Człowiek został stworzony na obraz i podobieństwo Boga; został obdarzony rozumem i wolną wolą. Pierwsi ludzie źle wykorzystali daną im wolność, sprzeciwili się Panu Bogu i popełnili grzech – grzech pierworodny. Dlatego też od początku dziejów widoczna jest skłonność ludzi do czynienia zła, czyli do popełniania grzechów. Każdy grzech jest obrazą Boga, rani naturę człowieka i niszczy ludzką solidarność i oddala człowieka od Pana Boga. Pan Bóg kocha człowieka, którego stworzył, nie chce jego zatracenia i dlatego od samego początku zachęca ludzi do opamiętania się, porzucenia zła i pojednania się z Nim. Z pewnością skutkiem tego jest odwieczne poszukiwanie przez ludzi jakiegoś boga, bożków, dobrych i złych duchów, wobec których można byłoby okazywać posłuszeństwo, czcić ich i prosić o pomoc w różnych potrzebach. Pan Bóg postanowił pomóc ludziom w odnalezieniu Go i nawróceniu się. Boski plan pojednania i zbawienia był przedstawiany ludziom stopniowo; na początku przez Abrahama i patriarchów, potem przez proroków. Przez nich to Pan Bóg mówił o sobie, o wymaganiach względem Jego Osoby i o zasadach współżycia między ludźmi (przykazania). Celem Bożego planu zbawienia (nazywanego często ekonomią Bożą) jest wejście ludzi w ścisłą doskonałą więź z Trójcą Świętą, co oznacza życie doczesne w stanie łaski i chwalebne – szczęśliwe życie wieczne. Ostatnim aktem Bożego planu było zbawienie dokonane raz na zawsze przez Jezusa Chrystusa ; poprzez Misterium Paschalne. Od tego czasu, akt zbawienia jest uobecniany w świętych czynnościach liturgii Kościoła, a szczególnie w siedmiu sakramentach. Korzystanie z owoców odkupienia Chrystusa, poprzez udzielanie (Kościół) i przyjmowanie (wierni) sakramentów jest najbardziej skuteczną częścią nowej ekonomii zbawienia. Jest to tak zwana ekonomia sakramentalna.

     Bóg udziela ludziom swego zbawienia za pośrednictwem Kościoła i sakramentów. Przyjmowanie sakramentów oznacza osobisty udział człowieka w wypełnianiu zbawczego planu Boga. Sakramenty tworzą fundament życia chrześcijańskiego (chrzest), uświęcają człowieka, dają wzrost wiary, umacniają wiarę, czynią człowieka zdolnym do oddawania Bogu należnej czci i pełnienia miłości (względem Boga i względem bliźnich).
Sakramenty dzielą się na sakramenty wtajemniczenia (chrzest, bierzmowanie i Eucharystia), uzdrowienia (pokuta i namaszczenie chorych) oraz sakramenty służące komunii i posłaniu wiernych (sakrament święceń i małżeństwo).
Sakramenty wtajemniczenia są fundamentem życia chrześcijańskiego. Za ich pośrednictwem dokonuje się przejście człowieka do życia z Bogiem. Z tym łączy się konieczność dokonania wyboru dotyczącego ostatecznego przeznaczenia człowieka. Jeżeli człowiek wybiera Boga i Królestwo Boże, zostaje włączony do Kościoła. Wybranie życia z Bogiem nie przeszkadza w realizacji własnego życia. 	Życie z Bogiem, którego udzielają sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego, może w człowieku ulec osłabieniu albo zostać całkowicie utracone na skutek grzechów. Jednak Chrystus daje człowiekowi możliwość pojednania z Bogiem, za pośrednictwem Kościoła, w sakramentach pokuty i namaszczenia chorych, nazywanych sakramentami uzdrowienia.
Życie chrześcijańskie jest wpisane w życie różnych społeczności (także w życie wspólnoty Kościoła).Wsparcie w wypełnianiu przez ludzi ich posłania oraz budowaniu Kościoła stanowią pozostawione przez Chrystusa sakramenty kapłaństwa i małżeństwa, nazwane sakramentami w służbie komunii i posłania wiernych.

Chrzest
Sakrament ten jest także nazywany “obmyciem odradzającym i odnawiającym w Duchu Świętym” ponieważ oznacza i urzeczywistnia narodzenie z wody i z Ducha, bez którego nikt nie może wejść do Królestwa Bożego. W pierwszych wiekach Kościoła wtajemniczenie chrześcijańskie było bardzo rozbudowane i obejmowało długi okres katechumenatu oraz szereg obrzędów przygotowawczych, które wyznaczały liturgicznie drogę przygotowania katechumenalnego. Jego zwieńczeniem była celebracja sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego. Tam gdzie chrzest dzieci stał się w szerokim zakresie zwyczajną formą celebracji tego sakramentu, wszystko to stało się jednym obrzędem, który zawiera w sposób bardzo skrócony przygotowujące etapy wtajemniczenia chrześcijańskiego. Chrzest dzieci ze swej natury wymaga katechumenatu pochrzcielnego. Nie chodzi tylko o późniejsze nauczanie, lecz także o konieczny rozwój łaski chrztu w miarę dorastania osoby. Temu celowi powinien służyć katechizm.

Bierzmowanie Sakrament bierzmowania wraz z chrztem i Eucharystią należy do “sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego”. Przyjęcie tego sakramentu jest konieczne jako dopełnienie łaski chrztu. Istotnie, “przez sakrament bierzmowania (ochrzczeni) jeszcze ściślej wiążą się z Kościołem, otrzymują szczególną moc Ducha Świętego i w ten sposób jeszcze mocniej zobowiązani są, jako prawdziwi świadkowie Chrystusa, do szerzenia wiary słowem i uczynkiem oraz do bronienia jej”. W obrządku rzymskim biskup wyciąga ręce nad bierzmowanymi. Jest to gest, który od czasów apostolskich jest znakiem daru Ducha. Biskup modli się o Jego wylanie. To wkładanie rąk w tradycji katolickiej słusznie uznaje się za początek sakramentu bierzmowania, który w pewien sposób przedłuża w Kościele łaskę Pięćdziesiątnicy". W obrzędzie sakramentu bierzmowania należy uwzględnić znak namaszczenia oraz to, co namaszczenie oznacza i wyciska, czyli pieczęć duchową. Bierzmowanie przynosi zatem wzrost i pogłębienie łaski chrzcielnej: zakorzenia nas głębiej w Bożym synostwie; ściślej jednoczy nas z Chrystusem; pomnaża w nas dary Ducha Świętego; udoskonala naszą więź z Kościołem; udziela nam, jako prawdziwym świadkom Chrystusa, specjalnej mocy Ducha Świętego do szerzenia i obrony wiary słowem i czynem, do mężnego wyznawania imienia Chrystusa oraz do tego, by nigdy nie wstydzić się Krzyża. Chrzest, bierzmowanie i Eucharystia stanowią jedność i dlatego wierni są obowiązani przyjąć sakrament bierzmowania w odpowiednim czasie. W ten sposób wtajemniczenie chrześcijańskie zostaje dopełnione. Jeśli mówi się czasem o bierzmowaniu jako o “sakramencie dojrzałości chrześcijańskiej”, to nie należy jednak mylić dojrzałego wieku wiary z dojrzałym wiekiem rozwoju naturalnego. Nie można także zapominać, że łaska chrztu jest łaską darmowego i niezasłużonego wybrania. Nie potrzebuje ona “potwierdzenia”, by stać się skuteczną.

Eucharystia Eucharystia jest źródłem i zarazem szczytem całego życia chrześcijańskiego. Inne zaś sakramenty, tak jak wszystkie kościelne posługi i dzieła apostolstwa, wiążą się ze świętą Eucharystią i do niej zmierzają. Eucharystia oznacza i urzeczywistnia komunię życia z Bogiem i jedność wiernych, przez które Kościół jest sobą. Jest ona szczytem działania, przez które Bóg w Chrystusie uświęca świat, a równocześnie szczytem kultu, jaki ludzie w Duchu Świętym oddają Chrystusowi, a przez Niego Ojcu". Liturgia Eucharystii przebiega według podstawowej struktury, zachowanej przez wieki do naszych czasów. Rozwija się ona w dwóch zasadniczych częściach, które stanowią organiczną jedność: -zgromadzenie się uczestników, liturgia słowa z czytaniami, homilią i modlitwą powszechną; -liturgia eucharystyczna, z przygotowaniem chleba i wina, konsekracją w czasie dziękczynienia i komunią. Liturgia słowa i liturgia eucharystyczna stanowią razem “jeden akt kultu” . Zastawiony dla nas stół eucharystyczny jest równocześnie stołem Słowa Bożego i Ciała Pana.

Pokuty i pojednania Nazywa się go sakramentem nawrócenia, ponieważ urzeczywistnia w sposób sakramentalny wezwanie Jezusa do nawrócenia , drogę powrotu do Ojca , od którego człowiek oddalił się przez grzech. Nazywa się go sakramentem pokuty, ponieważ ukazuje osobistą drogę nawrócenia, skruchy i zadośćuczynienia ze strony grzesznego chrześcijanina. Nazywa się go sakramentem spowiedzi, ponieważ oskarżenie - spowiedź z grzechów przed kapłanem jest istotnym elementem tego sakramentu. Sakrament ten jest również “wyznaniem”, uznaniem i uwielbieniem świętości Boga oraz Jego miłosierdzia wobec grzesznego człowieka. Nazywa się go sakramentem przebaczenia (przez sakramentalne rozgrzeszenie, słowami kapłana Bóg udziela “przebaczenia i pokoju”) i sakramentem pojednania (następuje pojednanie grzesznika z Bogiem). Wezwanie Jezusa do nawrócenia i pokuty nie ma na celu czynów zewnętrznych (wora pokutnego i popiołu, postów i umartwień), lecz nawrócenie serca i pokutę wewnętrzną. Bez niej czyny pokutne pozostają bezowocne. Nawrócenie wewnętrzne skłania do uzewnętrznienia tej postawy przez znaki widzialne, gesty i czyny pokutne.

Namaszczenie chorych Choroba i cierpienie zawsze należały do najpoważniejszych problemów, poddających próbie życie ludzkie. Człowiek doświadcza w chorobie swojej niemocy, ograniczeń i skończoności. Każda choroba może łączyć się z przewidywaniem śmierci. Zmartwychwstały Pan powiedział: “W imię moje… na chorych ręce kłaść będą, a ci odzyskają zdrowie”. Potwierdza je Kościół przez znaki, jakich dokonuje, wzywając Jego imienia. Znaki te świadczą w specjalny sposób, że Jezus jest naprawdę “Bogiem, który zbawia. Kościół w czasach apostolskich zna specjalny obrzęd przeznaczony dla chorych. Mówi o tym św. Jakub: “Choruje ktoś wśród was? Niech sprowadzi kapłanów Kościoła, by się modlili nad nim i namaścili go olejem w imię Pana. A modlitwa pełna wiary będzie dla chorego ratunkiem i Pan go podźwignie, a jeśliby popełnił grzechy, będą mu odpuszczone”. Tradycja uznała w tym obrzędzie jeden z siedmiu sakramentów Kościoła.

Sakrament Święceń Sakrament święceń jest sakramentem, dzięki któremu posłanie, powierzone przez Chrystusa Apostołom, nadal jest spełniane w Kościele aż do końca czasów. Jest to więc sakrament posługi apostolskiej. Obejmuje on trzy stopnie: episkopat, prezbiterat i diakonat. Jednak w narodzie izraelskim Bóg wybrał jedno z dwunastu pokoleń, przeznaczając je do służby liturgicznym. Specjalny obrzęd zapoczątkował kapłaństwo Starego Przymierza . Kapłani zostali ustanowieni “dla ludzi… w sprawach odnoszących się do Boga, aby składali dary i ofiary za grzechy”. Kapłaństwo, ustanowione w celu głoszenia słowa Bożego i przywracania na nowo jedności z Bogiem przez ofiary (całopalne) i modlitwę, było jednak nieskuteczne, ponieważ nie mogło przynieść zbawienia, potrzebowało nieustannego powtarzania ofiar i nie mogło dokonać ostatecznego uświęcenia. Mogła tego dokonać jedynie ofiara Chrystusa. Odkupieńcza ofiara Chrystusa jest jedyna, wypełniona raz na zawsze, a jednak uobecnia się w Ofierze eucharystycznej Kościoła. To samo dotyczy jedynego kapłaństwa Chrystusa; uobecnia się ono przez kapłaństwo służebne, nie pomniejszając jedyności kapłaństwa Chrystusa: “Dlatego sam Chrystus jest prawdziwym kapłanem, a inni są tylko Jego sługami”.

Sakrament małżeńswa Wspólnota życia i miłości małżeńskiej, ustanowiona przez Stwórcę i unormowana Jego prawami, zawiązuje się przez przymierze małżeńskie. Powołanie do małżeństwa jest wpisane w samą naturę mężczyzny i kobiety. Małżeństwo nie jest instytucją czysto ludzką, chociaż w ciągu wieków mogło ulegać licznym zmianom w różnych kulturach, strukturach społecznych i postawach duchowych. Ta różnorodność nie powinna prowadzić do zapomnienia o jego wspólnych i trwałych cechach. Chociaż godność tej instytucji nie wszędzie ukazuje się z taką samą jasnością , to jednak we wszystkich kulturach istnieje zrozumienie dla znaczenia związku małżeńskiego. Szczęście osoby i społeczności ludzkiej oraz chrześcijańskiej wiąże się ściśle z pomyślną sytuacją wspólnoty małżeńskiej i rodzinnej. Moralna świadomość dotycząca jedności i nierozerwalności małżeństwa rozwinęła się pod wpływem pedagogii starego Prawa. Kościół nadaje wielkie znaczenie obecności Jezusa na godach w Kanie. Widzi w tym potwierdzenie, że małżeństwo jest czymś dobrym, oraz zapowiedź, że od tej pory będzie ono skutecznym znakiem obecności Chrystusa.

W Bożej ekonomii zbawienia jest zawarta darmowa obietnica zbawienia oraz środki, które mają człowiekowi pomagać do osiągnięcia zbawienia. Te środki to właśnie ekonomia sakramentalna. Przez sakramenty chrześcijanie otrzymują łaskę Chrystusa i dary Ducha Świętego, które uzdalniają ich do tego, aby żyć życiem dzieci Bożych. Zbawienie osiągną jednak tylko ci, którzy do źródeł łask (sakramentów) przystępują z wiarą i szczerze pragną otrzymać dary płynące z sakramentów.

W opracowaniu wykorzystano:

1. Katechizm Kościoła Katolickiego. Poznań, Wydawnictwo Pallotinum, 1994
2. Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego. Kielce, Wydawnictwo JEDNOŚĆ, 2005
3. We wspólnocie z Bogiem – Akcja Katolicka w służbie wspólnoty z Bogiem. Materiały formacyjne na 2011 r. pod redakcją ks. Tadeusza Borutki. Warszawa, Wyd. „Scriptum”, 2010
4. Vademecum katolika. Wiara, praktyka, sakramenty, modlitwa. Kraków, Wyd. „M”, 2003