Środowisko przyrodnicze – jest to ogół czynników przyrody ożywionej biotycznych – żywe organizmy rośliny, zwierzęta i przyrody nieożywionej (abiotycznych) – woda, gleba, klimat, gazy, tlen, azot

Zagrożenia zwyczajne – to zagrożenie powszechnie występujące, charakteryzuje się względną regularnością wytypowania niekorzystnych zdarzeń i zjawisk jak np. wytwarzanie hałasu środkami lokomocji o natężeniu przekraczającym normy albo wprowadzenia zanieczyszczeń do wód, powietrza, gleby. Zagrożenia nadzwyczajne – są to zagrożenia wywołane przyczynami naturalnymi lub cywilizacyjnymi, mogące spowodować znaczne zniszczenie środowiska, lub istotne pogorszenie jego stanu albo zagrożenie życia lub zdrowia ludzi w wyniku zanieczyszczenia, skażenia elementów środowiska. Nadzwyczajne zagrożenia powstają nagle i ich przebieg jest gwałtowny i żywiołowy o dużej intensywności przemian jednostkowych wywołującej różnego rodzaju reakcje fizykochemiczne zagrażające życiu ludzi oraz otaczającemu środowisku. Przyczyny naturalne – powodzie, susze, wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, sztormy, huragany, gwałtowne opady, masowe występowania chorób, lawiny, burze gradowe, Przyczyny cywilizacyjne: Katastrofy – gwałtowne niezamierzone zdarzenia, powodujące w szczególności zniszczenia obiektów, lub urządzenia technicznego powodujące przerwę w jego działaniu Inne działania spowodowane działalnością człowieka np. obchodzenie się z materiałami niebezpiecznymi, który może spowodować śmierć, utratę zdrowia, zniszczenie środowiska. W ratownictwie katastrofę określa się jako wydarzenie nadzwyczajne ze znaczna liczbą poszkodowanych i rozległymi skutkami ekologicznymi, których następstw nie można opanować za pomocą posiadanych środków i potrzebna jest pomoc z zewnątrz.

Na podstawie katalogu możliwych katastrof i awarii na obszarze naszego kraju wymienia się następujące nadzwyczajne zagrożenia: a) skażenie promieniotwórcze b) wybuchy, rozległe pożary c) katastrofy budowlane i komunikacyjne d) zakażenia biologiczne ludzi, zwierząt i roślin e) powodzie naturalne lub katastrofalne zatopienia powodowane awariami urządzeń hydrotechnicznych f) huragany, zawieje, burze gradowe, śnieżyce, susze powodujące stan klęski żywiołowej

Skażenia promieniotwórcze:

• energetyka jądrowa
• przemysł Wyróżnia się 2 rodzaje:
• miejscowe
• publiczne Miejscowe(lokalne) mają ograniczony zasięg, mogą występować w laboratoriach izotopowych, w zakładach medycznych, medycznych Polsce głównym zagrożeniem promieniowania jest ośrodek Świerk. Posiada 2 zestawy krytyczny ośrodek badawczo naukowy izotopów. Krajowe składowisko odpadów promieniotwórczych w Świerku. Promieniowanie jonizujące wykorzystują zakłady przemysłowe: zakład służby zdrowia, medyczne aparaty, rentgen, które stanowią źródło narażenia zawodowego jak i pacjentów. Zagrożenia zew. w Europie eksploatują ok. 228 elektrowni atomowych w tym 26 jest czynnych w odległości 350 km od granic Polski. Co roku zdarzają się setki awarii, ogromna większość to zakłócenia, które na mocy prawa muszą być zgłoszone do państwowych organów dozoru jądrowych. Muszą być zarejestrowane a ewentualne ich przyczyny i skutki przeanalizowane. Służba pomiaru skażeń promieniot. tworzy centralny ośrodek pomiarów promieniot. który znajduje się w centralnym laboratorium ochrony radiologicznej. Ponadto ważna jest sieć wczesnego wykrywania działająca w systemie państwowego monitoringu środowiska oraz pozostałe placówki pomiarowe. System wczesnego ostrzegania podlega ministerstwu ochrony środ. Zasobów minerałów: leśnictwa skład. się z 9 stacji alarmowych znajdujących się w Warszawie, Mikołajkach, we Włodawie, w Gdyni, Świnoujściu, Poznaniu, Legnicy, Zakopanem, Lesku. Stacje te wykonują pomiary mocy dawki promieniowania gamma, pomiary skażeń powietrza i opadu całkowitego. Wyniki pomiarów w normalnych warunkach są podawane codziennie przez telelist, okresowo w formie pisemnych raportów do centralnego ośrodka pomiarów skażeń. Skażenia chemiczne: publiczne skażenia toksycznymi środkami przemysłowymi. Przyczyny tych zagrożeń:

1. Dynamiczny rozwój przemysłu metalurgicznego, spożywczego, włókienniczego. Na obszarze naszego kraju jest około 80 zakładów chemicznych stwarzających zagrożenie, mogą spowodować poważne skutki. Właściwości związków chemicznych: -mają zdolność łatwego przechodzenia parowania do atmosfery,

• dominujący syndrom wys. Podczas ostrego zatrucia
• środkami z przewagą działania duszącego: chlor,
• środkami z przewagą ogólnoustrojowego: cyjanowodór, tlenek węgla
• środki o działaniu duszącym i ogólnoustrojowym: tlenki azotu, dwutlenki siarki, kwas azotowy, fluorowodór
• środki, które działają na przesyłanie i przekazywanie impulsu nerwowego: dwusiarczek węgla, czteroetylek ołowiu
• środki o działaniu duszącym i neurotropowym: amoniak
• trucizny metaboliczne
• środki zakłócające wymianę substancje.

Według państwowej inspekcji pracy istnieje 160 zakładów, które posiadają niebezpieczne środki przemysłowe w ilościach stwarzających na podstawie danych dyrektywy UE zwiększone lub duże ryzyko awarii. Największe nie bezpieczeństwo zakłada się na: Lubelszczyźnie 16, Kujawsko-pomorskie 16, Pomorskie 15,Śląskie 15, Zachodnio pomorskie 13,Małopolskie 13, najmniej Świętokrzyskie 3, Mazowieckie 4. Wybuchy i rozległe pożary Najczęstsze przyczyny pożarów to:

• nieostrożność ludzi 36%
• podpalenia celowe 24%
• wypalanie łąk i ściernisk 6%
• wyładowania atmosferyczne i zerwanie linii energetycznych 4%
• zaprószanie ognia
• nieznane przyczyny pożarów 27 – 30 %

Wybuchy:

• w górnictwie: wybuchy metanu, gazu pożarowych, pyłu węglowego, nagły wyrzut gazów i skał, zalania, erupcje z otworów wiertniczych przy nafcie, gazie, awaria urządzeń elektrycznych, energochemicznych.

Nadzwyczajne zagrożenia środowiskowe: a) Katastrofy budowlane Wzrasta liczba uszkodzeń głównie przez:

• wyeksploatowanie techniczne obiektu,
• brak właściwej konserwacji,
• awarie instalacji technicznych,
• pożary,
• przypadki losowe: huragany, powodzie, Najwięcej zagrożeń było wywołane przez celowe podłożenie ładunków wybuchowych. Podobny charakter zagrożenia stanowi gaz stosowany w gospodarce budowlanej i komunalnej. Zły stan wiaduktów i mostów może runąć z powodu: braku pieniędzy na remonty, stan techniczny nie jest kontrolowany. Większość wyeksploatowanych obiektów budowano szybko, tanio, nie wytrzymają obciążenia spowodowanego ruchem komunikacyjnym. b) Katastrofy komunikacyjne: Wzrost liczby środków komunikacyjnych powoduje zwiększenie zagrożeń wynikających z wypadków, wypadki powodowane nadmierną prędkością co 5 pijany, co 14 zły stan techniczny pojazdu. Przyczyny:
• nie przestrzeganie przepisów, o ruchu drogowym przez kierujących i pieszych,
• stan nietrzeźwości użytkowników ruchu,
• zły stan techniczny pojazdów. Analiza przyczyn wypadków wykazuje, że najważniejszymi przyczynami są: nadmierna prędkość, picie alkoholu, zbytnia pewność siebie. Działania do przypadków: prowadzenie w pasach, jazda na włączonych światłach, system karnych pkt, mandaty, fotoradary, foteliki dla dzieci. c) Transport lotniczy Jest 37 korytarzy powietrznych. Przyczyny:
• błędy popełniane przez załogę 75%
• zawodowość samolotu 11%
• warunki atmosfer.
• błędy kontroli lotniczej. Zagrożenie występuje wokół lotnisk, które posiadają pasy startowe przystosowane do obsługi dużych samolotów.(Warszawa, Kraków, Poznań, Gdańsk, Szczecin). Transport kolejowy: Wzrost długich linii dwutorowych, wielotorowych, powoduje, że wzrasta maksymalna prędkość pociągu. Zagrożenia: zły stan torowisk, terroryzm, przestarzały system sygnalizacji, brak automatyki w kierowaniu pociągu, liczne niedociągnięcia w przestrzeganiu obowiązków przez pracowników PKP. Katastrofy kolejowe charakteryzują się: duże zniszczenie taboru kolejowego, duża liczba ofiar, trudności w prowadzeniu akcji ratowniczej, które wynikają z warunków terenowych, trakcja elektryczna zerwana.