.Wymień i omów czynniki warunkujące efektywność przywództwa.

• Osobowość, doświadczenia i oczekiwania przywódcy - kierownicy wybierają styl, w którym czują się najwygodniej.
• Oczekiwania i zachowania przełożonych - częste kopiowanie stylu przywództwa wyższych hierarchią kierowników przez kierowników niższego szczebla.
• Cechy, oczekiwania i zachowania podwładnych - od akceptacji stylu przez podwładnych zależy jego efektywność, ważny jest ich poziom wykształcenia .
• Wymagania zadania - natura obowiązków wpływa na stosowany styl przywództwa.
• Kultura i zasady postępowania organizacji.
• Oczekiwania i zachowania kolegów - często kierownicy naśladują styl swoich kolegów. W prostszym rozumieniu mogą wystąpić jeszcze takie : -Kwalifikacje podwładnych -przywódca dostosowuje swoje działania do kwalifikacji i przygotowania zawodowego podwładnych. Im niższe kwalifikacje, tym częściej sprawdza się w praktyce styl autokratyczny. Jeśli kwalifikacje pracowników są wysokie odpowiedniejszy będzie styl demokratyczny -Osobowość pracowników - to kolejny czynnik, który należy rozważyć przy wyborze stylu kierowania. I tak osoby samodzielne, ambitne, angażujące się i chcące przejmować odpowiedzialność za swoje decyzje, działają zwykle bardziej efektywnie pod kierownikiem demokratą. Natomiast osoby szukające oparcia i mające kłopoty z podejmowaniem decyzji uzyskują najczęściej lepsze efekty podlegając autokracie. Kierownik powinien mieć umiejętność rozpoznania oczekiwań swoich pracowników w tym zakresie. -Charakter zadania - powinien być czynnikiem, który wskazuje jaki styl będzie zastosowany. Stwierdzone prawidłowości są następujące: zadania twórcze, nierutynowe, które nie mają jasno sprecyzowanego celu wymagają zazwyczaj demokratycznego podejścia,prace odtwórcze, raz zaprogramowane i powtarzalne. -Styl przełożonego - czyli powielamy zachowania naszego bezpośredniego zwierzchnika, chcąc m.in. uniknąć kary.
• Oczekiwania kolegów -styl działania dopasowywany jest do sposobów przywództwa preferowanych przez kolegów zajmujących te same pozycje harmonizujemy z ich oczekiwaniami, wpisując się w klimat organizacyjny.

2.Przywództwo a zarządzanie. Wymień i omów różnice. Przywództwo jako proces jest to wykorzystywanie nie polegającego na przymusie wpływu do kształtowania celów grupy lub organizacji, motywowania zachowań nastawionych na osiąganie tych celów oraz pomagania w ustalaniu kultury grupy lub organizacji. Jako właściwość jest to zestaw cech przypisywanych jednostkom, które są postrzegane jako przywódcy. Przywódcy osoby, które potrafią oddziaływać na zachowania innych bez potrzeby uciekania się do użycia siły; osoby akceptowane przez innych w roli przywódcy Zarządzanie: -planowanie i budowanie budżetu szczegółowych posunięć i harmonogramów przeznaczenia środków na realizacje zadań, -organizowanie struktury zatrudnienia kadr by obsadzić poszczególne stanowiska, -delegowanie uprawnień Przywództwo: -wyznacza kierunek tworząc wizję przyszłości i strategie niezbędne do wprowadzania zmian tak by tę wizję urzeczywistnić, -pozyskuje poparcie dla swojej wizji i przekonuje, -tworzy zespoły i koalicje które będą rozumiały i aprobowały wizję wierząc w nią bezgranicznie

3.Przywództwo w organizacji – różne poziomy. 4 poziomy (PIRAMIDA) 1.Członkowie zarządu. definiują strategię 2.Menadżerowie wyższego szczebla. decydują o zasadach aby wdrażać strategię 3. Menażerowie dbają o realizację strategii 4.Wszyscy pracownicy. dostarczają wniosków przez swój wkład w realizację strategii

4.Ewolucja pojęcia przywództwa. Omów krótko zmiany w rozumieniu przywództwa. Na czym polegały i z czego wynikały? Definicja przywództwa: Rozumienie przywództwa i zadań przywódcy ewoluowało wraz z rozwojem socjologii, politologii, psychologii społecznej, nauki o organizacji i zarządzaniu oraz innych dziedzin. Zmiany te wymusiła niekompletność wcześniejszych opisów i teorii, jak również przeobrażenia otoczenia i coraz to nowe wyzwania pojawiające się przed organizacjami i ich liderami. Zmiany w przywództwie : Powyższe rozważania dotyczące definiowania przywództwa skłaniają do wniosku, że pojęcie to rozumiano do tej pory w bardzo różny sposób, często też poszczególne definicje były ze sobą sprzeczne. Wszystkie one opisywały tylko pewne typy przywództwa w organizacji. Uczynienie z którejkolwiek z przytoczonych wyżej definicji przywództwa najważniejszej, wiązałoby się z przyzwoleniem na pewne ograniczenia, nieścisłości i sprzeczności. W związku z tym przy analizie zjawiska przywództwa zasadne wydaje się korzystanie równocześnie z wielu definicji. Tym, co łączy większość współczesnych koncepcji dotyczących przywództwa, jest koncentracja na sprawczych cechach przywódcy. Nawet, jeśli wyzwala on tylko pewną energię u członków grupy, której przewodzi, bez niego grupa ta nie mogłaby osiągnąć tak dużo, jak przy jego udziale. Przywołane definicje różni natomiast sposób oddziaływania przywódcy na grupę oraz cel, do którego zmierzają jego poczynania.

5.Omów teorię cech i jej zmiany uwzględniające argumenty o znaczeniu czynników wrodzonych, wyuczonych i sytuacyjnych. Teoria cech kierowniczych (przywódczych)- zakłada, że do przywództwa potrzebne są określone cechy osobowości, które dane są tylko nielicznym ludziom, pochodzącym zwłaszcza z wyższych klas lub ras społecznych. J.Stoner i Ch.Wankel: „Pierwszą systematyczną próbą zrozumienia przywództwa, podjętą przez psychologów i innych badaczy było dążenie do identyfikacji osobowych cech przywódców. Ten pogląd na przywództwo – że przywódcą człowiek się rodzi, a nie staje – jest nadal popularny (chociaż nie wśród badaczy).” Następujące cechy:- zdecydowanie i odwaga,

• nieprzeciętna energia i siła woli,
• kwalifikacje zawodowe i szeroki horyzont myślowy,
• poczucie więzi grupowej oraz oddanie dla kolektywu i przedsiębiorstwa, Teoria cech przywódczych: -Liderem człowiek się rodzi, -Umiejętność przewodzenia wynika z pewnych cech charakteru, -Liderzy mają charyzmę, której brak menedżerom. Pięcioczynnikowy model osobowości (w skrócie PMO) autorstwa Paula Costy i Roberta McCrae zwany też „wielką piątką” (ang. Big Five) obejmuje następujące czynniki osobowości : -neurotyczność – odzwierciedlającą przystosowanie emocjonalne versus emocjonalne niezrównoważenie; skłonność do przeżywania negatywnych emocji oraz podatność na stres psychologiczny -ekstrawersjęintrowersja – która odnosi się do jakości i ilości interakcji społecznych oraz poziomu aktywności, energii, a także zdolności do doświadczania pozytywnych emocji -otwartość na doświadczenie – wskazującą na tendencję do pozytywnego wartościowania doświadczeń życiowych, tolerancję na nowość i ciekawość poznawczą -ugodowość – opisującą nastawienie do innych ludzi -sumienność– która oddaje stopień zorganizowania, wytrwałości i motywacji jednostki w działaniach zorientowanych na cel Czynnikowa teoria osobowości Raymonda Cattella (Teoria cech indywidualnych) to jedna z najbardziej rozwiniętych, empirycznych teorii osobowości, tzw. teoria cech -Teoria osobowości Cattella rozpatruje osobowość w szerokiej perspektywie, posługując się metodami statystycznymi do ustalenia dużej liczby konstruktów, które są powiązane operacyjnie z danymi. System konstruktów teoretycznych Cattella należy do najbardziej złożonych teorii psychologicznych. Osobowość w teorii Cattela to: -złożona i zróżnicowana struktura cech -profil obejmujący wszystkie rodzaje czynników, które mogły wpływać na reakcje człowieka w danym momencie -wszystko, co sprawia, iż można przewidzieć zachowanie danej osoby w określonej sytuacji -wiąże się z całym zachowaniem jednostki (znaczenie małych wycinków zachowania może być w pełni zrozumiane tylko wtedy, gdy rozpatruje się je w obszerniejszym kontekście całego funkcjonującego organizmu). Cechy wspólne, powtarzające się w licznych zestawieniach cech wyróżniających przywódców to: inteligencja, wyniki w nauce, gotowość ponoszenia odpowiedzialności, aktywność i zaangażowanie społeczne, status społeczno-ekonomiczny

6.Główne idee pojęcia przywództwa, wymień i krótko je scharakteryzuj. Główne idee pojęcia przywództwa: -Proces (odbywa się w czasie i zakłada rożne etapy) -Jednostka (przywództwo jednostki – kierowanie ogółem, czynnikiem ludzkim, grupą społeczną) -Relacja z innymi (wymiana poglądów, motywów, systemów wartości ) -Wywieranie wpływu (relacje się kształtują dzięki wywieraniu wpływu) -Osiąganie celu (osiąganie zamierzonych celów, osiąganie rezultatów, osiąganie wyników) -Intencjonalność (motywy, każdy w grupie ma jakąś motywację i potrzeby)

7.Typy i źródła władzy. Wymień i opisz.

• Władza w mocy prawa – podwładny musi znać i szanować prawo, aby kierownik mógł korzystać z tego prawa
• Władza odniesienia – oparta jest na chęci podporządkowania się, podwładni sami decydują, komu dać nad sobą władzę
• Władza, jaką dają kompetencje, zwana jest też władzą ekspercką
• Władza wynagradzania, zwana władzą pieniądza
• Władza, jaką daje prawo karania

8.Czynniki powstawania grup społecznych. Wymień i omów.

• Styczność – grupy składają się z jednostek, między którymi dochodzi do interakcji. Im bliżej pod względem geograficznym znajdują się dwie osoby, tym większe prawdopodobieństwo ich spotkania, nawiązania rozmowy i wzajemnej socjalizacji. Fizyczna styczność zwiększa prawdopodobieństwo interakcji i wspólnych działań, których rezultatem jest powstanie grupy społecznej.
• Podobieństwo – tworzenie grup społecznych zależy wyłącznie od fizycznej styczności potencjalnych członków. Ważnym czynnikiem w procesie formowania grupy jest podobieństwo między jednostkami. Ludzie wolą wiązać się z osobami podobnymi do siebie. Czują się swobodniej z kimś, kto dzieli z nimi zainteresowania, przekonania, wartości. Mają skłonność do wiązania się z osobami o podobnej charakterystyce społecznej, takiej jak: rasa, religia, pochodzenie etniczne i klasowe, z osobami w podobnym wieku, o podobnym poziomie inteligencji i o podobnej osobowości.

9.Podstawowe procesy grupowe – wymień i omów. podział :

1. Ze względu na kryterium układu w jakim przebiegają procesy społeczne.

• Interpersonalne – zachodzi w samej jednostce -Pomiędzy jednostkami – przyjaźń, wrogość, konkurowanie -Proces zachodzący pomiędzy jednostką a całą grupą np. konformizm, bunt -Proces zachodzący pomiędzy grupami

2. Kryterium w którym bierzemy pod uwagę dąsania do celu jednostek i grup -Proces przystosowania (adaptacji) -Proces współpracy -Proces współzawodnictwa – jedna ze stron uzyskuje więcej lub mniej -Konflikt – gra o sumie zerowej
3. Zmiany w organizacji – charakter ponad małymi grupami -Procesy rozwoju (pozytywne strony) -Proces dekadencji (zanik pewnych wartości, norm życia społecznego) -Proces reorganizacji (nowy porządek) -Proces dezorganizacji (praca zawodowa kobiet)

10.Formowanie grup zadaniowych – proces. 4 ETAPY ROZWOJU GRUPY WEDŁUG TUCKMANA:

1. FORMOWANIE (forming) - etap ten cechuje wysoki stopień niepokoju. Członkowie wywierają na sobie pierwsze wrażenia, określają wzorce zachowań, przydzielają poszczególnym osobom role. Uwaga grupy jest tu skoncentrowana na strukturze grupy oraz rolach jej poszczególnych członków.
2. BURZENIE (storming) - po wzajemnym przetestowaniu następuje wyrażanie własnych opinii. Na tym etapie pojawiają się różnice zdań oraz konflikty. wyznaczane są role, jakie mają spełniać poszczególni członkowie zespołu; ujawniają się osobowości; Jest to bardzo ważny etap tworzenia spójnej grupy.
3. NORMOWANIE (norming) - na tym etapie pojawiają się normy grupy, czyli modulatory zachowań, niezbędne do efektywnego funkcjonowania grupy. różnica zdań jest szanowana; rozpoczyna się poszukiwanie konstruktywnych rozwiązań; wyznaczone cele wydają się być nie aż tak odległe i wszyscy zaczynają współpracować, dążąc do ich realizacji
4. UTRWALANIE (performing) - po sformowaniu grupy następuje okres jej normalnej pracy jako zespołu, kiedy to grupa potrafi już pracować efektywnie, osiągając cele. 11.Opisz jedną z teorii przywództwa w perspektywie warunkowej. Co wpływa na ocenę skuteczności przewodzenia. Efektywność lidera zależy od interakcji między indywidualnymi właściwościami lidera a cechami sytuacji. Liderzy prezentują dwa typy: orientacji na ludzi lub orientacji na zadanie, a efektywność obydwu typów kierowania zależy od stopnia panowania lidera nad sytuacją. Dwa typy :

• Orientacja na zadanie – dbanie o jakość i efektywność pracy
• Orientacja na stosunki międzyludzkie – ważne są stosunki w grupie i odczucia pracowników Panowanie nad sytuacją warunkują: relacje pomiędzy liderem, a współpracownikami, stopień strukturyzacji zadania oraz władzy lidera.

12.Omów różnice pomiędzy przywództwem transformacyjnym a transakcyjnym. Przywództwo transakcyjne -Przywództwo transakcyjne opiera się na regule wymiany, to znaczy jest w pewnym sensie wytargowane. -Stąd zarządzający wzmacnia motywację podwładnych poprzez transakcje – odwołuje się do tego, co się podwładnym opłaca i w zamian za wysiłek oferuje im cenne nagrody, takie jak pieniądze czy status. -Przywódca transakcyjny dąży do osiągnięcia jak najwyższej sprawności operatywnej i taktycznej w obszarze jego oddziaływania, poprzez stosowanie kombinacji władzy formalnej i nieformalnego wpływu rozpoznaje, modyfikuje i spełnia potrzeby podwładnych oraz reaguje na zmieniające się sytuacje. Typy przywódców transakcyjnych: 1.przywódcy narcystyczni: nie dostrzegają innych ludzi,cechują się poczuciem megalomanii, omnipotencji, niecierpliwością oraz poczuciem nietykalności i nieśmiertelności sądzą, że są tak doskonali, że inni ludzie powinni ich kochać wyłącznie z tego powodu 2.przywódcy zaborczy: postrzegają innych ludzi jak przedmioty miłości i nienawiści, dążąc do ich posiadania i używania do własnych celów, chęci posiadania towarzyszy uczucie zazdrości taki lider często nie potrafi nad sobą zapanować i zachowuje się agresywnie, jest zaborczy i ma paranoidalną strukturę psychiczną 3.przywódcy uwodzicielscy: lepiej niż inni przywódcy rozwinięci emocjonalnie, postrzegają innych jako istoty, które należy oczarować, koncentrują się na przyciąganiu uwagi otoczenia, są osobami o histerycznej psychice – są niestabilni emocjonalnie i humorzaści 4.przywódcy roztropni: są osobami dojrzałymi, panującymi nad popędami, mogącymi ukierunkować swoją energię na realizację świadomie wybranych celów, są życzliwi wobec ludzi, często przyjmują postawę paternalistyczną, dbając o rozwój swoich podwładnych Przywództwo transformacyjne -Przywództwo transformacyjne angażuje całą osobę pracownika w celu zaspokojenia jego potrzeb wyższego rzędu. -Ten rodzaj kreowania relacji przełożony-podwładny to przywództwo wykraczające poza zwykłe oczekiwania, przekazujące poczucie posłannictwa (misji), stymulujące proces uczenia się, inspirujące nowe sposoby myślenia. Elementy przywództwa transformacyjnego -ponadprzeciętne zdolności dostrzegania sił zmierzających do radykalnej zmiany -zdolności do tworzenia wizji, która zmobilizuje organizację do zmierzania w określonym kierunku -mobilizacja i wspieranie członków organizacji do działania w kierunku wprowadzenia strategicznych zmian niezbędnych do wprowadzenia wizji w życie Umiejętności przywódcy transformacyjnego: -indywidualne traktowanie – przywódca przejawia zainteresowanie osobistym i zawodowym rozwojem członków zespołu; świadomy potrzeb swoich podwładnych motywuje ich i stwarza okoliczności dla uczenia się -stymulacja intelektualna – przywódca pobudza członków zespołu do myślenia, wykorzystywania wyobraźni, kwestionowania przyjętych założeń i uznanych, sprawdzonych i wypróbowanych metod działania -inspirujące motywowanie – przywódca roztacza optymistyczną i realistyczną zarazem wizję przyszłości, a następnie zachęca podwładnych, by zwiększyli swoje oczekiwania i wysiłek wkładany w urzeczywistnienie tego celu -wyidealizowany przykład – przywódca jest modelem roli

13.Elementy systemu politycznego. -Społeczność, której byt jest współzależny, składająca się z grup o interesach zbieżnych i sprzecznych, -Organizacje artykułujące i reprezentujące interesy tych grup poprzez zdobywanie i sprawowanie władzy państwowej bądź wywieranie na nią wpływu, -Instytucje władzy państwowej, dysponujące monopolem uzgadniania interesów zarówno sposobami perswazji, jak przymusu i przemocy, -Formalne i zwyczajowe normy regulujące wzajemne relacje i funkcjonowanie wszystkich części składowych systemu, -Ideologie i strategie polityczne, stanowiące oprogramowanie ukierunkowujące działalność systemów państwowych i partyjnych, -Instytucje i organizacje międzynarodowe do których są afiliowane państwa i partie polityczne, których rola wzrasta w warunkach integracji kontynentalnych i globalizacji.

14.Klasyfikacje systemów politycznych (różne kryteria). Istnieje wiele klasyfikacji, które akcentują nie tylko różne podejścia do badanej problematyki, ale także w odmienny sposób nazywają zbliżone zjawiska. Możliwe jest jednak znaleźnie pewnych wspólnych elementów i wskazanie na typologie przywództwa politycznego uwzględniające poszczególne elementy w jego analizie. Pierwszą klasyfikacją - to rozróżnienie pomiędzy analizami przywództwa politycznego a badaniami przywódców politycznych. O ile te pierwsze skupiają się na relacjach pomiędzy przywódcą a otoczeniem, to badania nad przywódcami politycznymi skupiają się na elementach takich jak etapy dochodzenia do stanowiska, procedury selekcji, cechy społeczne i demograficzne. Kolejna klasyfikacja - ze względu na poziom aktywności powoduje w tym względzie najprostszy podział na lokalne oraz krajowe. Jednakże uznając większe zróżnicowanie można jeszcze współcześnie wyróżnić poziom międzynarodowy, który wiąże się z działalnością w strukturach organizacji takich jak Unia Europejska i może dotyczyć osób zajmujących najważniejsze stanowiska w organizacjach międzynarodowych. Ze względu na podmiot sprawujący przywództwo polityczne wyróżniamy klasyfikację skutkującą podziałem na przywództwo osobowe oraz przywództwo instytucjonalne. Biorąc pod uwagę kryterium legalności możliwym staje się sformułowanie klasyfikacji wskazującej, że przywództwo polityczne jest legalne albo nielegalne. W pierwszym przypadku działa ono w oparciu o obowiązujące prawo regulujące aktywność polityczną i społeczną, z drugim zaś mamy do czynienia wówczas gdy nie jest zachowany ten wymóg. Co istotne, przywództwo polityczne określane jako nielegalne nie oznacza zawsze pejoratywnego kontekstu (np. działalność opozycyjna w systemach totalitarnych jest zjawiskiem godnym pochwały, choć wypełnia znamiona definicji). Ze względu na kryterium strukturalne wyróżniamy przywództwo formalne, które występuje gdy przywódca piastuje formalne stanowisko w strukturach grupy, bądź możemy wyróżnić przywództwo nieformalne, kiedy to grupa nie ma sformalizowanej struktury (np. w postaci dokumentu regulującego strukturę organizacji).

15.Model 5 praktyk skutecznego przywództwa wg Kouzes’a i Posner’a. Model 5 praktyk skutecznego przywództwa wg Kouzes’a i Posner’a wyłoniono za pomocą programu badawczego „ The Leadership Challenge”, które przeprowadzono na 800 menedżerów. Celem było uzyskanie odpowiedzi na pytanie „co tak naprawdę robią liderzy w organizacjach”? Wynikiem badań było wyłonienie wzorca 5 fundamentalnych praktyk, które umożliwiły badanym liderom osiągnięcie wybitnych wyników.

1. Podejmowanie wyzwań -poszukiwanie możliwości dokonywania zmian -eksperymentowanie, podejmowanie ryzyka, uczenie na towarzyszących im błędach
2. Inspirowanie wspólnej wizji -tworzenie wizji -orientacja ku przyszłości, patrzenie do przodu -obraz: widzenie przyszłości -ideał: poczucie możliwości -wyjątkowość: duma bycia odmiennym -zachęcanie ludzi do realizacji wspólnych celów 3.Umożliwianie działania innym -tworzenie warunków do współpracy poprzez promowanie wspólnych celów i i budowanie wzajemnego zaufania -wzmacnianie innych poprzez dzielenie się z nimi odpowiedzialnością i informacjami oraz zwiększanie ich swobody działania
3. Modelowanie drogi -bycie przykładem dla innych -zachowania spójne z deklarowanym systemem wartości -planowanie małych sukcesów, które wzmacniają zaangażowanie
4. Motywowanie -docenianie wkładu innych w sukces każdego przedsięwzięcia -świętowanie osiągnięć