Konflikt pokoleń poruszany jest nie tylko we współczesnym świecie, ponieważ miał on już swój początek w dawnych/ przeszłych epokach. Dlatego w literaturze często występuje międzypokoleniowy problem poruszany przez artystów. Walka świata „młodych” z światem „starych”, wynikająca ze sprzeczności poglądów, postaw wobec świata jest wręcz nieunikniona i dotyczy wielu aspektów życia. Przedstawiony problem występuje w wierszu Adama Mickiewicza „Oda do młodości” oraz w utworze Kazimierza Przerwy-Tetmajera „Któż nam powróci”. Problem konfliktu pokoleń przedstawia Adam Mickiewicz w „Odzie do młodości”, którą napisał w 1820 r. i wysłał do związku tzw. Filaretów przebywającego w Wilnie. Do tego związku należeli młodzi studenci dążący do wewnętrznej, duchowej doskonałości i głoszący hasła patriotyczne. Utwór uznawany jest za manifest pokolenia, ponieważ dostrzec można w nim elementy klasyczne i romantyczne charakterystyczne dla dwóch epok, czyli oświecenia i romantyzmu. Dzieło odegrało również ważną rolę w powstaniu styczniowym, ponieważ na ratuszu warszawskim, na ścianach tego budynku pojawiły się słowa: „Witaj jutrzenko swobody”. Natomiast cały tekst utworu Mickiewicza wydrukowany został na tytułowej stronie pierwszego powstańczego czasopisma „Pod chorąży”. Środkiem dominującym w tym utworze jest apostrofa, czyli bezpośredni zwrot do młodości oraz młodych przyjaciół. Występuje ona w formie nakazu np. „Patrz!”, „Sięgaj!”, która nadaje utworowi charakter apelu. Autor w tym celu używa dużej ilości wykrzyknień. Duży ładunek emocjonalny odzwierciedla także nieregularna budowa utworu, co jest charakterystycznym elementem założeń romantyzmu. Podmiot liryczny występuje w 1. os. l. poj. na to wskazują np. zaimek „mi” oraz czasowniki np. „”poległbym”, „wzlecę”. Jest to jednostka wybitna, indywidualna, to człowiek, który pragnie zmian i nie obawia się innych. W kolejnych strofach wypowiada się w 1. os. l. mn., a więc jest to podmiot zbiorowy. Osoba mówiąca wypowiada się w imieniu zbiorowości, z którymi poglądami się utożsamia. W tym wypadku zbiorowością będą młodzi ludzie, czyli pokolenie romantyków, w imieniu których się wypowiada. W pierwszej części utworu podmiot liryczny wypowiadał się sam, natomiast w drugiej części nawoływał do działania wspólnoty, co jest charakterystycznym elementem dla klasycyzmu. Osią kompozycyjną utworu jest zestawienie świata młodego i starego. Stary świat, czyli „Bez serc, bez ducha to szkieletów ludy” autor przedstawia pokolenie klasyków, którzy kierują się rozumem, a nie emocjami, wiarą i intuicją. To świat, który ludzie poznają tylko z zewnątrz poprzez zmysły. To „świat martwy”, czyli pozbawiony uczuć, „spowity wieczną mgłą”, a więc brak w nim chęci do działań, walki. Ludzie starzy, czyli klasycy są jak ”płazy w skorupie”, a więc zamknięci w sobie, nie interesują się innymi ludźmi. To świat „samolubów” i egoistów, którzy żyją swoim życiem, są zajęci własnymi sprawami. Dla nich istnieje tylko to co materialne. Z kolei młody świat, czyli „rajska dziedzina ułudy” to pokolenie romantyków i ukazane jest jako stan szczęśliwości. Autor porównuje świat młodych ludzi do biblijnego raju, miejsca, gdzie mogą kierować się wyobraźnią i intuicją. W tym miejscu oni są pełni zapału, szukają nowych pomysłów, dróg. To świat, gdzie zyskują nadzieje na lepsze życie. Ludzie mogą wznieść się „nad poziomy”, czyli ponad przeciętność, ale tylko wtedy kiedy swoje siły połączą się z siłami innych. W kolejnej strofie pojawia się apostrofa „Razem młodzi przyjaciele!”, a więc ich cele są jednakowe i tylko działając wspólnie mogą je osiągnąć, a tym celem jest odzyskanie niepodległości. W utworze odnaleźć można analogię do dzieła Byrona pt. „Giaur”, gdzie autor napisał: „Walka o wolność, gdy raz się zaczyna, Z ojca krwią spada dziedzictwem na syna”, natomiast Mickiewicz pisze: „ I ten szczęśliwy, kto padł wśród zawodu, Jeżeli poległym ciałem , dal innym szczebel do sławy grodu.” A więc, nawet jeśli walka kończy się klęską, to idea wolności przetrwa i podejmą je następne pokolenia, dla których walka przodków będzie przykładem godnym do naśladowania. Posiadają oni w sobie wiarę w skuteczność podjętych działań, które mają na celu dobro ogółu. Młode nowe pokolenie stawia sobie wysokie cele w dążeniu do zmiany świata. Są przekonani o swoich wielkich, nieograniczonych możliwościach i sile, która daje i młodość, o czym świadczy następujący cytat „tam sięgaj, gdzie wzrok nie sięga; łam czego rozum nie złamie”. Ukazana generacja ma miedzy sobą poczucie jedności i przyjaźni oraz razem są gotowi do poświeceń. Pokolenie swoich ojców uważają natomiast za martwe, pozbawione ducha i uczuć. Mickiewicz nawiązuje również do Heraklesa, co wskazuje na występowanie elementów klasycznych. Herakles był jednym z najwaleczniejszych, odważnych herosów, był symbolem siły dlatego to jego postać pojawia się w utworze. Kolejnym elementem klasycznym jest założenie, że świat można poznać za pomocą rozumu i zmysłów. Według Mickiewicza takie poznanie świata jest ograniczone, dlatego pokazuje, żeby łamiąc te bariery sięgnąć w głąb siebie, ale mogą tego dokonać jedynie ludzie nieprzeciętni, wybitne jednostki. Mogą osiągnąć efekt tylko wtedy kiedy będą w taki sam sposób myśleć i działać. Dzięki temu świat odejdzie w niepamięć a na miejsce jego przyjdzie to co piękne i nowe. Utworem, w którym również przedstawia obraz y młodego pokolenia jest dzieło Kazimierza Przerwy-Tetmajera pt.” Któż nam powróci”. Tytuł stanowi klamrę kompozycyjną wiersza, rozpoczynając pierwszą i ostatnią strofę. Powstał on w okresie modernistycznym, czyli Młodej Polsce. W literaturze dominowała postawa dekadencka , która powstała u schyłku XIX wieku. Nawiązywała ona do „weltschmerz”, czyli „choroby wieku”, ponieważ kojarzyła się z takimi cechami jak: pesymizm, bezradność, zniechęcenie, brak celu, bierność. Hasło Młodej Polski brzmiało „wszystko już było”, a więc, wszystko zostało wymyślone. Taką postawę można odnaleźć w utworze Kazimierza Przerwy- Tetmajera, który przedstawia ukazuje sytuacje pokolenia poety. Podmiotem lirycznym jest cała zbiorowość dekadentów, to w ich imieniu występuje poeta mówiąc: „Któż nam powróci te lata stracone”. Słowa te można potraktować jako zarzut, kierowany bezpośrednio do adresata utworu, którym jest pokolenie pozytywistów i przedstawicieli Młodej Polski. To bowiem oni jak twierdzi autor są winni złej kondycji psychicznej obecnego człowieka. Dzieciństwo pokolenia poety było naznaczone cierpieniem, czego dowodem są słowa: „Kto wie jakie ducha niepodległego straszne są katusze, gdy zerwać swego nie może łańcucha?”. Świat pozbawiony autorytetów nie wspierał rozwoju młodych. Sytuacja ta sprawiła, że wszystkie pragnienia zostały stracone ludzie bowiem bezsilni, są nie zdolni do czynu. Świadczą o tym słowa z wiersza: „Spójrzcie nam w mózgi, zgryzły je strawiły wrodzone ludziom daremne pragnienia.”. Wielokrotnie odczuwają rozdarcie pomiędzy realizowaniem pragnienia swej wolności a obowiązkami, które powinni wypełniać. W utworze występują liczne pytania retoryczne np.: „Któż nam powróci te lata stracone bez wiosennego w wiośnie życia nieba?”. Zastosowanie takiego środka stylistycznego pokazuje niepewność, bezradność młodego pokolenia na otaczającą rzeczywistość. Autor zwracając się bezpośrednio do pozytywistów obwinia ich o kondycje duchowa współczesnych ludzi. Moderniści bowiem zawiedli się na poprzednich ideach i wartościach. Wynikiem tego była utrata wiary w naukę i możliwości poznawania świata i człowieka. Ludźmi w tym okresie zawładnęły pesymizm, pogrążyli się oni w niebycie – Shopenhauer w swojej filozofii nazwał ten stan „Nirwaną”, a więc oderwanie się od rzeczywistości. To jak bankructwo poprzedniej epoki, która nie pozostawiła żadnych podstaw dla przyszłych pokoleń. Pozytywistyczne idee zostały skompromitowane, okazały się tak samo nierealne jak romantyczne poglądy. Kolejne pokolenie czuje się w tej sytuacji bezsilne – upadły szanse walki zbrojnej, praca u podstaw nie przyniosła efektów. Kolejne porażki rodzą tylko coraz większy ból istnienia, dotkliwe poczucie bezradności. Poczucie zagubienia i niemoc podkreślają liczne pytania retoryczne. Jest oczywiste, że nikt nie może wrócić straconych lat ani zsumować smutków. Oba wiersze w różny sposób pokazują odwieczny konflikt pokoleń: Mickiewicz nadał swojemu wierszowi kształt dynamicznego manifestu, Tetmajer formę żalu i skargi. Postawa przedstawiciela romantyków jest aktywna i pełna optymizmu i wiary w skuteczność działania, natomiast reprezentant młodych z końca wieku jest bierny, pesymistyczny i przekonany o własnej bezsilności. Przed pokoleniem początku XIX wieku jest piękna przyszłość, pokolenie schyłku wieku jest w swoim mniemaniu stracone.