Józef Klemens Piłsudski oraz Roman Stanisław Dmowski - dwie wybitne osobowości, jednakże bardzo różne pod względem stylu uprawianej polityki. Dokonując wyboru między tymi dwiema postaciami, mimo wielkich dokonań Dmowskiego, wybieram politykę Józefa Piłsudskiego. Uważam,iż jest On jedną z najznamienitszych postaci naszej historii. Mimo wielu kontrowersji, jakie towarzyszą ocenie jego działań, nie można mu odmówić ogromnej roli, jaką spełnił w służbie Polski. W dużej mierze powrót naszego państwa na mapę Europy zawdzięczamy Piłsudskiemu. Polski działacz od najmłodszych lat czynnie angażował się w działalność konspiracyjną i wyraźnie wysuwał się na stanowiska przywódcze. Wychowany został w polskiej tradycji, w niezamożnej, ziemiańskiej rodzinie i od pierwszych lat nosił w sobie nienawiść do zaborców. Zawsze mówił o niepodległości, nie godząc się na żadne układy. Józef Piłsudski włączył się w życie polityczne już w okresie studiów. Szerzył swe poglądy na uczelni w Charkowie. Został aresztowany i zesłany na Sybir, gdzie przebywał w latach 1887-92. Jednak zaraz po powrocie zaangażował się w organizację PPS-u. Przystąpił do Centralnego Komitetu Robotniczego i stał się redaktorem naczelnym „Robotnika”. Bierność polityczna jest więc ostatnią rzeczą, jaką można było Piłsudskiemu zarzucić. Jego Organizacja Spiskowo-Bojowa przeprowadziła wiele spektakularnych akcji przeciwko zaborcy, natomiast w PPS-ie następił rozłam. Piłsudski zosatł przywódcą PPS „Frakcji Rewolucyjnej”, czym udowodnił swe niezmienne stanowisko wobec niepodległości. Po burzliwym okresie w Królestwie przeniósł się do zaboru austriackiego, gdzie panowała dużo większa swoboda i rysowały się większe możliwości działania. Tam rozpoczął organizowanie związków paramilitarnych takich jak Związek Walki Czynnej czy Związek Strzelecki. Szukał sprzymierzeńców, tworzył oddziały „Strzelca” we Francji, Belgii, Szwajcarii, starając się zainteresować zachodnie mocarstwa sprawą Polaków. Stawał się dla swoich podkomendnych autorytetem politycznym i moralnym. Rozbudowywał POW i swymi działaniami sprowokował niejako wydanie Aktu 5 Listopada. Cały czas pamiętał, że jego celem jest całkowita niepodległość Polski. Uparcie i konsekwentnie dążył do tego, by Niemcom nie udało się zorganizować armii polskiej walczącej po ich stronie. Nie ulegał też zachętom z ich strony ani próbom ugody. Obudził w narodzie nowe siły, ukazał możliwości, zamienił marzenia na fakty. Sądzę, że nie tyle jego dokonania na arenie wojskowej, umiejętne sojusze czy działalność polityczna przyniosły Polsce sukces, co jego postawa jako człowieka, patrioty, Polaka. Legenda wokół jego osoby tworzyła się już za jego życia i myślę, że należy mu oddać sprawiedliwość i przyznać zasługi w powrocie Polski na arenę międzynarodową. Poświęcał życie dla sprawy ojczyzny i osiągnął swój cel. Moim zdaniem polityka Józefa Piłsudskiego spełniana była bez zarzutów, ponieważ mimo swej stanowczości i pewności siebie, zachował On skromność, dystans, nie dbał o dobra materialne, ale o wspólne dobro, jakim była dla niego Polska. Nie spoczywał na laurach, nie zadowalały go połowiczne sukcesy, a tym bardziej ugody z państwami zaborczymi. Uważam Józefa Piłsudskiego za bohatera, któremu zawdzięczamy nasz naród, dla którego priorytetem było odzyskanie niepodległości. Myślę, iż brak wśród naszych ważnych postaci ludzi obdarzonych tak wielką charyzmą, stanowczością, odwagą i konsekwencją.