Al-Kaida z arabskiego dosłownie baza, transkrypowana także jako Al-Qaida, al-Quaeda, al-Qaeda jest międzynarodową organizacją terrorystyczną o zasięgu światowym, założona w 1988 przez Osamę bin Ladena. Jednym z jej przywódców był Mohammed Atef (1944-2001), szef operacji militarnych. Najprawdopodobniej działa jako sieć ugrupowań terrorystycznych na całym świecie. Początkowo wspierała ekstremistyczne ugrupowania islamskie walczące z armią radziecką podczas wojny afgańskiej, w 1991 przekształciła się w organizację terrorystyczną, zasięgiem obejmując na początku XXI w. kilkadziesiąt krajów. W latach 1989-1991 jej kwatera główna znajdowała się w Pakistanie, potem w Sudanie, od 1996 w Afganistanie. Według deklaracji wojny ogłoszonej przez Osamę ben Ladena celem Al-Kaidy jest radykalizacja istniejących ugrupowań islamskich i utworzenie ich w miejscach gdzie nie występują; zniszczenie Stanów Zjednoczonych, których obecność i polityka zagraniczna postrzegana jest jako główne przeszkody w reformowaniu muzułmańskich społeczeństw; popieranie muzułmańskich wojowników w Afganistanie, Algierii, Bośnii, Kosowie, Pakistanie, Somalii, Tadżykistanie i Jemenie. Dąży do usunięcia wojsk amerykańskich z terytorium Arabii Saudyjskiej, na którym znajdują święte miejsca islamu. W 1998 Bin Laden ogłosił powstanie Światowego Frontu Islamskiego na Rzecz Walki z Żydami i Krzyżowcami (Al-Jabhah al-Islamiyyah al-`Alamiyyah li-Qital al-Yahud wal-Salibiyyin), w skład którego weszły egipskie organizacje terrorystyczne Gamaat al-Islamiya i Egipski Dżihad. Al-Kaidzie przypisuje się szereg ataków terrorystycznych, m.in. wybuch bombowy w World Trade Center w 1993, zabicie 18 żołnierzy amerykańskich w Somalii w 1993, ataki na ambasady USA w Afryce w 1998, atak na okręt wojenny USS Cole w Jemenie w 2000. Agencje wywiadowcze utrzymują, że jest organizatorem i sprawcą najkrwawszego w dziejach ludzkości zamachu terrorystycznego dokonanego na World Trade Center 11 września 2001, zginęło wtedy ok. 3 tys. osób.

Struktura organizacji Al-Kaida Trzeba pamiętać, iż Al-Qaida nie jest jednolitą organizacja działająca w obrębie danego państwa, lecz jest to koalicja ekstremistycznych ugrupowań islamskich, która skupia terrorystów różnych narodowości gotowych realizować jeden, wspólny cel. Szacuje się, że liczba członków Al-Qaidy to ok.50,000 osób. Organizacja reprezentuje silnie antyzachodnie poglądy i uważa Stany Zjednoczone Ameryki za głównego wroga islamu. Struktura Al-Qaidy posiada cechy charakterystyczne dla grup reprezentujących współczesny terroryzm międzynarodowy. Istotna cechą takich grup jest luźna, zdecentralizowana struktura, która utrudnia wykrycie oraz zniszczenie organizacji w momencie rozbicia jakiejkolwiek komórki. Na podstawie informacji Dżamala Ahmeda al-Fadla i innych informatorów można przedstawić strukturę organizacji.

Al-Qaida posiada samodzielne struktury i piony, które między innymi zajmują się zbieraniem funduszy, szkoleniami, zbieraniem informacji o przeciwniku, pomocą lekarską, działalnością propagandową oraz planowaniem i przeprowadzaniem akcji. W Al-Qaidzie istniała struktura pionowa o charakterze formalnym, najważniejszą pozycję jako emir zajmował Osama bin Laden, który współpracował z szurą, czyli radą złożona z biegłych w prawie religijnym (mułłów) oraz grupa starannie wyselekcjonowanych współpracowników. Szura, czyli Rada Konsultacyjna musiała zaakceptować każdą ważną decyzję na przykład przeprowadzenie ataku. Członkowie rady przewodniczą komisją, które tworzą niżsi rangą członkowie Al-Qaidy. Organizacja posiadała też komitety: do spraw wojskowych, politycznych, finansowych, zakupów zagranicznych, ochrony i informacji. Ich członkowie realizowali specjalne zadania z polecenia bin Ladena i jego dowódców operacyjnych. Celem Komitetu wojskowego był nadzór rekrutacji, tworzenie i zarządzanie obozami, treningi szkoleniowe. Komitet Polityczny wydawał fatwy. Komitet Finansów nadzorował firmy i przedsiębiorstw należące do organizacji. Komitet mediów zajmował się działalnością propagandową. Komitet Zakupów Zagranicznych kupował broń i potrzebne organizacji materiały. Celem Służby Bezpieczeństwa było oczywiście zapewnienie bezpieczeństwa organizacji. W skład Al-Qaida wchodzą również setki niezależnych komórek, które mają ten sam cel, co cała organizacja. Zazwyczaj komórki zajmują się rekrutacją i szkoleniami terrorystów na całym świecie oraz działają niezależnie od innych komórek. Operacyjne komórki Al-Qaidy składały się z komandosów działających pod kierunkiem Mohammada Atefa, alias Abu Hafs. Byli to głównie ludzie gotowi do akcji samobójczych. Szczególną wagę przywiązywano do zachowania drobiazgowych środków bezpieczeństwa i tajności na wszystkich szczeblach organizacji, w celu utrzymania efektywności operacji. Wiele komórek operacyjnych podległych Al-Qaidzie zostało rozpoznanych i zneutralizowanych, na przykład we Włoszech, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, USA, Tanzanii, Kenii, Jemenie i Albanii, ale w ich miejsce utworzono nowe komórki. Amerykańska inwazja na Afganistan jesienią 2001 roku zniszczyła dużą cześć komórek operacyjnych a według szacunków Pentagonu z 4 tysięcy szeregowych członków ocalało kilkuset. Jednak, mimo iż większość dowódców zginęło lub zostało wziętych do niewoli to w ciągu następnych miesięcy struktura Al-Qaidy odrodziła się ponownie i stała się obejmującą kilkadziesiąt państw luźna siecią organizacji, grup i zespołów połączonych najczęściej tylko ideologią, co powoduje, że wykrycie jednej komórki nie prowadzi do zdemaskowania innych członków grupy. Struktura organizacyjna al-Kaidy zaczyna przeżywać kryzys. Pentagon udostępnił dokumenty, z których wynika, że zwolennicy bin Ladena kłócą się między sobą jak prowadzić dżihad i nie mogą sobie poradzić z rozproszoną, luźną i zróżnicowaną siatką terrorystyczną. Al-Qaida coraz bardziej uzależnia się działających w wielu krajach miejscowych grup islamskich, które za cel nadrzędny stawiają własne cele a nie światowy dżihad bin Ladena.