Wstęp „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza jako panoramiczny obraz szlachty polskiej w początkach XIX wieku – szlachta bohaterem zbiorowym dzieła. Autor przybliża życie szlachty, jej zwyczaje i obyczaje oraz dokonuje oceny tego stanu.

Rozwinięcie

1. Obraz szlachty: a) Adam Mickiewicz ukazał rozwarstwienie stanu szlacheckiego na przykładzie przedstawicieli szlachty średniozamożnej kontuszowej (mieszkańcy i goście Soplicowa) i szlachty zaściankowej (mieszkańcy Dobrzynia).

b) ważnym elementem życia szlachty były jej zwyczaje i obyczaje, przekazywane z pokolenia na pokolenie, stanowiąca świadectwo szacunku wobec narodowej tradycji i podkreślająca wspólnotę stanu. Mickiewicz przybliża zasady, obowiązujące podczas posiłków, ukazuje staropolską gościnność, kulturę wypowiedzi, obowiązującą podczas kurtuazyjnych rozmów, zwyczaje szlachty na przykładzie polowania, grzybobrania, sejmików szlacheckich i spotkań w karczmie. Podkreśla również przywiązanie szlachty do staropolskiego stroju i herbu.