Fragment porusza problem ważny dla Polaków a tym samym dla autorki: pamięci ludzi walczacych w powstaniu styczniowym. Autorka opisuje zwycięzców , którzy powinni być otoczeni chwałą, bo zwycięstwo to nie tylko sukces strategiczny, ale również moralny i duchowy, a tego niewątpliwie nie można bylo odmówić powstańcom. Mogiła niesie ze sobą przeslanie o niezłomności, męstwie, oddaniu się ojczyźnie. pisarka wywyższa wzorce niezbędne w tamtych czasach, oddaje cześć i ocala od zapomienia tych którzy swe młode życie oddali walcząc za ojczyznę. Orzeszkowa opisuje. wiatr który wzruszył się a jego łzy pokryły leśną mogiłę Ukazuje mijający czas gdzie każdego roku przyroda budziła się do życia , przylatuja ptaki, kwitną kwiaty. tylko samotność jest wciaz niezmienna, a czas szepta niestrudzenie vae vicis czyli biada zwyciężonym. Wiatr nie godził sie na takie traktowanie powstańców dlatego zerwał się z mogily i lecąc nad polami, miastami i wioskami niósł okrzyk gloria vicis .

Autorka pragnie przekazać czytelnikowi swoje przemyślenia i refleksje. Pisze że niektórzy miej zasłużeni mają pomniki ludzie ich pamiętają a prawdziwych bohaterow którzy walczyli za wolnośc ojczyzny już nikt nie pamięta nie odwiedza, Orzeszkowa uważa że tak nie powinno być. Poległym w walce za naszą ojczyznę nalezy się pamięć i szacunek na jaki sobie zasłużyli. Stad zmiana słów z vae vicis na gloria vicis stanowi dodatkowy argument podkreślający heroizm walczących oraz konieczność utrwalenia ich zasług w pamięci dla przyszłych pokoleń, żyjących w wolnym kraju.