Ratownictwo-najogólniej organizacja niesienia pomocy w sytuacjach nieszczęśliwych zdarzeń-jest współcześnie pierwszą linią ochrony i obrony narodowej. Zdolności ratownicze i sprawność zawodowych i ochotniczych formacji ratowniczych, na czele z państwową i ochotniczą strażą pożarną, ratownictwem medycznym, chemicznym i morskim, wspieranych przez siły ratownicze wojska to istotny element współczesnej ochrony i obrony narodowej. Ochronę ludności możemy zdefiniować jako zapewnienie bezpieczeństwa życia i zdrowia osób oraz ich mienia, a także utrzymania sprzyjających warunków środowiskowych do ich przeżycia, pomocy socjalnej i psychologicznej poszkodowanym oraz osłony prawnej, a ponadto do ich przygotowania edukacyjnego i sprawnościowego, do radzenia sobie w czasie katastrof, klęsk żywiołowych i konfliktów zbrojnych, oraz bezpośrednio po nich. Współcześnie przedsięwzięcia ochrony ludności lokuje się w szerszym pojęciu ochrony cywilnej. W tym kontekście warto zasygnalizować, że ochrona cywilna stanowi dużą część przedsięwzięć tzw. planowania cywilnego na wypadek wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych, oraz utrzymania gotowości administracji publicznej do działania w takich sytuacjach. Uwzględnia się w niej także działania w ramach ustalonego w strategii NATO „wsparcia państwa-gospodarza” i współpracy cywilno-wojskowej. Chociaż w różnych krajach obrona cywilna ma różne znaczenie, to do jej zasadniczych przedsięwzięć, obok ochrony ludności, zalicza się:ochronę zakładów pracy i infrastruktury; ochronę dóbr kultury; ochronę struktur władzy; zapewnienie funkcjonowania państwa w czasie pokoju i wojny; organizację zarządzania w sytuacjach kryzysowych; ochronę fizyczną (ludzi, ich mienia i środowiska naturalnego);ochronę psychologiczną; ochronę prawną; edukację i szkolenie.