Akcja utworu rozpoczyna się na Litwie we Soplicowie w roku 1811 i 1812 lata te miały dla Polaków wielkie znaczenie, ponieważ pokładali oni nadzieje na odnowę Królestwa Polskiego w Napoleonie, który szykował się na wojnę z Rosją. Napoleon nie zamierzał spełniać żadnych oczekiwań Polaków, a Mickiewicz mimo to że już to wiedział nie próbował przełamać jego mitu w społeczeństwie polskim, wręcz ukazuje go jako boga wojny , pogromcę Niemców, Anglików i Prusaków, mówi o tym cytat „Wszyscy pewni zwycięstwa, wołają ze łzami: Bóg jest z Napoleonem, Napoleon z nami” . Porą roku we fragmencie jest rozpoczynająca się wiosna, była ona bardzo wyjątkowa i jedyna taka dla Mickiewicza, ponieważ stanowiła tło dla rozgrywających się wypadków i losów ludzkich Poeta opisując ją, używa liczne środki poetyckie takie jak: powtórzenia i apostrofy - „O wiosno!” , pytań retorycznych - „Gdzie? w której stronie?” , „kto cię widział, jak byłaś kwitnąca”, nadaje jej cechy ludzkie – personifikacja – „Ja ciebie dotąd widzę, piękna maro senna!”, pojawiają się również – porównania –„jak cienie, błądzące patrole” i liczne – epitety – „wiosno wojny, wiosno urodzaju!”. Wszystkie te środki odpowiednio dopasowują się do panujących wtedy nastrojów . W Soplicowie mieścił się obóz czterdziestu tysięcy żołnierzy polskich ze sztabem generała Dąbrowskiego, generałów dywizji Giedrojcia i Kniaziewicza, generała brygady Grabowskiego i pułkownika Małachowskiego, miejsce to zostało wybrane, ponieważ leżało ono przy wielkiej drodze, którą szli Książe Józef i westfalski król Hieronim. Zaangażowanie Polaków w walkę o swoją sprawę można potwierdzić fragmentem: „Już zajęli cześć Litwy od Grodna po Słonim, Gdy król rozkazał wojsku dać trzy dni wytchnienia. Ale polscy żołnierze mimo utrudzenia Skarżyli się, że król im marszu nie dozwala, Tak radzi by co prędzej doścignąć Moskala. (…)” Natomiast w pobliskim mieście „staną główny sztab książęcy” Pan Tadeusz jako epopeja narodowa ukazuje szczegółowy opis z życia szlachty na tle ważnych wydarzeń historycznych, takich jak powstanie kościuszkowskie, Konstytucja 3 Maja czy też z osobistej historii Jacka Soplicy, który walczył pod Hohenliden. Były to czasy wielkich przemian w świadomości szlacheckiej, były czasem wielkiego ducha w narodzie i ogromnej chęci walki o wolność ojczyzny. Kompania Napoleona skłoniła rodaków do określonych zachowań , wzbudziły ogromnego ducha patriotyzmu. Społeczeństwo litewskie było bardzo poruszone rozgrywającymi się wydarzeniami. Dobro ojczyzny leżało na sercu nie tylko legionistom, ale i prostemu ludowi, długo uciskany i zniewolony naród budził się do życia, widząc żołnierzy w mundurach, widzieli już oswobodzoną ojczyznę. Poeta przedstawił to w trafne strofy: „ Już przyszło oficerów kilku, tłum żołnierzy, Lud ich otacza, patrzy, ledwie oczom wierzy Oglądając rodaków mundury noszących, Zbrojnych, wolnych i polskim językiem mówiących.”