
wojna polsko-bolszewicka
Po zwycięskiej wojnie domowej przez bolszewików powstał pomysł, aby ruszyć na zachód by „by podać bratnią dłoń proletariuszom Europy”. W tym celu trzeba było „przejść po trupie burżuazyjnej Polski” jak twierdził Lew Trocki. Z kolei Piłsudski chciał zepchnąć bolszewików daleko za wschód. Z zdobytymi ziemiami na wschodzie powstały dwie koncepcje zagospodarowania. Endecy twierdzili, że trzeba na stałe wcielić do Polski i spolonizować, natomiast Piłsudski chciał utworzyć na tych ziemiach państwa związane z Polską (federacja przypominająca Rzeczpospolita z XVI w.
Po zwycięskiej wojnie domowej przez bolszewików powstał pomysł, aby ruszyć na zachód by „by podać bratnią dłoń proletariuszom Europy”. W tym celu trzeba było „przejść po trupie burżuazyjnej Polski” jak twierdził Lew Trocki. Z kolei Piłsudski chciał zepchnąć bolszewików daleko za wschód. Z zdobytymi ziemiami na wschodzie powstały dwie koncepcje zagospodarowania. Endecy twierdzili, że trzeba na stałe wcielić do Polski i spolonizować, natomiast Piłsudski chciał utworzyć na tych ziemiach państwa związane z Polską (federacja przypominająca Rzeczpospolita z XVI w.).Do pierwszych starć doszło zimą, 1919 gdy wycofujące się Niemcy porzucali swoje pozycje to o nie właśnie walczyli bolszewicy i Polacy.
• 5 stycznia 1919 wojska bolszewickie zajmują Wilno
• 15 luty 1919 pierwszy kontakt pomiędzy armiami nad rzeką Zelwianka.
• 2-5 marca 1919 wojska polskie zajęły Słonim i Pińsk oraz podchodzą pod Lidę. Front polsko-bolszewicki rozciąga się od Kobrynia po Niemen.
• 16 kwietnia 1919 planowanie ataku na Wilno (Władysław Bielny-Prażnowski oraz Edward Rydz-Śmigły), Lidę (Zygmunt Lasocki), Branowicze i Nowogrodek (Stefan Mokrzycki) i Łuniniec ( Antoni Listkowski)
• 17-19 kwietnia 1919 Zdobycie Wilna, Lidy, Nowogrodka i Baranowic przez wojsko Polskie
• 4 lipca 1919 zajęcie Mołodeczno a 6 dni później 10 lipca zajęcie Łuninca
• W sierpniu kolejna ofensywa wojsk polskich na zachód. Zajmują min.: Mińsk ( 8, 08, 19), Dubno i Krzemieniec (9, 08, 19), Równe(13, 08, 19), Ostróg nad Horyniem (16, 08, 19), Borysów nad Brezną (20, 08, 19) i twierdzę Bobrujsk (29,08,19)
W drugiej połowie roku doszło do wojny domowej w Rosji pomiędzy czerwonymi (komunistami) a białymi. Polacy z racji tego, że biali nie chcąc państwa Polskiego na mapach Europy nie pomagali im w walkach. Z racji wojny domowej w Rosji na froncie polsko-bolszewickim trwał swoisty rozejm. W jego czasie trwały rozmowy pokojowe, których żadna ze stron nie traktowała poważnie. Na zaciętych walkach pomiędzy Polską a Rosją chcieli skorzystać nasi sąsiedzi, których wojska same w otwartym boju by sobie nie poradziły. Tak dochodzi do porozumienia między Łotyszami a Polakami, przy których aktualnie jest wiktoria, o pomoc w odbiciu części ziem. Dochodzi do tego 3 stycznia 1920 r. 1 i 3 Dywizja pod wodzą E. Rydza-Śmigłego i wojska Łotewskie odbijają z rąk bolszewików Dyneburg.
• 5 marca 1920 Polacy zajmują port rzeczny Mozyrz i węzeł kolejowy Kalenkowicze, utrudniając połączenia bolszewikom między frontem na Ukrainie i Białorusi.
• 10 marca 1920 zostaje opracowany przez Rosjan plan podbicia Polski. Autorem planu był Borys Szaposznikow
• 17 kwietnia 1920 Piłsudzki wydaje rozkaz uderzenia na Froncie Wołyńskim i Podolu
• 26-27 kwietnia 1920 zdobycie przez polaków Owruczu, Krostenia, Malina, Czarnobyl i Koziatyn. Ponadto łupem Polaków padło 120 armat i tabory pełne zapasów, oraz 25 tys. jeńców
Pierwsi rozejm złamali Polacy, którzy w marcu 1920 uderzyli na wschód i w maju zajęli Kijów. Ukraińcy mimo porozumienia między polską a ich przywódcą Semenem Petlurą, nie wsparli wojska polskiego. Ludność Ukrainy była zmęczona już wojną, ale także trwała pamięć z czasów powstań kozackich z XVII w. W których utrwalił się obraz Polaka, jako najeźdźca. Choć bolszewicy byli większym zagrożeniem dla Ukrainy niż Polska to nikt o tym nie myślał z powodu uprzedzeń. Nie tylko na wschodzie Polacy musieli „walczyć” z komunistami. W maju angielscy dokerzy z ugrupowania „ręce precz od Rosji” odmawiają załadunku uzbrojenia zakupionego przez Polaków.
Po pierwszych Polskich sukcesach wojska bolszewickie pod wodzą Michała Tuchaczewskiego ruszyły do kontrnatarcia.
• 26 maj 1920 rusza ofensywa wojsk Rosyjskich.
• 5 czerwca 1920 armia Siemiona Budionnego uderza na wojsko polskie pod Samohorodkiem i Ozierną przerywając front.
• 4 lipca 1920 ofensywa wojsk bolszewickich pod wodzą Michała Tuchaczewskiego na Wilno-Mińsk-Warszawę
• 3-9 lipca 1920 pod Równem dochodzi do starcia. Polakami dowodzi E. Rydz-Śmigły. Przeciwko sobie ma 1 armię konną Siemiona Budionnego. Po zaciętych walkach Polacy zmuszeni są do odwrotu
• 11 lipca 1920 bolszewicy zdobywają Mińsk (litewski)
• 12 lipca 1920 pakt pomiędzy Litwą a Rosją. W zamian za pomoc Litwinów w walce Rosjanie maja im oddać Wilno.
• 14 lipca 1920 Rosjanie przy pomocy Litwinów zajmują Wilno.
• 19 lipca 1920 wojna obronna nad Niemnem. Gaja-Gajk Bżyszkian zdobywa Grodno.
• 28 lipca 1920 armia czerwona podchodzi pod Bug jednocześnie zajmując Białystok.
• 1 sierpnia 1920 Rosjanie przekraczają Bug i zajmują Brześć.
• 6 sierpnia 1920 zostaje opracowany plan bitwy warszawskiej przez Piłsudzkiego
• 7 sierpnia 1920 następuje przegrupowanie wojsk. Wojska znad Bugu dostają rozkaz odwrotu
Zaniepokojone państwa zachodnie zaproponowały mediację pomiędzy stronami. Z przygotowanego traktatu przez państwa zachodnie granica między Polską a Rosją miał przebiegać środkiem Bugu. Na taki traktat polska się nie zgodziła. Utworzono rząd obrony narodowej z Wincentym Witosem, jako premierem i Ignacym Daszyńskim, jako zastępcą.
• 13 sierpnia 1920 nad Radzyminem rozpoczyna się bitwa warszawska
• 14 sierpnia 1920 kontr uderzenie znad Wkry. W. Sikorski uderza na 3, 4, 15 armię bolszewicką M. Tuchaczewskiego.
• 15 sierpnia 1920 trwa walka o Radzymin który przechodzi z rąk do rąk. Po zaciekłych walkach Polakom udaje się odbić Radzymin. Ponadto udaje się przerwać front w okolicach Nieporętu. Jest to szczęśliwy dzień dla Polaków zaś bolszewicy ponoszą tego dnia znaczne szkody i muszą się wycofać.
• 16 sierpnia 1920 W. Sikorski zdobywa Nasielsk, Ciechanów i Mławę. Rozbija tym posunięciem front zachodni armii bolszewickiej. Ponadto znad Wieprza rusza pod dowództwem Piłsudzkiego kontr uderzenie i tego samego dnia udaje się im rozbić grupę Mozyrską.
• 16-20 sierpnia 1920 trwa walka o Lwów pomiędzy 1 armię konną Siemiona Budionnego a obrońcami Lwowa.
• 16-17 sierpnia 1920 Gaja-Gajk Bżyszkian atakuje Włocławek z zamiarem przebicia się na lewy brzeg Wisły. Prowadzony jest ciężki ostrzał artyleryjski. Obrońców Włocławka wspiera pociąg pancerny „Kaniów”. Rosjanom nie udaje się zająć miasta więc udają się pod Płock
• 17-18 sierpnia 1920 uderzenie znad Wieprza dociera do szosy Warszawa-Mińsk Mazowiecki-Brześć, tym samym wychodzą na tyły 16 armii bolszewickiej.
• 18-19 sierpnia 1920 trwają walki o Płock z Gaja-Gajk Bżyszkian. Po polskiej stronie w obronie miasta walczą okręty Flotylli Wiślanej Polskiej Marynarki Wojennej, jak również mieszkańcy miasta w tym także kobiety.
• 19 sierpnia 1920 M. Tuchaczewskiego ogłasza odwrót. Większość wojska bolszewickiego ucieka bez ładu i składu
• 20 sierpnia 1920 1 armię konną Siemiona Budionnego wycofuje się spod Lwowa. Po przegrupowaniu zamierza uderzyć na Zamość
• 22 sierpnia 1920 Polacy odbijają Białystok
• 25 sierpnia 1920 jest uważany za koniec bitwy Warszawskiej. Straty po stronie bolszewickiej sięgają 25 tys. zabitych, 66 tys. jeńców, 40 tys. uciekło do Prus. Po stronie Polskiej mamy 5 tys. zabitych, 10 tys. Zaginionych, ponadto Polacy zdobyli 231 dział i 1023 karabiny maszynowe.
• 29 sierpnia 1920 trwają walki o Zamość
• 31 sierpnia 1920 ostatnia wielka konna bitwa XX w. pod Komarowem starły się 1 armię konną Siemiona Budionnego z 1 dywizją kawalerii płk. Juliusza Rómmla.
• 12 września 1920 na Wołyniu rusza ofensywa wojsk Polskich
• 13-18 września 1920 Polacy zajmują Włodzimierz Wołyński, Łucki i Równe.
• 16 września 1920 rozpoczynają się w Rydze rokowania pokojowe
• 19 września 1920 zdobycie Tranapol i Brody przez Polaków.
• 25 września 1920 zdobycie Grodna przez Polaków. Jednocześnie rusz ofensywa na Lidę co wywołuje szok w sztabie M. Tuchaczewskiego, który ogłasza odwrót na całej długości frontu
• 12 października 1920 w Rydze podpisane zostały preliminaria pokojowe
• 18 października 1920 zostają zawieszone działania pomiędzy Polską a Bolszewicką Rosją
18 marcu 1921 w Rydze zawarto pokój.




