Zajęcia pierwsze: Określenie precyzyjnych granic między socjologią a wyspecjalizowanymi naukami społecznymi takimi jak ekonomia czy nauki polityczne nie jest łatwe, socjologia obejmuje również podobne zagadnienia, co psychologia.. Zdaniem części socjologów, tym co wyróżnia socjologię jest specyficzne podejście do analizy zjawisk społecznych. Trudne jest odróżnienie zakresu tematycznego socjologii i starszych dyscyplin naukowych jak historia czy filozofia, które często poszukiwały odpowiedzi na pytania podobne do tych, które stawia socjologia. Istnieją też młodsze od socjologii, pokrewne dziedziny wiedzy: antropologia i socjobiologia.

Socjologia zakłada, że człowiek jest istotą społeczną: -Tylko w społeczeństwie kształtuje swoje specyficznie ludzkie cechy

• Jest taki jak społeczeństwo, które go ukształtowało. Podstawowe pytanie socjologii brzmi: Jakie znaczenie ma fakt, że cokolwiek ludzie robią czy mogą zrobić, są zależni od innych, jakie ma znaczenie, że żyją zawsze i nie mogą inaczej, w towarzystwie, porozumieniu, współzawodnictwie, współdziałaniu, wymianie z innymi ludźmi? (Z. Bauman) Specyfika potocznej wiedzy o kwestiach społecznych:
• jest podporządkowana celom praktycznym,
• wynika z doświadczenia określonej zbiorowości, które jest z konieczności ograniczone,
• podporządkowane jest specyfice ludzkiego umysłu,
• związana jest z wartościowaniem,
• stosuje podziały dychotomiczne,
• traktuje następstwa w czasie jako związki przyczynowo skutkowe,
• upatruje przyczyn w celowych działaniach ludzi,
• pochopnie uogólnia,
• jest przeniknięta stereotypami, Specyfika myślenia socjologicznego:
• odpowiedzialność za słowo. Socjolog oddziela własne poglądy i obiegowe mądrości od stwierdzeń, które potwierdzone są przez dostępne dane,
• rozległość obszaru
• rozumienie, przezwyciężenie błędu personifikacji obrazu świata i innych błędów wiedzy potocznej,
• przestrzeganie reguł postępowania badawczego,
• neutralność,
• opis ma służyć tworzeniu wyjaśniających teorii.

Rozwój socjologii:

Socjologia jest stosunkowo nową nauką, chociaż niektóre jej koncepcje sięgają starożytności. Narodziny socjologii wiążą się z zachodzącymi w XIX wieku gwałtownymi zmianami społecznymi, stąd wielu teoretyków uważa, że głównym przedmiotem badań socjologii jest społeczeństwo przemysłowe i nowoczesność. Najważniejsi twórcy socjologii: August Comte (1798 – 1857). Twórca terminu socjologia. Rozwój tej dziedziny wiedzy ma służyć naprawie „schorzeń społecznych”. Herbert Spencer (1820 – 1903). Porównywał społeczeństwo do żywego organizmu. Badając rozwój społeczeństw wykorzystywał koncepcje darwinizmu. Karol Marks (1818 – 1883). Ujmował historię świata w kategoriach historii walki klas. Konflikt ten jest motorem postępu. Emil Durkheim (1858 – 1917). Co zespala społeczeństwa? Podobieństwo pomiędzy jego członkami czy też różnice? Koncepcja solidarności organicznej i mechanicznej. Max Weber (1864 – 1920). Badania dotyczące działań społecznych. Metoda verstehen. Postulat uprawiania nauki wolnej od wartościowania. Georg Simmel (1858 – 1918). Społeczeństwo nie jest organizmem, lecz pajęczyną relacji pomiędzy pozostającymi w ciągłej interakcji jednostkami. W Polsce pierwsza katedra socjologii powstała na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego w 1919 r. (kierował nią Leon Petrażycki). Rok później, z inicjatywy Floriana Znanieckiego, uruchomiono Katedrę Socjologii i Filozofii Kultury na Uniwersytecie Poznańskim, wtedy też socjologia zaistniała w Polsce jako samodzielny kierunek studiów. Polscy socjologowie, którzy wnieśli znaczący wkład w rozwój socjologii to przede wszystkim Florian Znaniecki i Bronisław Malinowski.

Niektórzy współcześni socjologowie (wybór subiektywny): Zygmunt Bauman, Ulrich Beck, Manuel Castells, Francis Fukuyama, Anthony Giddens, Roman Inglehart, Alvin Toffler, Piotr Sztompka. Obecnie socjologia jest nauką bardzo wewnętrznie zróżnicowaną, obejmuje wiele szkół i podejść teoretycznych, niejednokrotnie przeciwstawnych, a także dzieli się ze względu na specjalizacje. Zdefiniowanie socjologii jako nauki utrudnia także to, że brak jest jednej zintegrowanej teorii socjologicznej; jest ona nauką wieloparadygmatyczną - składa się ona z konkurujących ze sobą tradycji i szkół myślenia, z których najważniejsze to: teorie funkcjonalne, teorie ewolucyjne, teorie konfliktu, teorie wymiany, teorie interakcjonistyczne, teorie strukturalistyczne i teorie krytyczne. W programach studiów socjologicznych często spotyka się podział dziedzin socjologii ze względu na skalę zjawisk społecznych. Wyróżnia się wtedy: • makrosocjologię (socjologię dużych struktur społecznych), która bada zjawiska społeczne dużej skali (np. dotyczące państw, ponadpaństwowe, globalne, dotyczące ras, klas społecznych czy warstw społecznych itp.)oraz • mikrosocjologię (socjologię małych struktur społecznych), która bada zjawiska społeczne małej skali (np. interakcje międzyludzkie czy małe grupy społeczne). Pole badawcze mikrosocjologii pokrywa się w pewnym stopniu z polem badawczym psychologii społecznej Ważnym podziałem jest podział na specjalizacje. Część z nich uzyskała dużą autonomię w ramach socjologii. W Polskim Towarzystwie Socjologicznym mają swoje sekcje następujące specjalizacje:

• antropologia społeczna • historia socjologii • praca socjalna • socjologia dewiacji i kontroli społecznej • socjologia medycyny • socjologia miasta • socjologia nauki • socjologia prawa • socjologia religii • socjologia wsi i rolnictwa • socjotechnika