Obraz matki w poznanych utworach - przedstaw i porównaj ;

• Jadwiga Barykowa - Pani Młodziakowa
• Pani Ziembiewiczowa - Eleonora

“Matka to jedyna na świecie kobieta, której możesz dawać tyle miłości ile chcesz, wszystkie inne kobiety Twoją dobroć wykorzystają, wcale nie kochając przy tym więcej, choć wydaje im się, że jest inaczej”. Słowa te świadczą o tym, że matka jest najdroższą osobą w życiu każdego człowieka, jak również, że jest to istota obdarzona ogromnym uczuciem jakim jest miłość do dziecka. Gdy spojrzymy na tą istotę, możemy stwierdzić, że matka jest toposem w literaturze. Ale trudno się dziwić skoro tylu wielkich i znanych pisarzy pisało i nadal pisze zainspirowanych życiem wszystkich “mam”. Według Encyklopedii Staropolskiej, matkę można postrzegać jako mać, macierz, niewiastę dzietną w stosunku do tego dziecka. To osoba, która przez 9 miesięcy nosi płód czyli swoje dziecko. Rozwijające się w niej życie jest wtedy częścią jej samej. Stąd rodzi się matczyna miłość i przywiązanie. Miłość miłości nie jest równa. Każda matka kocha swoje dziecko inaczej, jednak taką samą, bezgraniczną miłością. Jednak jak wiadomo, każdy ma własny sposób portretowania matki, więc również literatura wytworzyła wiele jej archetypów i portretów. Powieść Stefana Żeromskiego “Przedwiośnie” przedstawia tragiczne losy Jadwigi Barykowej, matki głównego bohatera Cezarego. Kobiety, która przelała całą swoją miłość na dorastającego syna kiedy jej męża Seweryna wcielono do wojska. Jest osobą darzącą syna bezwzględną miłością i troską, które wzbudzają u niej wyrozumiałość dla niesfornego syna. Tym samym prezentuje macierzyństwo wybaczające dziecku wszelkie grzechy. Jest niedoceniana przez niego za życia, traktowana w sposób grubiański, “obdarowywana” przez syna nieposłuszeństwem i obojętnością. “Przedwiośnie” przedstawia nam matkę walczącą o to, by jej syn miał dostatnie względnie życie. Pragnęła uszczęśliwić jedynaka za wszelką cenę. Matczyna miłość nakazywała jej dbać i opiekować się synem. To dla niego głodowała, wyprawiała się nocą za miasto. Ten jednak nie zwracał uwagi na jej starania. Może cierpi też, dlatego, ze czuje własna porażkę? Nie jest autorytetem dla swojego dziecka. Refleksja Cezarego na temat dobroci matki przyszła za późno. Po długim czasie zaczął rozumieć, że była jego skarbem, kobietą silną, nie poddającą się niczemu, poświęcającą się dla niego w każdy możliwy sposób. Myślę, że w przypadku Jadwigi Barykowej, możemy dostrzec dwa rodzaje cierpienia: fizyczne (ciężka praca w domu i w porcie, do której nie jest stworzona żadna kobieta), oraz psychiczne(będące wynikiem ciągłej niepewności i lęku o syna). To wszystko czyni ją matka bolejącą i uważam, ze zasługuje na ogromny szacunek, gdyż doskonale spełniła swój rodzicielski obowiązek, dbała o syna a kiedy umierała, nie czuła żalu tylko strach o dalszy los jej dziecka. Różne postawy matek wobec swoich dzieci opisuje Zofia Nałkowska w powieści “Granica|. Jedną z nich jest pani Żancia, jest osobą radosną, ufającą w Boską Opatrzność i kochającą „życie, ludzi i świat”, a przede wszystkim męża, dla którego jest niezwykle wyrozumiała, wybaczając mu liczne romanse z folwarcznymi dziewczętami. Matka głównego bohatera, Zenona, kocha syna najmocniej na świecie, dostrzega tylko jego zalety, akceptując jego wady i dziwactwa, ciesząc się ze szczęścia syna w małżeństwie, lecz tak naprawdę nie starając się doszukać przyczyn jego niepokoju. Zawsze potrafiła znaleźć dla niego wytłumaczenie i usprawiedliwienie. W jej oczach Zenon był uosobieniem sukcesu, błyskotliwej kariery. Zenon był oburzony na matkę za jej bierność i akceptację postępowania ojca. Postanowił sobie, że on nigdy nie będzie żył podwójną moralnością tak jak czynili to jego rodzice, szczególnie ojciec, że nigdy w życiu nie powtórzy tego obyczajowego schematu w jaki włączeni byli jego ojciec i matka (z własnej woli). Zenon jednak przekracza granicę, poza którą jest już innym człowiekiem, gdyż za tą granicą znajduje się ludzka krzywda i cierpienie. Finał jego życiowych decyzji, wyborów okazuje się w sumie bardzo tragiczny. Matką groteskowo - nowoczesną jest pani Młodziakowa w powieści W. Gombrowicza “Ferdydurke”. Stara się być pod każdym względem nowoczesna, co według niej ma się przejawić odrzuceniem mieszczańskich konwenansów. Głośno wyraża przy obcych osobach zdanie, że Zuta może robić, co chce i spotykać się, z kim chce. Pani Młodziakowa jest gotowa pozwolić swojej córce Zucie na złamanie każdej zasady, byle tylko nikt nie posądził jej o brak nowoczesności. Matka nie jest w ogóle zdziwiona, że Zuta nie wie, kim był Norwid. Realizując swoje pragnienie Młodziakowa staje się absurdalna, zwłaszcza kiedy namawia dziewczynę do urodzenia nieślubnego dziecka. Wszystko to są pozory i gra - kolejna maska pani Młodziakowej: maska nowoczesnej matki. Bastion nowoczesności pada w momencie, gdy matka widzi w sypialni córki dwóch mężczyzn naraz. Reaguje wtedy jak każda przeciętna matka - gniewem i oburzeniem. Pragnę przytoczyć jeszcze jeden przykład bohaterki matki z „Tanga” Sławomira Mrożka. Eleonora jest matką Artura, żoną Stomila oraz kochanką Edka. Jest to kobieta lekkomyślna, nieodpowiedzialna i amoralna. Zdradza ona męża i do tego nie boi się o tym mówić. Jest niejako zaprzeczeniem zarówno typowej matki. jak i kochającej żony. Ta kobieta nie pamięta nawet daty narodzin swego jedynego syna, który jest już studentem. Eleonora jest postacią mocno zdeformowaną i groteskową, dla której nie istnieją żadne zahamowania moralne. Odrzuca wszelkie konwenanse w imię wolności, dąży jedynie do zaspokojenia wszelkich zachcianek. Nawet śmierć syna Artura na krótko przykuwa uwagę samolubnej matki, która woli grać w karty i zajmować się kochankiem. Inaczej zachowywała się w stosunku do Eugenii, swojej matki. Z cierpliwością znosiła wszelkie jej dziwactwa i pozwalała jej na kolejne. Była wobec niej bardzo troskliwa i opiekuńcza. W momencie śmierci Eugenii, Eleonora była przy niej do samego końca. Takia postać jak np. Eleonora burzy topos matki oddanej, kochającej, szczerej, przeżywającej cierpienia i niepokoje z powodu swych dzieci. Eleonora jest kobietą wyzwoloną, łamie wszystkie zasady i tradycje, również te, które dotyczą macierzyństwa. Nie wychowała Artura i nadal jest jej obojętne jego zachowanie, życiowe problemy i osiągnięcia. To antywzorzec matki. Jej przeciwieństwem jest bohaterka powieści Żeromskiego była matką bardzo opiekuńczą, ale nie narzucała synowi swojej woli. Żeromski stworzył obraz matki cichej, uległej, dobrej ale często bezradnej; pozwalającej się tyranizować swojemu synowi. Miłość w powieści Nałkowskiej jest również ważną częścią życia ludzkiego, jednak na pierwszy plan wysuwa się ślepa miłość Żanci Ziembiewiczowej do męża. Jest szczęśliwa w swym związku, nie dostrzega wad swojego partnera, idealizuje jego postawę. Z miłości macierzyńskiej bezwzględnie akceptowała Zenona, lecz nie dostrzegała jego rzeczywistych problemów. Jak widać, wśród przeanalizowanych utworów można spostrzec jak różne portrety matek występują w literaturze. Motyw ten istnieje w wielu formach: Od tej kochanej, prostej, ale zawsze wychodzącej życiu naprzeciw, poprzez matkę roztargnioną, która nie traktuje swej roli poważnie, do tej, która swoje powołanie traktuje zbyt sztywno, teoretycznie, a nie intuicyjnie i uczuciowo. Niestety zarówno w życiu jak i w literaturze pojawiają sie wyrodne matki nie zważające na potrzeby dziecka. Niemniej jednak najczęściej matka ukazana jest jako kobieta, której wszystkie uczucia skierowane są ku dziecku. Pełna troski i oddania towarzyszy mu od momentu narodzin w dobrych i złych chwilach. Taki obraz utrwaliła w nas literatura i sztuka. Więzi jakie łączą matkę z dzieckiem są trwałe, nie ma w nich miejsca na egoizm, dlatego macierzyństwo wywołuje wzruszenie, a przede wszystkim budzi najwyższy szacunek. Matka staje się duchową towarzyszką życia każdego człowieka. Matka wnosi w życie młodego człowieka wartości, które pozwalają mu funkcjonować, ona jest dawczynią życia. Bez jej obecności opisywane postaci byłyby często nie wyraźne, a motywy ich działania byłyby niejednokrotnie niezrozumiałe.