Charakterystyka bohaterów

Hamlet - główny bohater

Przedstawienie postaci: duński królewicz, syn Hamleta i Gertrudy, synowiec Klaudiusza. Studiuje w Wittenberdze. Po śmierci ojca na prośbę matki rezygnuje ze studiów i pozostaje w Elsynorze. Jest człowiekiem wykształconym, nieprzywykłym do dworskich intryg i zabiegów o wpływy.

Cechy usposobienia i charakteru: skłonny do refleksji, marzeń, rozważań filozoficznych dotyczących życia człowieka, losu, przemijania, sensu istnienia świata. Wierzy w szlachetność i czystość człowieka, dlatego oburzają go obyczaje Duńczyków: “Owe hulanki (…) Czynią z nas wszystkich pośmiewisko świata”, “Jedna kropla zła / Nasącza jadem całe nasze dobro”. Hamlet to natura niezdolna do czynu, a zostaje zobligowany przez ducha ojca do pomszczenia jego śmierci. Przysięga wypełnić żądanie: “I tylko rozkaz twój (…) Przetrwa spisany na stronniczkach mózgu: / Przysięgam”.

Stosunek do matki: krytycznie ocenia postępowanie matki i nie waha się przed zdecydowanym potępieniem jej, używając mocnych słów: “Twarz nieba / Goreje wstydem i nawet nasz glob, / (…) pali się rumieńcem / Wstrętu”. Świadczy to o jego poczuciu przyzwoitości, wzniosłości, nieskazitelności charakteru, dążeniu do idealizmu.

Ocena postaci: Książę jest bez wątpienia postacią tragiczną, bowiem zostaje postawiony przed zadaniem, przed którego spełnieniem wzdraga się cała jego istota. Duch ojca oczekuje od niego aktu zemsty, a to wiąże się ze zbrukaniem rąk krwią. Sprawia wrażenie człowieka, który znalazł się w nieodpowiednim miejscu i o nieodpowiedniej porze. Jego marzycielska, delikatna, czysta natura nie pasuje do intryganckiego środowiska dworu duńskiego, dlatego mówi: “Dania jest więzieniem”.

Klaudiusz jest bratem Hamleta, króla Danii, którego zdradził w podstępny sposób. Zasiadł po nim na tronie, a następnie pojął za żonę swoją bratową Gertrudę. Po objęciu władzy, niepomny na to, jak ją zdobył, pragnie być dobrym królem. Troszczy się o los Danii zagrożonej przez Fortynbrasa i o los synowca Hamleta, którego traktuje jak ojciec. Wszystko potoczyłoby się według jego myśli, gdyby nie Hamlet, któremu duch ojca wyjawia prawdę o zbrodni. Wówczas to ujawnia się prawdziwa natura Klaudiusza - zbrodniarza owładniętego żądzą władzy. Początkowo zachowuje jeszcze pozory człowieczeństwa, dopadają go wyrzuty sumienia: “Jak ostrym biczem jego słowa chłoszczą / Moje sumienie!”, “Smród mojej zbrodni bije aż pod niebo! / Tak, ciąży na mnie Kainowa klątwa: / Zabiłem brata”.

Ma świadomość opanowywania swej duszy przez zło. Próbuje się zmienić, wierzy, że można wszystko puścić w niepamięć. Prosi Boga o przebaczenie, ale nie wie, że ono mu nie przysługuje, bo nie potrafi się wyrzec swych zdobyczy. Jego żal jest powierzchowny. Później już nie zaprząta sobie głowy sumieniem. W perfidny sposób, bez skrupułów, zdradziecko planuje pozbycie się Hamleta cudzymi rękami. Wie, że działania księcia są zwrócone przeciwko niemu. Klaudiusz to człowiek, który dla zrealizowania swych tajemnych pragnień nie cofa się przed niczym. Wydawało mu się, że można oddalić przeszłość, a z nią zbrodnię i zacząć nowe życie jako nowy człowiek.

Posuwa się do zdradzieckich metod, podsłuchując z Poloniuszem lub godząc się na tak niecne czyny. Będąc występnym i nieuczciwym człowiekiem, posądza o to samo innych i niedowierza nawet swej małżonce. Do zguby doprowadziły go jego własne czyny, skierowane przeciw Hamletowi.

Poloniusz to kanclerz króla Danii, ojciec Ofelii i Laertesa. Jest to człowiek przebiegły, doświadczony, który już niejednemu panu służył. Posiada zdroworozsądkową wiedzę o życiu i ludziach, którą stara się przekazać synowi i córce. Umie się obracać między ludźmi, szafować pochlebstwami, gdy trzeba, umie też skłamać. Nie jest też człowiekiem uczciwym. Szpieguje gdzie się da i kiedy zajdzie potrzeba: “ukryję się tam za arrasem / I wszystko będę słyszał”.

Pouczenia, jakie daje synowi, to prawdziwa szkoła życia. Nie ma w niej miejsca na wyższe wartości i górnolotność. Poloniusz nauczył się natomiast, że popłaca cwaniactwo, przebiegłość, uniżoność i dbałość o własne położenie. Pragnie zawsze dobrze wykonywać swoje zadania, a nawet jest niekiedy nadgorliwy. To jego sposób dbania o karierę. Nie ma zbyt lotnego umysłu, dlatego Hamlet może bezkarnie z niego kpić.

Gertruda - żona Klaudiusza, matka Hamleta, wcześniej żona brata Klaudiusza - Hamleta. Jest to postać dwuznaczna poprzez swe postępowanie. Wyszła drugi raz za mąż dwa miesiące po śmierci poprzedniego męża. Nie waha się przed popełnieniem grzechu kazirodztwa, wychodząc za brata męża. Fakty te świadczą o tym, że nie liczy się z opinią publiczną. Pod znakiem zapytania staje jej uczucie do byłego męża, skoro szybko je wymazała z pamięci. Trzyma stronę Klaudiusza, nie stara się zająć problemami Hamleta, ani wyjaśnić nagłej śmierci męża. Wydaje się zgadzać z oskarżeniami syna.

Ofelia jest córką Poloniusza, siostrą Laertesa. To wzór posłusznej córki. Realizując ojcowskie nakazy niweczy własne szczęście. Nie potrafi się przeciwstawić i walczyć o prawo do uczucia. Jest zakochana w Hamlecie i wie o jego miłości, ale łatwo ulega sugestii brata i ojca, że książę chce ją usidlić. To uczciwa, szlachetna, chociaż bierna i uległa dziewczyna. Oświadcza ojcu: “Słucham cię, ojcze” i dotrzymuje słowa. Jest słabą osobowością niezdolną poradzić sobie z przeciwnościami losu, a dowodem na to jest jej szaleństwo i samobójstwo.

Horacjo - najwierniejszy przyjaciel Hamleta, podobnie jak on student uniwersytetu w Wittenberdze. Przybył do Elsynoru na pogrzeb króla Hamleta. Jest to młodzieniec szlachetny, któremu obce są wszelkie knowania i zdrada. Hamlet docenia jego zalety, dlatego mówi: “Horacjo, ty masz w sobie taką prawość, / Jakiej u innych nigdy nie spotkałem”. Książę wie, że zawsze może na niego liczyć. Jest wiernym przyjacielem i sługą, szczerze wspiera Hamleta i przybywa na każde jego wezwanie. Horacjo uważa się za spadkobiercę myśli Rzymian, a Hamlet przedstawia go jako stoika, mówiąc: “Bo jesteś / Kimś kto cierpieniu rzuca w twarz cierpliwość, / Kto znosi ciosy i dary Fortuny / Z równym spokojem”. To jedyna w tragedii postać bez skazy. Właśnie jako najsprawiedliwszy spełnia misję przekazania prawdy o tragicznych wydarzeniach na zamku Elsynor.

Rosencrantz i Guildenstern są przyjaciółmi Hamleta z dzieciństwa. Niezależnie od swej woli stają się narzędziem zbrodni w rękach Klaudiusza. Wykonując swe obowiązki względem władcy, mimowolnie stają po stronie mordercy. To wierni poddani, nie kwestionujący rozkazów króla, przyzwyczajeni do posłuszeństwa i uległości. Starają się dobrze wywiązać z powierzonych im zadań. Są reprezentantami takiego poglądu na temat władcy i państwa, który utożsamia te dwa pojęcia. Los zakpił z nich - za wierną i oddaną służbę czekała ich w nagrodę śmierć. Nigdy nie mają własnego zdania, przyklaskują pomysłom króla. W interpretacjach są niekiedy traktowani jako zdeklarowani zwolennicy zła. Hamlet także posądza ich o nieuczciwe zamiary.

Laertes - syn Poloniusza, brat Ofelii. Młodzieniec przebywa we Francji, przyjechał do Danii na koronację nowego króla, ale teraz pragnie wrócić do Paryża. Jest dobrym, kochającym synem i bratem, człowiekiem z zasadami. Udziela siostrze wielu rad i przestróg w trosce o jej dobre imię. Cechuje go powaga i rozsądek. Zna prawa i możliwości swego stanu, dlatego zaleca Ofelii rozwagę w kontaktach z Hamletem. Po śmierci Poloniusza ogarnia go wściekłość i pragnienie zemsty, daje się ponieść emocjom. Uczucia te podsycają obłęd i śmierć siostry. Laertes traci panowanie nad sobą, postępuje jak człowiek porywczy, gwałtowny i bez honoru. Plami dobre imię szlachcica. Godzi się na nieczystą walkę i podstęp, ponosząc za to najgorszą karę - śmierć.

Fortynbras jest synem króla Norwegii zabitego kiedyś przez ojca Hamleta. Młodzieniec rości sobie pretensje do krain utraconych kiedyś przez ojca na rzecz króla Danii, choć wszystko odbyło się na mocy układu między władcami. Jest przeciwieństwem Hamleta - mężny, zdecydowany, waleczny, stanowczy, wie, czego chce. To nie uczony, lecz żołnierz i do niego należy przywrócenie Danii na drogę praworządności. Danii potrzeba rządów twardej ręki, dlatego Hamlet wyznacza go na następcę Klaudiusza. Fortynbras jest przekonany o swych prawach do duńskiego tronu, dlatego przejęcie władzy w tym kraju uznaje za oczywistość.