Odpowiedz na pytanie na podstawie fragmentów powieści i na podstawie znajomości całego utworu.

Rewolucja jest jednym z najważniejszych tematów jakie Stefan Żeromski podjął w „Przedwiośniu”. W swojej powieści autor przedstawił przekonujący obraz  rewolucji z dwóch perspektyw:  indywidualnej – omawiającej los Cezarego Baryki  i jego matki oraz zbiorowej  z perspektywy  mieszkańców Baku. 

Cezary Baryka to młody Polak wychowany w Baku, który poznaje swój kraj i szuka idei. W pierwszym fragmencie widzimy dwie odmienne postawy na temat rewolucji:

• fascynację Cezarego rewolucyjnymi ideami – społeczną równością i sprawiedliwością oraz bolszewickim idealizmem. Fascynacja powoduje bezgraniczne zaufanie i identyfikowanie się z głoszonym programem (Baryka dobrowolnie oddaje skarb zakopany przez ojca w ogrodzie), aktywne uczestniczenie w wiecach
• niepokój matki, która widzi tworzenie ustroju komunistycznego jako sprawiedliwe dzielenie pustej ziemii, stepów i gór , na których ludzie wspólnymi siłami by pracowali a nie jako grabież i przejmowanie cudzej własności. Rewolucja według niej nie powinna z dnia na dzień, bez żadnej przyczyny czynić z ludzi bogatych – biedaków. Powinna tworzyć i budować nowe dobra, które służyłyby wszystkim. Fascynacja Cezarego rewolucją trwa bezkrytycznie do momentu aresztowania i śmierci jego matki, gdy zauważa, że po śmierci została ograbiona z obrączki. Wtedy zaczyna dostrzegać inną, złą stronę rewolucji. Jeszcze wyraźniej na zmianę jego oceny wpływa konflikt miedzy Ormianami i Tatarami. Po okrutnej rzezi , gdy Baryka grzebie zwłoki (szczególnie zapamiętał ciało młodej Ormianki) dociera do niego, że rewolucja poza wzniosłymi ideami, które głosi niesie za sobą śmierć niewinnych ludzi. Cezary jest rozczarowany i zaniepokojony sposobem realizacji rewolucyjnych haseł. Zaczyna darzyć rewolucjonistów nienawiścią. Widzi, że rewolucja i głoszone hasła to tak naprawdę puste slogany, niepotrzebna śmierć i cierpienie, zniszczenie, grabieże, chaos oraz chęć przejęcia przez nową władzę majątku i pozycji arystokracji, choć w założeniach miała być równość i społeczna sprawiedliwość. Jak można dostrzec z zachowań Cezarego, rewolucja jest koniecznością i wynikiem procesów historycznych, i choć opowiada się przeciw niej, ma świadomość, iż nie jest w stanie jej zapobiec. Uważa że niszczy wszelkie wartości. W zamian za to, proponuje mniej radykalny program reform, nie niosący ze sobą ofiar ani krwawych zamieszek, choć do końca również się z nim nie utożsamia. Z drugiej strony wyczuwa się w partiach powieści dotyczących rewolucji pewnego rodzaju przejęcie jej wielkością i siłą, szacunek do burzącego stare struktury zrywu ludzi. Rewolucji i związanym z nią gwałtownym przemianom zawsze towarzyszył strach i jednocześnie nadzieja na lepszą przyszłość. Jednak często negatywne skutki tych działań były znacznie większe niż te pozytywne.