
Kontrast między marzeniem, a rzeczywistością w "Przedwiośniu"
Snute marzenia bardzo często ciężko jest skonfrontować z rozczarowującą rzeczywistością. Kontrast pomiędzy pięknym pragnieniem, a prawdziwym obrazem świata ukazał Stefan Żeromski w powieści „Przedwiośnie”, co z łatwością można zauważyć podczas analizy podanych fragmentów. Zostały one zestawione na podstawie dwóch przeciwstawnych obrazów Polski. Jeden obraz ukazany we fragmencie 1., przypominający najskrytsze marzenia, należy do ojca, Seweryna Baryki, rdzennego Polaka mieszkającego i pracującego w Rosji. Opowiada on o nim synowi, Cezaremu, podczas podróży do własnego rodzimego kraju.
Snute marzenia bardzo często ciężko jest skonfrontować z rozczarowującą rzeczywistością. Kontrast pomiędzy pięknym pragnieniem, a prawdziwym obrazem świata ukazał Stefan Żeromski w powieści „Przedwiośnie”, co z łatwością można zauważyć podczas analizy podanych fragmentów. Zostały one zestawione na podstawie dwóch przeciwstawnych obrazów Polski. Jeden obraz ukazany we fragmencie 1., przypominający najskrytsze marzenia, należy do ojca, Seweryna Baryki, rdzennego Polaka mieszkającego i pracującego w Rosji. Opowiada on o nim synowi, Cezaremu, podczas podróży do własnego rodzimego kraju. Wizja Polski przedstawiona przez ojca ma nakłonić młodego człowieka wychowanego w Rosji do wyjazdu do miejsca, gdzie miałoby im się żyć lepiej, bezpieczniej i dostatniej. Niestety we fragmencie 2., gdy młody Baryka dociera do granic Polski, musi się zmierzyć z posępnym, przygnębiającym obrazem biedoty i brudu w przygranicznym miasteczku. Seweryn Baryka przekonuje syna do istnienia „szklanych domów”. Przedstawia wizję odrodzonej Polski, stworzonej przez nową, wyższą cywilizację. „Szklane domy” według ojca zostały wyprodukowane przez ich krewnego. Przy bardzo małych nakładach prądu, wykorzystując energię pozyskiwaną z prądów morskich, produkuje on szkło, z którego tworzy najbardziej odporne, najtańsze i funkcjonalne budowle na świecie występujące w dowolnych rozmiarach, kształtach i kolorach. Ich produkcja nie wymaga dużo wydatków, jest bardzo prosta i szybka, a na dodatek łatwa w utrzymaniu oraz sterylna – brak wilgoci, gnijącego drewna, brudu i smrodu, przy czym także i chorób. Domy wykorzystują najnowsze technologie ogrzewania za pomocą gorącego wody w szklanych ścianach. Ich twórców nazywa „artystami”, ludźmi pożytecznymi, mądrymi, natchnionymi. Wizja ta jest tak utopijnie piękna, że aż nierealna. Cezary sceptycznie podchodzi do pomysłu wyjazdu do kraju zupełnie mu obcego oraz do nierealnej opowieści ojca, lecz pomimo niedowierzania zgadza się wyjechać z szacunku do niego. Pomaga mu w tym pozorna pewność siebie Seweryna, jego przekonanie i wiara w istnienie tak pięknego obrazu spowodowana wielką tęsknotą za Polską. Gdy Cezary dociera do granic pięknego, wyjątkowego kraju rodziców zbudowanego przez „szklane domy”, spotyka go rozczarowanie przykrą rzeczywistością. Po wyjściu z pociągu nie wie, dokąd się udać oraz jak się zachować. Czuje się bardzo samotny, wyobcowany, nikt w tym miejscu na niego nie czeka, nikt go nie wita z uśmiechem. Zachowuje dystans w stosunku do ludzi, którzy wybiegli na przywitanie z ojczyzną. Nie rozumie, dlaczego jest ona dla nich tak ważna, skoro widzi dookoła jedynie brzydotę. Zamiast czystych, nowoczesnych szklanych domów zastał murowane oraz drewniane domki, ohydne, zniszczone budynki postawione jak najniższym kosztem. Miasteczko było zgniłe od wnętrza domków aż po ulice pełne brudu, błota i smrodu. Spotyka „chłopów-nędzarzy” o brudnych, bosych stopach niczym nie przypominających ludzi z obrazu wysokiej cywilizacji przedstawionej przez ojca. Na domiar złego Polska „przywitała” go w okresie przedwiośnia – pory roku bardzo brzydkiej, kiedy natura przygotowuje się do „obudzenia”, tak jak w powieści Polacy - szykują się do odzyskania wolności. Rozczarowanie Cezarego patrzącego „posępnymi oczyma” na ten ponury obraz dobitnie słychać w pytaniu retorycznym zadanym zmarłemu ojcu: „Gdzież są twoje szklane domy?”. Młody Baryka nie wie, jak sobie poradzić z tak przygnębiającą rzeczywistością. Szklane domy są marzeniem o idealnej Polsce, symbolem najskrytszych pragnień Polaków o odrodzonej Polsce uwolnionej spod zaborów. Seweryn bardzo dobrze wiedział, że jego syn wychowany i sercem związany z Rosją nie będzie wyrażał chęci zamieszkania w kraju, do którego nie posiada najmniejszego sentymentu poza pochodzeniem rodziców. Jednak wierzył, że ta utopijna wizja przekona Czarka, wzbudzi w nim nadzieje oraz chęci do wyjazdu. Dalsze losy młodego Baryki opisują jego przemianę, powoli dorastającą w nim świadomość własnego pochodzenia oraz uczuć do Polski spowodowaną za sprawą długiego pobytu na terenach polskich, doświadczenia pierwszych prawdziwych przyjaźni, miłości, a przy tym wielu rozczarowań. W obu fragmentach przedstawiona została konfrontacja marzeń z rzeczywistością. Uwidoczniony kontrast obrazuje trudną sytuację Polski znajdującej się pod zaborami, która pragnie, tak jak wiosna w trakcie przedwiośnia, odrodzenia, zbudowania silnego, niezależnego państwa. Mit o szklanych domach jest odzwierciedleniem tych pragnień.
