
WIEDZA I INNOWACJE W ROZWOJU GOSPODARCZYM
Celem opracowania było porównanie krajów Unii Europejskiej pod względem innowacyjności oraz sprawdzenie, czy poziom innowacyjności koreluje z wielkością PKB danego kraju. W opracowaniu zostały wykorzystane: Metoda Perkala – pozwala ona na porównywanie poszczególnych mierników i otrzymanie jednego syntetycznego wskaźnika poziomu rozwoju regionu Współczynnik korelacji rang Spearmana – służy do opisu siły korelacji dwóch cech w przypadku gdy: • cechy są mierzalne, a badana zbiorowość jest nieliczna • cechy mają charakter jakościowy i istnieje możliwość ich uporządkowania.
Celem opracowania było porównanie krajów Unii Europejskiej pod względem innowacyjności oraz sprawdzenie, czy poziom innowacyjności koreluje z wielkością PKB danego kraju. W opracowaniu zostały wykorzystane:
- Metoda Perkala – pozwala ona na porównywanie poszczególnych mierników i otrzymanie jednego syntetycznego wskaźnika poziomu rozwoju regionu
- Współczynnik korelacji rang Spearmana – służy do opisu siły korelacji dwóch cech w przypadku gdy: • cechy są mierzalne, a badana zbiorowość jest nieliczna • cechy mają charakter jakościowy i istnieje możliwość ich uporządkowania. Pierwszą część opracowania stanowiło porównanie stopnia innowacyjności krajów Unii Europejskiej. Przy porównaniu tym zostały uwzględnione trzy wskaźniki: ilość absolwentów studiów doktoranckich na 1000 mieszkańców w wieku 25-34 lat (oznaczony jako 1); liczba patentów EPO (European Patent Office) na 1mln mieszkańców (oznaczony jako 2) oraz zatrudnienie w przemyśle medium-high & high- tech – w % siły roboczej (oznaczony jako 3), przy czym dla Grecji i Luksemburga niedostępne były dane o wielkości pierwszego wskaźnika. Wszystkie dane wykorzystane w tym opracowaniu są to dane z roku 2006. Opracowanie dotyczy 27 krajów Unii Europejskiej. Jak zostało powiedziane już wyżej, w badaniu zostały wykorzystane trzy wskaźniki, dla których została najpierw przeprowadzona standaryzacja tak, aby mogły być one porównywane, z wykorzystaniem odchylenia standardowego. Następnie dla każdego z krajów Unii Europejskiej został wyliczony wskaźnik syntetyczny Perkala za pomocą odpowiedniego wzoru. Najwyższą wartość wskaźnika syntetycznego Perkala uzyskały Niemcy (1,6), następnie Finlandia i Szwecja (1,3) oraz Austria (0,8). Oznacza to, że biorąc pod uwagę wyżej wymienione wskaźniki kraje te odznaczają się najwyższym stopniem innowacyjności. Na tak wysoki wynik Niemiec wpływ miała głównie wysokość drugiego i trzeciego wskaźnika (ilość patentów i zatrudnienie w przemyśle medium-high i high-tech), przy zdecydowanie niższym wskaźniku pierwszym. Takie wartości wynikają z tego, że w Niemczech mamy do czynienia z bardzo dobrze rozwiniętym przemysłem motoryzacyjnym, optycznym, a także przemysłem zaawansowanych technologii. Bardzo prawdopodobne jest również, że jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest to, że na obrzeżach Berlina (stolicy Niemiec) zlokalizowana jest najbardziej nowoczesna technopolia europejska – Centrum Kooperacji Wschód-Zachód. W przypadku Finlandii i Szwecji o ostatecznym wyniku zadecydowały głównie ilość absolwentów studiów doktoranckich oraz liczba patentów EPO. Oba państwa skandynawskie charakteryzują się wysokimi nakładami na rozwój nauki (są one kilkanaście razy wyższe niż w Polsce; oba kraje znajdują się w pierwszej czwórce wśród krajów europejskich; źródło: www.europa.eu) i szkolnictwa wyższego, a także są na pierwszych dwóch miejscach w Europie, jeśli chodzi o %PKB, który jest przeznaczany na działalność BiR (źródło: www.europa.eu). Pisząc o Finlandii i Szwecji nie można nie wspomnieć, że oba te kraje są liderami na rynku światowym, jeśli chodzi o produkcję telefonów komórkowych (w przypadku Finlandii jest to firma Nokia, w przypadku Szwecji natomiast Sony Ericsson), co nie pozostaje bez wpływu na poziom innowacyjności tych państw. Najniższą wartość wskaźnika syntetycznego uzyskały: Grecja, Cypr (-1,2) oraz Łotwa (-1,1), z czego wynika, że wśród krajów Unii Europejskiej te kraje są krajami najmniej innowacyjnymi (biorąc pod uwagę trzy wymienione wyżej wskaźniki). Na ostateczny wynik Grecji największy wpływ miały bardzo niska wartość zatrudnienia w przemyśle medium-high & high-tech oraz mała ilość absolwentów studiów doktoranckich, podobnie jest w przypadku Cypru. Może to wynikać z tego, że zarówno Cypr, jak i Grecja są krajami typowo turystycznymi; stąd duża część wszystkich osób w wieku produkcyjnym jest zatrudniona w sektorze usługowym, w zawodach związanych z obsługą ruchu turystycznego. Na wynik Łotwy najbardziej zaważyła niska wartość trzeciego wskaźnika. Drugim punktem opracowania było obliczenie współczynnika korelacji rang Spearmana w celu sprawdzenia czy poziom innowacyjności koreluje z wysokością PKB danego kraju. W trakcie obliczania tegoż współczynnika poszczególnym krajom zostały przyznane rangi, zarówno jeśli chodzi o poziom innowacyjności ( zbadany wcześniej za pomocą metody Perkala), jak i wysokość PKB. W pierwszym przypadku kolejność tych rang pokryła się z wysokością wskaźnika syntetycznego. W drugim przypadku najwyższe rangi zostały przyznane kolejno: Luksemburgowi (1), Irlandii (2) i Danii (3). Najniższe rangi przyznano Bułgarii (27), Rumunii (26) i Łotwie (25). Kolejnym etapem było obliczenie różnicy rang, a następnie obliczenie współczynnika korelacji za pomocą odpowiedniego wzoru. Uzyskano wynik r = 0,521. Taka wartość współczynnika korelacji świadczy o tym, że wraz ze wzrostem PKB rośnie również poziom innowacyjności, przy czym nie jest to korelacja silna, lecz średnia. W badaniu tym bardziej istotne są jednak różnice rang i to, z czego one wynikają. Tak więc największą różnicą rang na plus charakteryzują się Cypr i Grecja, natomiast na minus Czechy i Słowacja. W tych przypadkach wysokość PKB nie przekłada się zbytnio na stopień innowacyjności kraju. Cypr i Grecja są znacznie niżej notowane w przypadku wskaźnika syntetycznego Perkala niż w przypadku wysokości PKB, co oznacza, że z takim PKB mogłyby być znacznie bardziej innowacyjne. Czechy i Słowacja natomiast, pomimo stosunkowo niskiego PKB, są krajami dość innowacyjnymi, co świadczy o tym, że potrafią dobrze wykorzystać swój potencjał. Na tak wysoką pozycje tych krajów w stopniu innowacyjności główny wpływ ma duża ilość osób zatrudnionych w przemyśle medium high & high tech. Może to być spowodowane tym, że w obu tych krajach w ostatnim czasie miało miejsce dużo inwestycji zagranicznych właśnie z działu tego typu przemysłu. Czechy zostały uznane nawet za szósty najbardziej atrakcyjny inwestycyjnie kraj na świecie (wg. Ernst&Young, Europe: the opportunity of diversity, 2004). Na Słowacji swoje zakłady przemysłowe zdecydowały się umieścić wielkie koncerny elektroniczne, takie jak Samsung Electronics czy Sony. Najmniejszą różnicą rang charakteryzują się natomiast Łotwa, Włochy, Litwa, Malta, Szwecja i Wielka Brytania, przy czym Łotwa, Litwa i Malta zarówno pod względem poziomu innowacyjności, jak i wysokości PKB znajdują się na jednych z ostatnich miejsc, Wielka Brytania i Włochy plasują się na środku stawki, natomiast Szwecja znajduje się w czołówce, jak już wcześniej było wspomniane. W tych przypadkach wysokość PKB idzie w parze z poziomem innowacyjności danego kraju. Podsumowując rozkład przestrzenny poziomu innowacyjności krajów Unii Europejskiej można stwierdzić, że: generalnie najwyższym poziomem innowacyjności charakteryzują się kraje Europy zachodniej i północnej najniższy poziom innowacyjności wykazały kraje Europy środkowej i południowej spośród krajów Europy zachodniej i północnej najsłabiej pod tym względem (pomimo najwyższego PKB) wypada Luksemburg spośród krajów Europy środkowej i południowej najlepiej wypadły Czechy.
