Wojna Ludowa - (przeszłość, teraźniejszość, przyszłość)

Szczecin, 2012

SPIS TREŚCI

Wstęp 3 Ludowy charakter wojny 4 Strony konfliktu 5 Konflikty o charakterze Wojny Ludowej 6 Teraźniejszość 8 Przyszłość Wojny Ludowej 9 Zakończenie 10 Bibliografia 12

WSTĘP

Pojęcie wojny ludowej stwarza istotne problemy z umiejscowieniem go w ogólnie przyjętych typologiach wojen. Przedmiotowo wydaje się być najbliższy wojnie domowej i wojnie partyzanckiej. Bardzo często zastępowany bywa pojęciem wojny narodowo-wyzwoleńczej . Należy jednak poczynić istotne zastrzeżenia: nie każda wojna partyzancka jest wojna ludową; podobnie jak nie jest nią każda wojna domowa. Rozwikłanie terminu wymusza analizę kilku terminów, które będą towarzyszyć nam w przedstawionej pracy. Za punkt wyjścia można przyjąć definicję: „Wojna ludowa (narodowa) - wojna między klasami i grupami społecznymi wewnątrz państwa o uzyskanie władzy” . Cezurę czasową pod kątem której rozpatrywany został termin wojny ludowej wyznaczyć może wiek XX, w którym nasilenie zjawisk zasygnalizowanych w definicji było szczególnie duże. Okres ten charakteryzowały wojny ludu z rządem, wojny republikanów i komunistów, przepych konfrontacji wolności i spokoju wewnętrznego państwa z prewencyjnym podejściem organów rządzących, opozycja kontra lewicowy rząd popierany przez socjalistów, anarchistów. Pojęcie można rozszerzyć o powszechny opór w celu odparcia agresji drugiego państwa (grupy państw). Wojna, kojarzona jako starcie dwóch nieprzyjaznych bloków, konflikt zbrojny Wschodu i Zachodu, gdzie można dopatrywać się starć dwóch lub więcej zwaśnionych państw odnajduje się w jednym narodzie. Narodzie, który zatraca wartości często powodowane zachłannością jednej przodującej postaci, rządem konsekwentnie narzucającym swoją wolę – rządem wykorzystującym słabych, mniej licznych, nieprzygotowanych do odparcia ataku. Dla nich jedynym sposobem jest sztuka wojny. Metody walki, nowe techniki, absolutnie obcy sposób załatwienia sprawy w sposób prosty, brak porozumienia, przynoszący w rezultacie krwawe skutki i pogłębienie coraz to gorszej sytuacji gospodarczej kraju. Ważny jest sposób kierowania krajem - jeden z najistotniejszych impulsów ekstremalnych zdarzeń. W ten sposób można uzyskać odpowiedź na banalnie niebanalne pytania – jak do tego doszło? Co kieruje ludem, który nie mierzy siły na zamiary, wierzy w pozytywne zakończenie swoich działań. Racje mniejszości – słuszne oraz te w mniejszym stopniu mające rację bytu. Walczące o własne dobro poprzez organizacje ludowe - wolne zgromadzenie ludzi mających wiarę. Wykorzystujących metody walki wojny partyzanckiej, a dochodzących do perfekcji przez ilość stoczonych starć. Kształtujących swoją technikę wojenną od jej zerowej znajomości. Nie ma nic silniejszego od ludzi dążących do celu i wierzących w swoje rację. Czysta potęga człowieczeństwa, bo wiara czyni cuda…

LUDOWY CHARAKTER WOJNY

Zastanawiając się nad złożonym charakterem zagadnienia, przez analizę wojen partyzanckich o charakterze ludowym oraz sytuacji w krajach takich jak Hiszpania, Jugosławia, Chiny kształtują się pewne hipotezy. Cechami odpowiadającymi zagadnieniu postawionemu jako problem badawczy rozumiemy nie tylko masowe, złożone ataki grup społecznych jakie wystąpiły za czasów Kuomintangu, gdzie resztki komunistów po wydarzeniach zerwania sojuszu z Komunistyczną Partią Chin wycofały się na wieś po czym stawiając sobie za cel zbrojenia podpierając się masami chłopskimi, ale także myśl Mao Zedong , który widział wieś jako rezerwuar sił rewolucyjnych. Koncepcja całkiem inna od koncepcji Lenina, który w tej roli widział robotników. Celem działań tych państw można określić wyzwolenie narodowe, wyzwolenie społeczne (zasadnicza zmiana stosunków społecznych panujących w danym środowisku po danym okresie historycznym, tu: II wojna światowa), zdobycie władzy przez grupę, warstwę nie mającej dotychczas żadnego udziału w jej sprawowaniu. Widać to ostatnie przede wszystkim w wojnie domowej, która miała miejsce w Hiszpanii w 1936 roku. Wojna ludowa ma charakter wojny powszechnej. Dotyka i dotyczy ona każdego. Grupy społeczne organizując się często są słabe i prowadzone pod dowództwem samorzutnie (i zapewne w dużym stopniu przypadkowo) wyłonionych postaci. Mamy w tym rodzaju konfliktu zbrojnego wyraźnie zaznaczone strony konfliktu. Podkreślić można, iż poparcie ludu występuje przez szerokie masy społeczne w interesie których wojna jest prowadzona. Liczne wystąpienia zbrojne między oddziałami rządu, a ludem. Podłożem jest dążenie do wolności jak też wywarcie presji na panujący rząd. Możemy przypuszczać, iż celem grup społecznych jest początkowo chęć wywarcia presji na władzach w sprawie zmian ustalanych reform, tu: wszelkie założenia po II wojnie światowej odnoście gospodarki oraz przeciwstawienie się części armii na skutek ograniczenia ich wpływów w kraju. Charakter Wojny Ludowej widoczny jest w czasie wojny w Hiszpanii w 1936 roku gdzie to zaszło przejęcie władzy przez lewice wnet nastały kontrowersje wynikające z niesprawiedliwego miejsc w parlamencie, otwarty konflikt między rządzącymi republikanami, a prawicowymi zwolennikami generała Francisco Franco. Kontrowersyjne reformy rządzących, ustanowienie konsytuacji, która wywołała konflikty między państwem, a kościołem, w odpowiedzi na co popierający władze kościelne spalili wiele świątyń. 

STRONY KONFLIKTU

Zwaśnione strony w Wojnie Ludowej są wyraźnie zaznaczone. Z jednej strony mamy władzę dyktatorską, wyszkoloną  i zdyscyplinowaną armię i wielkie zasoby majątkowe zdolne stawić opór burzącym się warstwom społecznym. Naprzeciw im występuje ludność danego kraju. Masowe zgromadzenia. Walka ludu o swoje racje bytu. Występuje tutaj dysproporcja sił tych dwóch stron. Zauważyć można, że lud w tym konflikcie idzie za naród w który wierzy człowiek, chcąc głosić swoje racje i wprowadzić nacisk na rząd. Słaba organizacja, słabe uzbrojenia i amatorstwo kiepsko zorganizowanych mas społecznych powoduje często przechylenie szali zwycięstwa na stronę przeciwnika. Za ludem opowiadają się tylko czynniki wewnętrzne i cel, który uświęca środki. Cechy charakterystyczne:  specyficzna strategia i sztuka operacyjna oraz podporządkowane niezwykłym warunkom formy organizacji wojsk i dowodzenia Zaraźliwy entuzjazm rewolucyjnych zgrupowań można zauważyć na przykładzie konfrontacji rządu w Chongqingu, jak i komunistów w Yan’anie, gdzie poparcie tych drugich rosło bardzo szybko mimo walki na dwóch frontach – przeciwko Japończykom i przeciwko sobie. W Hiszpanii zwaśnienie stron objęło republikanów i rząd. W Jugosławii ruch oporu przybrał charakter masowej walki zbrojnej. Stworzyły się dwa centra ruchu oporu, jednych reprezentował pułkownik D. Mihailović  wraz z królem Piotrem II  – oddziały czetników, drugi nurt Broz-Tito , który rozpoczął rozbudowę formacji partyzanckich jeszcze w okresie wojny obronnej w kwietniu 1941 roku. Obie strony stworzył wojnę o charakterze bratobójczym. 
Wnioskując trzeba zaznaczyć jeszcze, iż strony konfliktu są nie równe nie tylko pod względem wyszkolenia czy przygotowania, ale również fizycznie, psychicznie czy organizacyjnie. Gdy jedna ze stron jest mniejsza liczebnie przez co ma lepsze możliwości bojowe czy manewrowe w terenie, to druga o większej liczebności, będzie słabo uzbrojona i działania jej będą prowadzone na szerokim polu. 

KONFLIKTY O CHARAKTERZE WOJNY LUDOWEJ

Wojna domowa w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 kształtowała się pomiędzy komunistami, socjalistami i republikanami, a zwolennikami generała F. Franco . Komendant Wysp Kanaryjskich w 1936 r. podjął bunt przerzucając swoje oddziały z Afryki do Hiszpanii. Początek wojny był dla generała bardzo obiec obiecujący, dowodził najsilniejszą grupą wojsk powstańczych co po połączeniu jego cech dowódczych postawiło go na czele wojsk narodowych. Została złożona na jego ręce również władza cywilna w kraju. Połączył się z oddziałami generała E. Moli pod Madrytem – nastąpiło zorganizowanie tak zwanej władzy ludowej, która obroniła Madryt, rok później przeszła do ofensywy. W 1938 r. nastąpił przełom, wojska frankistowskie przedzieliły terytorium republiki, zajmując Barcelonę, następnie Madryt. Wnet generał F. Franco ogłosił zakończenie wojny – nastąpiło wyparcie komunizmu z terenu Hiszpanii , . Jugosławia pod koniec II wojny światowej, aż do jej zakończenia zmagała się z ruchem oporu, których przybrał postać masowej walki zbrojnej. Zaprawiły sytuację do krwawej wojny domowej. Przodowały dwa ruchy oporu wcześniej wspomnianych D. Mihailovicia i króla Piotr II oraz nurt komunistów jugosłowiańskich Broz-Tito. Warto zauważyć, iż Mihailović był antykomunistą, przeciwnik walki zbrojnej za wszelką cenę, uniknięcia jakichkolwiek ofiar wśród ludności cywilnej. Wierzył w porozumienie z kolaboracyjnymi nurtami politycznymi. Josip Broz natomiast zwolennik totalnej walki z okupantem niezależnie od liczy ofiar będących wynikiem tej taktyki. Konflikt pogłębiany przez waśnie religijne i narodowościowe. Walki między Titem, a Mihailoviciem doprowadziły do tego, iż ten drugi został oskarżony przez Moskwę o kolaborację. W rezultacie alianci zachodni zawiesili pomoc dla czetników załamując pozycje Mihailovicia. Zyskał na tym Tito, tworząc na nowo zdobytych terenach komitety wyzwolenia narodowego. Starcia te doprowadziły do utrzymania w jedności wielojęzycznego kraju, tuż po jego śmierci nastąpił rozpad Jugosławii i uzyskanie niepodległości przez poszczególne narody spowodowane przede wszystkim czystkami etnicznymi w narodzie . Maoizm, który jest wariantem ideologii komunistycznej w Chinach, oparty na ideach Mao Zedonga kształtował się w roku 1958. Zauważyć trzeba wcześniejsze wydarzenia w tym kraju. Mao Zedong przekształcił maoizm z europejskiego marksizmu, ukierunkował go tylko wedle chińskiej tradycji intelektualnej. W 1927 roku prawica Kuomintangu zerwała sojusz z Komunistyczną Partią Chin, pozbywając się kadr komunistów. Niewielkie ilości komunistów, którzy uszli z życiem przeniosły się na wieś, rozpoczynając wojnę partyzancką przy wykorzystaniu mas ludowych. Ideologię Mao Zedonga cechował militaryzm oraz dążenie do monopolu władzy, zrodzona została na piedestale wojny domowej. Przebieg wojny w 1931 roku zakłóciło wkroczenie Japończyków na teren Republiki Chińskiej. Zajęli oni Mandżurię oraz zaatakowali centralne Chiny. Wpłynęło to pozytywnie na sytuację wewnętrzną państwa, gdyż zwaśnione strony zjednoczyły się przeciwko agresorowi. Wojna domowa została na dziewięć lat wstrzymana. Wznowienie konfliktu nastąpiło po zakończeniu II wojny świtowej w1945 roku. Tym razem oddziałania zbrojne potoczyły się szybko i komuniści zdobyli przewagę. W 1949 roku Mao Zedong proklamował w Pekinie powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. Uważa się, że w tym dniu zakończyła się wojna domowa, jednak walki trwały jeszcze kilka miesięcy. Rząd z Kuomintangiem oraz zwolennikami przeniósł się na Tajwan , .

Śledząc dokładne wydarzenia oraz losy warstw społecznych, przemian w państwie i ich wpływ na organizację społeczną można dopatrzeć się cech charakterystycznych dla Wojny Ludowej. Występują masowe grupy społeczne, które poprzez krótką i sprawną organizację prezentują otwarcie poruszenie oraz świadomy brak zgody na takie dalsze funkcjonowanie państwa. Widzimy tu ludzi będących amatorami sztuki wojennej, którzy za naród są w stanie oddać życie.

TERAŹNIEJSZOŚĆ

Obecnie przykładów Wojny Ludowej możemy doszukać się konfliktach asymetrycznych. Termin konflikty asymetryczny pojawił się wedle Krystiana Piątkowskiego w literaturze w USA w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Określano nim konflikt „(…) kiedy państwo i jego siły zbrojne konfrontowane są z przeciwnikiem, którego cele, organizacja, środki walki i metody działania nie mieszczą się w konwencjonalnym pojęciu wojny […] Wojna asymetryczna nie zna pojęcia walki, frontu odbywa się w rozproszeniu bez zachowania ciągłości geograficznej i chronologicznej” . Współczesne konflikty niosą za sobą wiele zagrożeń, podważają bezpieczeństwo państw europejskich. Celem takiego konfliktu jest osiągnięcie jak największej przewagi militarnej jak i niemilitarnej przy wykorzystaniu słabych stron przeciwnika. Ma to w zamiarze zwiększenie zasięgu działania plus zwiększenie intensywności działania, prezentuje charakter totalny. Wojny asymetryczne uwzględniają konkretny plus z zastosowania małych, słabszych stron konfliktów. Będą one szerzej oraz szybciej szerzyć propagandę oraz psychologiczne wykorzystanie małych grup społecznych biorących udział w otwartym konflikcie. Takich przykładów możemy doszukać się w historii przykładem tego jest Japonia stająca na drodze tak wielkiemu mocarstwu jak USA czy Rosja. Widać tu zaniedbanie uwzględnienia zagrożenia jakie może wywołać mniejsze państwo. Doszukać tego można się nie tylko na przykładzie wielkich konfliktów zbrojnych, ale także w stosunkach wewnętrznych państwa. Konflikty na tle religijnym czy rasowym również mogą przypominać mniejszą Wojnę Ludową, która we współczesnych czasach towarzyszy każdemu z państw. Mniejszości narodowe czy wspomniane religijne są słabszą stroną walczącą o swoje prawa, na obcym terenie ich prawa i spokojna egzystencja są pomijane często to prowadzi do sporów. Przeciwnikiem ich w tym starciu staje się rząd oraz inne grupy społeczne zastraszające oraz utrudniające rozwoju praw dla tych grupy. Następstwem tego są rozruchy, starcia tych warstw wewnątrz państwa. Przyczynia się to co licznych strat oraz wywarciu presji. Akurat w takich przypadku mniejszości są zwyczajnie uciszane, a ich domaganie o prawa schodzi na boczny tor. Przeciwnicy w tym sporze dysponują nieproporcjonalnym potencjałem. Współcześnie zagrożenia asymetryczne powiązane są z rozwojem terroryzmu międzynarodowego, przestępczością na skalę światową oraz rozprzestrzenianiem się broni masowego rażenia. Wszystkie te czynniki będące następstwem takich konfliktów są ze sobą ściśle powiązane. Konkretnych przykładów tego doszukujemy się w Afganistanie czy Iraku. W Iraku dopatrujemy się takich konfliktów w sektorze gospodarczym, gdzie w czasie ostatnich kilku lat zastał takim przykładem sektor naftowy. W jednym i drugim kraju nieregularne formacje wyposażone są w tanią i ogólnie dostępną broń, jednakże stawiają opór lepiej wyposażonym oraz przygotowanym najbogatszym krajom świata. W tych krajach coraz większe znaczenie odgrywa terroryzm. Na ich przykładzie widać, iż terroryzm nie ogranicza się tylko do danego obszaru czy warstwy społecznej, ale jest zagrożeniem wszechobecnym gdzie toczy się wojna domowa, ludowa na tle religijnym, etnicznym. Przeprowadzane w Iraku i Afganistanie zamachy mają określony cel – polityczny czy tez militarny. Przewiduje on zahamowanie odbudowy struktur wojskowych, destabilizację kraju. Na celu jest nie tylko zwiększenie strat danego kraju, ale również utrzymanie powszechnie panującego strachu. Widzimy tu próbę doprowadzenia do konfliktu między muzułmanami, przykładem tego jest wysadzenie przez Al-Kaidę szyickiego meczetu w Samarze . Asymetria rozumiana jest jako nieproporcjonalność sił danych grup w konfliktach nie tylko na tle terrorystycznym, ale wewnątrz państwa jako spór rządu i ludu w sprawie zatwierdzanych reform. Każdy taki czynnik może prowadzić do kolejnych konfliktów narodowych. Stwarzając małą Wojnę Ludową.

PRZYSZŁOŚĆ WOJNY LUDOWEJ

Wojna Ludowa w przyszłości wyznacza dwa podstawowe cele, dokładniej: wyzwolenie narodowe oraz wyzwolenie społeczne. Możemy spodziewać się ewolucji w niekonwencjonalne środki walki. Metodą ich będzie terroryzm na skalę światową, a celem – terror kryminalny. Zachowanie takie zaobserwować można już w Ameryce Łacińskiej . Wenezuela, Ekwador to przykłady państw w których terroryzm ma szanse przerodzić się w działalność kryminalną. Ruch lewicowy przekształca się w handel kokainą, której obecność powoduje wzrost przestępczości, zabójstw oraz konfliktów w państwie. Dochodzi ciągle do starć między rządem, który jest całkowicie bezsilny, a zorganizowanymi grupami przestępczymi. Prędzej stanie się ona efektem chęci przejęcia władzy przez dobrze już zorganizowaną grupę społeczną, która będzie wykorzystywać postęp technologiczny oraz narastające słabości społeczne oraz władz. Wymusi zreformowanie rządów danego kraju. Konkretniej, czysty konflikt obywateli z prawem, pragnący lepszego życie, które obecnie jest tak bardzo jak na przykład przez państwo Polskie zaniedbywane. Wojna Ludowa pozbędzie się charakteru walki wyzwoleńczej – nabierze bardziej społecznego kształtu. Lud danego kraju zatraci swoje wartości posłusznie godząc się na nowe rozporządzenia i ustawy co powodować będzie kolejne strajki. Wnet grupy najczęściej zwaśnione, czyli na tle religijnym oraz etnicznym połączą sił i dochodzić będzie do kolejnych masowych starć, lecz tym razem między rządem, a ludem. Konflikt będzie odbywać się między nimi kosztem całej społeczności, co pociągnie za sobą kolejne konsekwencję. Domniemać możne, iż dojdzie do obalenia rządów w jednym, drugim, a później kolejnym państwie. Świat sam pokazuje nam już czym może być Wojna Ludowa, przyszłość jest tylko kwestią czasu. Czasu, którego obecnie nikt nie bierze pod uwagę, patrząc na to co dzieje się w krajach zbójnickich oraz sprawach wewnątrz danego państwa. Jak bardzo można zauważyć już podziały społeczne oraz niechęć wobec rządu.

ZAKOŃCZENIE

Wojna Ludowa, konflikt kształtujący się cały czas, narodowe niezadowolenie podstawą jego bytu w przeszłości, teraźniejszości oraz przyszłości. Najprościej zrozumieć ten termin patrząc na teraźniejszość. Gwarantuje nam ona różne sposoby jego postrzegania. Od konfliktów asymetryczny przez terroryzm, walki grup – warstw społecznych o poprawę  jakości życia, rozwój przestępczości czy konflikty wewnątrz kraju na linii obywatel – obywatel z braku ingerencji odpowiednich służ w państwie i jasno postawionych przepisów prawnych.

Wojna Ludowa mimo upływu lat i zmian w konfliktów nadal kształtuje swój charakter. Początki jej dotyczą wielkich wojen, które miały duży wpływ na przyszłość, wojen nie tylko wewnętrznych warstw, ale ingerujących państw sąsiednich. Nieregularne oddziały ludowe mogą zwyciężyć w wojnie, zorganizowane siły obronne, zauważyć można nie istnieją wstępne warunki rewolucji, powstają one dopiero w momencie jej wybuchu, dlatego w przyszłości nagłe wystąpienia rewolucjonistów chcących zmian w państwie i stawiających opór władzy mogą mieć charakter totalny, powszechny, a nawet jak na przykładzie wojny w Jugosławii bratobójczy. Powoli społeczeństwo zauważy powiązanie między tym co był, a co jest. Rozwój terroru na świecie i jego konsekwencję będą przerażać ludność. Brak jakichkolwiek reakcji ze strony władz zakończy się ruchami sprzeciwu. Wzmożona przestępczość napływająca z Zachodu oraz konflikty asymetryczne są tylko przejściowym etapem, to co może wywołać prawdziwą Wojnę Ludową stanowimy my sami – wybierając rząd, który w każdym z tych konflikcie robi nie to co trzeba, ale kompletnie nie ingeruje. Prędzej czy później zostanie to zauważone i dojdzie do dążenia obalenia takich władz.

BIBLIOGRAFIA

Mała encyklopedia wojskowa, t.3, Warszawa 1971. Radziecki słownik encyklopedyczny, Moskwa 1987. W. H. Carroll, Ostatnia krucjata, Hiszpania 1936, WEKTORY, Wrocław 2007. A. Beevor, Walka o Hiszpanię 1936–1939, Pierwsze starcie totalitaryzmów, Znak, Kraków 2009. J. K. Fairbank, Historia Chin, Nowe spojrzenie, MARABUT, Gdańsk 1996. K. Gawlikowski, Chiny wobec Europy, Reformy Wojkowe XIX wieku, Wrocław 1979. W. Felczak, T. Wasilewski, Historia Jugosławii, Wrocław 1985. A. Gaca, K. Kamińska, Z. Naworski, Historia i Współczesność, Świat i Polska, Ludzie i Poglądy, COMER, 1994. Mao Tse-tung, Zagadnienia wojny partyzanckiej przeciwko najeźdźcom japońskim, Maoistowski Projekt Dokumentacyjny, 2012. K. Korzeniowski, K. Skórczewski, P. Dzięgielewski, Akty terrorystyczne w Iraku i Afganistanie jako element wojny asymetrycznej, Lekarz Wojskowy 3/2009. K. Piątkowski, Wojna nowego typu?, „Polska w Europie” ,2002.