Infrastruktura krytyczna

Przez pojęcie infrastruktury krytycznej należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców.

Infrastruktura krytyczna obejmuje systemy:

a) zaopatrzenia w energię i paliwa, b) łączności i sieci teleinformatycznych, c) finansowe, d) zaopatrzenia w żywność i wodę, e) ochrony zdrowia, f) transportowe i komunikacyjne, g) ratownicze, h) zapewniające ciągłość działania administracji publicznej, i) produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych.

Infrastruktura krytyczna to rzeczywiste i cybernetyczne systemy (a w tych systemach obiekty, urządzenia bądź instalacje) niezbędne do minimalnego funkcjonowania gospodarki i państwa. Infrastruktura krytyczna pełni kluczową rolę w funkcjonowaniu państwa i życiu jego obywateli. W wyniku zdarzeń spowodowanych siłami natury lub będących konsekwencją działań człowieka, infrastruktura krytyczna może być zniszczona, uszkodzona, a jej działanie może ulec zakłóceniu, przez co zagrożone może być życie i mienie obywateli. Równocześnie tego typu wydarzenia negatywnie wpływają na rozwój gospodarczy państwa. Stąd też ochrona infrastruktury krytycznej jest jednym z priorytetów stojących przed państwem polskim. Istota zadań związanych z infrastrukturą krytyczną sprowadza się nie tylko do zapewnienia jej ochrony przed zagrożeniami, ale również do tego aby ewentualne uszkodzenia i zakłócenia w jej funkcjonowaniu były możliwie krótkotrwałe, łatwe do usunięcia i nie wywoływały dodatkowych strat dla obywateli i gospodarki.

Przez ochronę infrastruktury krytycznej należy rozumieć wszelkie działania zmierzające do zapewnienia funkcjonalności, ciągłości działań i integralności infrastruktury krytycznej w celu zapobiegania zagrożeniom, ryzykom lub słabym punktom oraz ograniczenia i neutralizacji ich skutków oraz szybkiego odtworzenia tej infrastruktury na wypadek awarii, ataków oraz innych zdarzeń zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie. Właściciele oraz posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej, obowiązani do jej ochrony, zgodnie z odrębnymi przepisami, mają obowiązek przygotowywać i wdrażać stosownie do zaistniałego zagrożenia, własne plany ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywać własne systemy rezerwowe zapewniające bezpieczeństwo i podtrzymujące funkcjonowanie tej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia, a także wyznaczyć osoby odpowiedzialne za utrzymywanie kontaktów z administracją publiczną w zakresie ochrony infrastruktury krytycznej.

Zadania z zakresu ochrony infrastruktury krytycznej obejmują:

1. gromadzenie i przetwarzanie informacji dotyczących infrastruktury krytycznej;
2. przygotowywanie i aktualizację planów ochrony infrastruktury krytycznej;
3. opracowywanie i wdrażanie procedur na wypadek wystąpienia zagrożeń infrastruktury krytycznej;
4. zapewnienie możliwości odtworzenia infrastruktury krytycznej;
5. współpracę między administracją publiczną a właścicielami oraz posiadaczami samoistnymi i zależnymi obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej w zakresie jej ochrony.

W skład planów ochrony infrastruktury krytycznej wchodzą następujące elementy:

1. wykaz obiektów i systemów infrastruktury krytycznej;
2. charakterystyka zagrożeń dla infrastruktury krytycznej oraz ocena ryzyka ich wystąpienia;
3. charakterystyka zasobów możliwych do wykorzystania w celu ochrony infrastruktury krytycznej;
4. warianty działania w sytuacji zagrożeń lub zakłócenia funkcjonowania infrastruktury krytycznej;
5. warianty odtwarzania infrastruktury krytycznej;
6. zasady współpracy administracji publicznej z właścicielami oraz posiadaczami samoistnymi i zależnymi obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej w zakresie jej ochrony, w tym zasady przekazywania informacji;
7. wskazanie terminów i trybu aktualizacji planu.

Infrastruktura krytyczna współpracuje również z:

1. Administracją publiczną: W związku z tym, że inicjatywa stworzenia systemu ochrony infrastruktury krytycznej wyszła ze strony administracji publicznej, współpraca organów administracji publicznej stanowi jeden z podstawowych elementów zarządzania kryzysowego związanego z ochroną infrastruktury krytycznej. Współpraca ma polegać na wspólnych działaniach, których celem jest poprawa warunków bezpieczeństwa tejże infrastruktury. Oznacza to wspólne tworzenie koncepcji, standardów oraz propagowaniu rozwiązań związanych z ochroną IK, które znajdą się w dokumentach rządowych oraz ich realizacji. Współpraca administracji publicznej w ramach OIK będzie polegać na nieustannej wymianie informacji, która przyspieszy i podniesie efektywność tej ochrony oraz pozytywnie wpłynie na proces zarządzania bezpieczeństwem IK. Współpraca w szczególności obejmie: • stworzenie bazy specjalistów w kwestiach związanych ztematyką infrastruktury krytycznej wramach systemów IK. Baza ekspertów przyspieszy proces konsultacji ijednocześnie pozwoli na udzielanie wsparcia merytorycznego w sytuacji wystąpienia zakłóceń funkcjonowania IK oraz w ramach Forum publiczno-prywatnego, • wyznaczenie punktów kontaktowych w sprawach ochrony infrastruktury krytycznej wramach administracji publicznej i służb państwowych (m.in. wministerstwach iurzędach centralnych, urzędach wojewódzkich, KG Policji, ABW, AW, KG SG, KG PSP), • udział w opracowaniu, aktualizacji i realizacji Narodowego Programu Ochrony Infrastruktury Krytycznej.
2. Sektorem prywatnym Jednym z kluczowych elementów zapewniających sprawną i całościową ochronę infrastruktury krytycznej, jest współpraca sektora publicznego z sektorem prywatnym, jak i współpraca wewnątrz tych sektorów ze szczególnym uwzględnieniem współpracy przedstawicieli poszczególnych systemów w sektorze prywatnym. Ważnym elementem współpracy jest wypracowanie przejrzystych zasad i procedur między organami i służbami państwa a właścicielami oraz posiadaczami samoistnych i zależnych obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej. Wynika to z faktu, iż znaczna część infrastruktury, mającej kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa państwa, znajduje się obecnie w rękach sektora prywatnego. W tym celu, współpraca sektora państwowego i prywatnego sprowadza się do: • wymiany informacji, • wypracowania kanałów informacji dla sygnałów alarmowych płynących ze służb państwowych, • zapewnienia bezpieczeństwa danym, stanowiącym tajemnicę handlową, otrzymanym od operatorów. Zakłada się, że jednym z elementów instytucjonalizacji współpracy sektora prywatnego z sektorem państwowym będzie powołanie w najbliższym czasie Forum publiczno-prywatnego, które zajmuje się kwestiami związanymi z ochroną infrastruktury krytycznej. Celem Forum będzie: • stworzenie platformy sprzyjającej wymianie opinii, jak i pracy nad delikatnymi kwestiami ochrony infrastruktury krytycznej, • zgłaszanie i wypracowywanie nowych rozwiązań prawnych dotyczących ochrony infrastruktury krytycznej, • wymiana opinii i uwag zainteresowanych podmiotów już na wczesnym etapie prac legislacyjnych w obszarze infrastruktury krytycznej, • organizacja warsztatów, seminariów i konferencji poświęconych tematyce ochrony infrastruktury krytycznej, • stworzenie bazy specjalistów w kwestiach związanych z tematyką infrastruktury krytycznej w poszczególnych systemach - finansowym, łączności i sieci teleinformatycznych, zaopatrzenia w energię i paliwa itd. W ramach prac Forum utworzony zostanie mechanizm ochrony infrastruktury krytycznej. Celem mechanizmu będzie: • zapewnienie wymiany informacji między sektorem publicznym i prywatnym dotyczących zagrożeń wobec infrastruktury, • wsparcie koordynacji działań w przypadku zniszczenia lub zakłócenia funkcjonowania infrastruktury, • udzielanie przez podmioty administracji publicznej wsparcia merytorycznego (doradztwo, szkolenia) w zakresie fizycznej i informatycznej ochrony obiektów, jak również w zakresie funkcjonowania wewnętrznych mechanizmów ochrony infrastruktury krytycznej i zarządzania kryzysowego, • udział w ćwiczeniach z zakresu ochrony infrastruktury krytycznej. Dzięki pracom Forum powstanie baza specjalistów w kwestiach związanych z tematyką infrastruktury krytycznej w poszczególnych systemach - finansowym, łączności i sieci teleinformatycznych, zaopatrzenia w energię i paliwa itd. Eksperci ci, będą współpracowali ze stroną rządową m.in. w trakcie prac podejmowanych na forum Unii Europejskiej w celu przedyskutowania z sektorem prywatnym propozycji legislacyjnych Unii. Funkcjonowanie bazy specjalistów przyspieszy proces konsultacji i jednocześnie pozwoli na korzystanie z doświadczenia i wiedzy, która w samej administracji publicznej może być niewystarczająca. Za organizację i funkcjonowanie mechanizmu odpowiedzialna będzie administracja publiczna. Koordynatorem będzie Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, które utrzymywać będzie robocze kontakty z przedstawicielami wskazanymi przez właścicieli oraz posiadaczy samoistnych i zależnych obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej infrastruktury krytycznej - tzw. punktami kontaktowymi (m.in. w ministerstwach i urzędach centralnych, urzędach wojewódzkich, Komendzie Głównej Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agenci Wywiadu, Komendzie Głównej Straży Granicznej, Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej).
3. Narodowym Programem Ochrony Infrastruktury Krytycznej Rządowe Centrum Bezpieczeństwa jest odpowiedzialne za przygotowanie Narodowego Programu Ochrony Infrastruktury Krytycznej. Przy przygotowaniu programu RCB współpracuje z ministrami i kierownikami urzędów centralnych właściwych w sprawach bezpieczeństwa narodowego, a także odpowiedzialnymi za systemy: • zaopatrzenia w energię i paliwa, łączności i sieci teleinformatycznych, • finansowe, • zaopatrzenia w żywność i wodę, • ochrony zdrowia, • transportowe i komunikacyjne, • ratownicze, • zapewniające ciągłość działania administracji publicznej, • produkcji, • składowania, przechowywania stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych. Celem Programu jest stworzenie warunków do poprawy bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, w szczególności w zakresie: • zapobiegania zakłóceniom funkcjonowania infrastruktury krytycznej; • przygotowania na sytuacje kryzysowe mogące niekorzystnie wpłynąć na infrastrukturę krytyczną; • reagowania w sytuacjach zniszczenia lub zakłócenia funkcjonowania infrastruktury krytycznej; • odtwarzania infrastruktury krytycznej.

Program określa: • narodowe priorytety, cele, wymagania oraz standardy, służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania infrastruktury krytycznej; • ministrów kierujących działami administracji rządowej i kierowników urzędów centralnych odpowiedzialnych za systemy wymienione powyżej; • szczegółowe kryteria pozwalające wyodrębnić obiekty, instalacje, urządzenia i usługi wchodzące w skład systemów infrastruktury krytycznej, biorąc pod uwagę ich znaczenie dla funkcjonowania państwa i zaspokojenia potrzeb obywateli. STOPNIE ALARMOWE INFRASTRUKTURY KRYTYCZNEJ: Ustawa wprowadza możliwość ogłaszania stopni alarmowych. Prezes Rady Ministrów z własnej inicjatywy, na wniosek właściwego ministra, kierownika urzędu centralnego lub wojewody, może wprowadzić na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo jego części, w drodze zarządzenia, jeden z czterech stopni alarmowych. Stopnie alarmowe mogą być wprowadzone w następujących sytuacjach:

1. pierwszy stopień alarmowy - w przypadku uzyskania informacji o możliwości wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym lub innego zdarzenia, których rodzaj i zakres jest trudny do przewidzenia;

2. drugi stopień alarmowy- w przypadku uzyskania informacji o możliwości wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym lub innego zdarzenia, powodujących zagrożenie bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej;

3. trzeci stopień alarmowy - w przypadku uzyskania informacji o osobach lub organizacjach przygotowujących działania terrorystyczne godzące w bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej lub wystąpienia aktów terroru godzących w bezpieczeństwo innych państw albo w przypadku uzyskania informacji o możliwości wystąpienia innego zdarzenia godzącego w bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej lub innych państw;

4. czwarty stopień alarmowy - w przypadku wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym lub innego zdarzenia, powodujących zagrożenie bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej lub innych państw. Wyższy stopień alarmowy może być wprowadzony z pominięciem niższych stopni. W przypadku ogłoszenia jednego ze stopni alarmowych realizowane są zadania ujęte w Planie Reagowania Obronnego Rzeczypospolitej Polskiej i realizuje się je zgodnie z procedurami ujętymi w tym planie, odpowiednio dla każdego stopnia alarmowego. Prezes Rady Ministrów, w drodze zarządzenia, odwołuje albo zmienia stopień alarmowy.