1. Etyka jako dyscyplina filozoficzna Etyka (gr. ethos „zwykłe miejsce pobytu”, później – „przyzwyczajenie”, „zwyczaj”, „obyczajność”) to dyscyplina filozoficzna, która zajmuje się badaniem moralności. Moralność jest charakterystyką ludzkiego postępowania ujmowanego w kategoriach dobra i zła. Centralnym pytaniem etyki jako dyscypliny filozoficznej jest pytanie, co to jest dobro moralne, na jakiej podstawie pewne postępowanie możemy oceniać jako moralnie dobre bądź moralnie złe.

2. Pytanie o istotę dobra moralnego jako centralne zagadnienie etyki. Główne stanowiska w sporze o istotę dobra moralnego:

a) hedonizm Hedonizm (gr. hedoné „przyjemność”, „rozkosz”, „uciecha”) to doktryna głosząca, że własna przyjemność jest jedynym dobrem, a własna przykrość – jedynym złem; zgodnie z nauką hedonizmu, taki czyn jest moralnie dobry, jaki służy osiągnięciu tej własnej przyjemności. Arystyp z Cyreny (ok. 435 – 366 p.n.e.) (twórca doktryny hedonizmu), Epikur (341-270 p.n.e.).

b) eudajmonizm Eudajmonizm – (gr. eudaimonia „szczęście”, „pomyślne życie”, „spełnienie”, „doskonałość”, „życie spełnione, najdoskonalsze z możliwych”) to doktryna głosząca, że czyn moralnie dobry to taki czyn, jaki prowadzi jego sprawcę do szczę-ścia, czyli do spełnienia jego natury. Twórcą doktryny eudajmonizmu był Arystoteles (384-322 p.n.e.). Właściwą naturą człowieka, tym, co różni go od innych bytów, jest rozum. Eudajmonia leży w działalności rozumu, w realizacji rozumnej natury człowieka. Postępowanie moralnie dobre to postępowanie, poprzez które realizuje się rozumna natura człowieka, czyli postępowanie nacechowane cnotami etycznymi. Każda cnota jest „złotym środkiem” (Arystoteles – autor doktryny „złotego środka”), rozumną miarą między dwiema wadami, z których jedna jest nadmiarem, a druga – niedomiarem (np. hojność jest rozumną miarą między rozrzutnością, która jest nadmiarem, a skąpstwem, które jest niedomiarem).

c) etyka obowiązku I. Kanta (1724-1804) Czyn moralnie dobry jest czynem całkiem autonomicznym, czyli czynem, który nie jest podporządkowany żadnym naturalnym skłonnościom, celom czy interesom. Czyn moralnie dobry jest rezultatem jedynie naszej dobrej woli. Wola jest dobra jedynie wtedy, gdy usiłuje spełnić obowiązek, który jest kategorycznym, czyli bezwarunkowym, nakazem rozumu.

d) utylitaryzm Utylitaryzm (łac. utilis użyteczny) – etyczna doktryna głosząca, że czyn moralnie dobry to czyn użyteczny, czyli taki, jaki służy zaspokojeniu ludzkich potrzeb i tym samym pomnaża przyjemność. Zgodnie z utylitaryzmem, ten czyn jest najlepszy pod względem moralnym, którego skutkiem jest „największe możliwie szczęście największej możliwie liczby ludzi” (J. Bentham). Szczęście rozumiano jako przyjemność. Równanie utylitarystyczne, które jest fundamentem wszystkich teorii utylitarystycznych (zresztą bardzo zróżnicowanych): dobro=szczęście=przyjemność (albo radość)=pożytek Przedstawiciele utylitaryzmu: J. Bentham (1748–1832) (ojciec utylitaryzmu), J.St. Mill (1806–1873).