SUKCESJA EKOLOGICZNA to uporządkowany, stopniowy proces kierunkowych zmian biocenozy, powodujących przeobrażenie się prostych ekosystemów w bardziej złożonew warunkach naturalnych zmiany te wiążą się głównie z przekształceniem środowiska, prowadzącym do rozwinięcia się nowej biocenozy, środowiska, w którym panuje stan równowagi, zwany
k l i m a k s e m stadia seralne Stadium pionierskie————————-> klimaks Stadia sukcesji:

• pionierskie
• migracyjne
• zasiedlające
• konkurencyjne
• stabilizacji (klimaksu) gatunki pionierskie są gatunkami krótkowiecznymi, oportunistycznymi, o dużej zdolności rozprzestrzeniania się i szybkim wzroście hydrosera - sukcesja rozpoczynająca się w środowisku wodnym, np. przy zarastaniu jeziora kserosera - sukcesja rozpoczynająca się w ubogim organicznie środowisku lądowym, np. na popiołach wulkanicznych litosera - sukcesja rozpoczynająca się na nagich skałach, np. odsłoniętych przez lodowiec mikrosera - sukcesja drobnoustrojów, np. na rozkładającym się liściu Wyróżnia się dwa typy sukcesji: pierwotną i wtórną, sukcesja pierwotna dotyczy terenów dotąd nie zmienionych przez działalność organizmów żywych, a więc terenów niekorzystnych dla życia, np. pustynie, skały, wydmy, hałdy itd; sukcesja pierwotna jest procesem bardzo powolnym sukcesja wtórna jest o wiele szybsza od sukcesji pierwotnej, zachodzi na obszarach wcześniej zajętych przez inną biocenozę, a więc tam, gdzie znajdują się już warunki sprzyjające rozwojowi innych organizmów, np. sukcesja łąki, stawu, jeziora. Przejawy końcowych faz sukcesji:
• różnorodność gatunkowa
• maksymalnie rozwinięte związki między populacjami
• utrzymujący się wysoki stan biomasy sukcesja autogeniczna – wynik zmian wywołanych przez same organizmy sukcesja allogeniczna - - wywołana przez wpływy zewnętrzne (zmiany klimatu, działalność człowieka itp.) Uwarunkowania klimaksu modele sukcesji:
• sukcesja monoklimaksowa (klasyczny model Klementsa)
• sukcesja poliklimaksowa
• klimaks topograficzny
• klimaks edaficzny
• klimaks klimatyczny
• model ułatwiania (klasyczny model Klementsa)
• model hamowania
• model tolerancji
• model kolonizacji (losowej)
• łańcuchy Markowa -model wyspy Rodzaje klimaksu: Ø klimaks katastroficzny Ø dysklimaks Ø industrioklimaks Ø plagioklimaks Ø sukcesja regresywna Ø sukcesja kreatywna Ø sukcesja stabilizacyjna Główne etapy sukcesji pierwotnej

kierunki zmian na odłogu w klimacie umiarkowanym: zespół chwastów polnych>roślinność trawiasta>zarośla>las sukcesja wtórna borów sosnowych:

siewki>młodnik>tyczkowina>drągowina>drzewostan dojrzewający>starodrzew Etapy sukcesji jeziora: A - jezioro przed sukcesją B - odkładająca się na dnie jeziora materia tworzy grube pokłady mułu C - jezioro staje się płytsze; wypłycenie się brzegów prowadzi do przesuwania się granicy wody i lądu D - jezioro stopniowo zarasta E - dalsze zmiany sukcesywne prowadzą do powstania lasu według schematu: bagno> torfowisko > zarośla krzewiaste >las

Etapy sukcesji wtórnej:

stadium pionierskie, wkraczanie roślin pionierskich tj mchy porosty na niezasiedlony teren stadium migracyjne, liczne gatunki roślin i zwierząt wypełniaja stopniowo zajmowaną przestrzeń st. zasiedlające, pomyślne rozmieszczenie i rozprzestrzenienie organizmów zapełniających wszystkie wolne przestrzenie st. konkurencyjne, zdobywanie nisz ekologicznych przez organizmy ekspansywne; komplikują się łańcuchy i sieci troficzne st. stabilizacji, zbiorowisko osiąga względną równowagę tzw. homeostazę biocenotyczną tworzy stadium klimaksu

Znaczenie sukcesji w przyrodzie i w gospodarce człowieka polega na tym, że jest ona podstawą:

• przekształcania obszarów abiotycznych w środowiska życia zasiedlane przez organizmy pionierskie
• tworzenia gleby na obszarach dotychczas jej pozbawionych
• udostępniania nowych obszarów dla organizmów i zapewniania im odpowiedniego środowiska bytowania - niszy ekologicznej
• przekształcania krajobrazu
• zmiany biocenoz, np. z wodnej w lądową
• zmiany składu gatunkowego biocenozy, rozwoju jednych gatunków kosztem zanikania innych, np. świerki wypierają sosny
• ilościowej zmiany biomas, produktywności
• zagospodarowania nieużytków rolnych
• rekultywacji terenów poprzemysłowych, np. hałd