Idealiści to ludzie kierujący się w swym życiu wzniosłymi ideałami, wierzący w istnienie nadrzędnego porządku etycznego, marzyciele. Twórcy wielkiej prozy realizmu bardzo chętnie przedstawiali swoich bohaterów, jako idealistów, zarówno tych, którym się powiodło i z powodzeniem realizowali swoje marzenia jak i tych, którzy ponieśli klęskę, a dążenie do swoich ideałów przyniosło tylko rozczarowanie. Bolesław Prus w swojej powieści „Lalka”, przedstawił aż trzy pokolenia idealistów. Pierwszym jest Ignacy Rzecki, niepoprawny romantyk, uczciwy, sumienny subiekt w sklepie Stanisława Wokulskiego. Był wychowany w tradycji walki o wolność i sprawiedliwość, w kulcie Napoleona i w wierze w Polskę, którą on miał stworzyć. Porażkę Napoleona przeżył jako własną tragedię, nigdy jednak nie zatracił romantycznej wiary w Bonapartystów. Rozczarowanie przyniosła mu też praca w sklepie, z którym związał całe swoje życie. Coraz trudniej było znaleźć wzorowych subiektów. Jego śmierć symbolizuje koniec świata romantycznych ideałów. Drugim idealistom przedstawionym w „Lalce’ jest główny bohater powieści, Stanisław Wokulski, który łączy w sobie cechy romantyka i pozytywisty. To jego romantyczna natura sprawia, że zakochuje się bez pamięci w Izabeli sprowadzając na siebie nieszczęście i rozczarowanie. Nie potrafi przestać jej kochać, a jednocześnie wie, że to miłość nie spełniona. O tym, że jest romantykiem świadczy również jego przeszłość, jego udział w walkach o wolność ojczyny. Jest on jednak także przedstawicielem epoki, w której żyje. O jego pozytywistycznej naturze świadczy choćby kult nauki, pęd do wiedzy i młodzieńcze eksperymenty. Interesuje się też losem najbiedniejszych i stara się im pomóc. Wspiera finansowo i pomaga ludziom przegranym zacząć nowe życie. Porzuciwszy myśl o walce narodowowyzwoleńczej służy ojczyźnie pracą - rozwijając handel i bogacąc się. Wokulskiego cechuje energia i przedsiębiorczość. Jest więc Wokulski i romantykiem i pozytywistom zarazem, hołduje ideałom miłości i walki, ale i czci pracę i inicjatywę. Współcześni nie rozumieją go i odrzucają, nie pasuje ani do sfery kupieckiej, ani do arystokracji. Jest człowiekiem, któremu przyszło żyć w nieprzyjaznej dla siebie epoce. Jest w „Lalce” i trzecie pokolenie idealistów, których przedstawicielem jest Julian Ochocki typowy pozytywista. Jest to nieprzeciętnie zdolny młody człowiek, konstruktor i wynalazca. Dążył do tego, aby praca służyła dobru ludzkości, by pomogła stworzyć świat, w którym nie będzie granic państwowych, barier, w którym człowiek będzie człowiekowi bratem. Nie znalazł jednak poparcia w społeczeństwie. By zrealizować swoje marzenia musiał opuścić kraj. Również w powieści Elizy orzeszkowej „Nad Niemnem” odnajdujemy idealistów. Przykładem jest Witold Korczyński. Ten młody człowiek ukochał naukę i ludzi, którzy najbardziej potrzebowali jego pomocy. W czasie wolnym odwiedzał chłopów , dzielił się swoją wiedzą i doświadczeniami, podpowiadał jak racjonalnie gospodarować na ziemi. Witold realizował hasło ,,pracy organicznej" polegające na podnoszeniu najniższych warstw społecznych z ciemnoty i zacofania. Przyświecała mu idea ,, … dla siebie nic nie chcę, dla innych wiele …"

Witold Korczyński to niewątpliwie pozytywna postać. Entuzjasta nowej pozytywistycznej epoki, nie tylko teoretyk, ale i praktyk. Wierzy, że nadejdzie nowa epoka i zapanuje równość między ludźmi. Stara się przekazywać swą wiedzę chłopom, by ułatwić im życie. Okazuje też szacunek bliskim i kultywuje pamięć bohaterskich zmarłych.