeczą, jaka łączyła go z sofistami, było to, że zajmował się wyłącznie człowiekiem. Jak pisze Arystoteles: „Zajmował się jedynie sprawami etycznymi, całą zaś przyrodą nie zajmował się wcale”. Uważał, że na świecie istnieje obiektywna prawda, którą poznajemy rozumem, i w myśl której powinniśmy postępować. Dobrem najwyższym była dla niego cnota, do której każdy człowiek powinien dążyć. Wiązała się z odkrywaniem prawdy, sprawiedliwością, odwagą i panowaniem nad sobą. Utożsamiał ją z wiedzą i dobrem, mówiąc, że kto posiada wiedzę, jest dobry, a więc i cnotliwy. W myśl tej zasady przyczyn zła ludzkiego szukał w niewiedzy. Jednym z najbardziej znanych jego powiedzeń jest maksyma „wiem, że nic nie wiem” filozof uważał, że jeśli nie wiemy wszystkiego, to w zasadzie nie wiemy nic. Brzmiało to śmiesznie, gdyż wyrocznia w Delfach obwieściła, że jest najmądrzejszym człowiekiem na świecie. W słowach tych Sokrates chciał zamanifestować niechęć do twierdzeń pochopnych, nieuzasadnionych i głupich. Jeśli mamy tylko cześć wiedzy, nigdy nie możemy być pewni jej prawdziwości z racji tego, że mogą istnieć przesłanki, o których nie wiemy, a które mogą podważyć naszą wiedzę. Sokrates był człowiekiem, który umarł za to, że wyróżniał się ponad innymi ludźmi. Nie tylko on został zmuszony popełnić samobójstwo. Podobnemu losowi stawił czoła między innymi znany filozof Seneka, zmuszony rzymskim zwyczajem do podcięcia sobie żył. Sokrates był sumieniem Aten. Karl Popper twierdzi, że przez swoje zachowanie i wyznanie wolności słowa oraz krytykę cudzych poglądów wskazał nam, jakie wartości w demokracji są najważniejsze.